02.04.2019

ONA VA BOLA O‘LIMI

o‘ta tashvishli voqea, tibbiyot tizimi rahbarlarini oyoqqa turg‘azadigan fojia

Odam joni og‘risa, najot istab shifoxonaga boradi. Tibbiyotni «fanlar ichida eng olijanobi», deb atagan Gippokrat qasamini qabul qilgan shifokor qo‘liga o‘z hayotini ishonib topshiradi. Shifokorlar uning dardiga darmon, boshida parvona bo‘ladi. Aholi salomatligi yo‘lida sadoqat bilan fidokorona mehnat qilayotganlar elning duosini oladi, kasbidan baraka topadi.

Biroq so‘nggi vaqtlarda matbuotda, ijtimoiy tarmoqlarda shifokorlarning loqaydligi va e’tiborsizligi, bemorlarga noto‘g‘ri tashxis qo‘yilishi yoki noto‘g‘ri muolaja qilinishi oqibatida hatto fojialar yuz berayotgani haqidagi tashvishli xabarlar ko‘zga tashlanmoqda. Parkentlik Zilola Mirzaboyeva ham 24 yoshli qizi Durdonaning vafotiga shifokorlarning mas’uliyatsizligi sabab bo‘lgan, deb hisoblaydi...

Durdona A’zamova homiladorligining yettinchi oyida tobi qochayotganini his qildi. Onasi uni darhol shifokor huzuriga olib boradi. 2018 yilning 4 iyun kuni Parkent tuman tibbiyot birlashmasida ginekolog Umrinisa Mirzaliyeva Durdonaning salomatliligini tekshiruvdan o‘tkazib, uni so‘ng ayoldan qon tahlili topshirishga jo‘natadi.

Agar ginekolog Umrinisa Mirzaliyeva o‘z vazifasiga sovuqqonlik bilan qaramasdan, kelinchakni chuqur tibbiy ko‘rikdan o‘tkazib, qon tahlilini ko‘rib chiqqanida uning gepatit kasalligiga chalinganini o‘z vaqtida aniqlagan va uni bartaraf qilish choralarini ko‘rgan bo‘lardi. Lekin u qon tahlili javobini olmasdan Durdonaga sog‘ligi joyida ekanini aytib, uyiga qaytarib yuboradi.

Oradan uch-to‘rt kun o‘tib, Durdonaning ko‘ngli ayniydi, qayt qiladi. Ishtahasi bo‘lmaydi. Bundan xavotirlangan qaynotasi Mirsiddiq Tolipov uni terapevt vrach Mirzohid Po‘latov ko‘rigiga olib boradi.

– Qirq yildan buyon tez yordam bo‘limida feldsher bo‘lib ishlayman, – deydi Mirsiddiq Tolipov. — Kelinim 4 iyun kuni Umrinisa Mirzaliyeva nazoratidan o‘tganligini aytgandi. Vrach unga vahimaga asos yo‘qligini, homiladorlikda bir oz bezovtalik bo‘lib turishini tushuntirgan ekan. Shu gapni eshitib, ko‘nglim tinchlangandi. Oradan uch-to‘rt kun o‘tib, kechki vaqt Durdonaning yana tobi qochib qoldi. Darhol shifoxonaga olib bordim. Vrach Mirzohid Po‘latov unga glyukozaga askorbinkani aralashtirib, osma ukol qo‘ydi. Undan keyin serukal osma ukolni qo‘ydi. Shundan keyin biz yana uyga qaytib keldik.

– Tumanimizdagi tug‘uruq bo‘limida hamshira bo‘lib ishlayman, — deydi Dilafro‘z Turopova. — Durdona xolamning qizi bo‘ladi. U 13 iyun kuni ginekolog Umrinisa Mirzaliyeva qabuliga borgandi. Lekin, o‘sha kuni shifokor yo‘q ekan. (Ajabo, ginekolog Umrinisa Mirzaliyeva ish paytida qayerda yurgan ekan?) Shuning uchun uni darhol tug‘ruq bo‘limiga olib bordim. Chunki, ranglari ancha sarg‘ayib, holsiz bir ahvolda edi. O‘sha kungi tekshiruvlarda uni gepatit kasaliga chalinganligi aniqlandi. Keyin Durdonani bosh infeksionist Qo‘shoq Bekovning oldiga olib bordim. U kishi tahlil javoblariga bir nazar tashlab qo‘ydi-da, «homiladorlikda rang ketishi tabiiy hol», dedi.

Men vrachga analiz javoblari Durdonani gepatit orttirganini ko‘rsatayotganligini aytdim. U kishi yana takror qon tahlili topshirishni maslahat berdi. Shu kunning o‘zidayoq biz Durdona bilan tumanimizdagi xususiy klinikaga bordik. U yerda ham analiz javoblari gepatit kasaliga chalinganini ko‘rsatdi. Keyin yana Qo‘shoq Bekov oldiga qaytib keldik. Tahlil javoblarini ko‘rganidan so‘ng u viloyat yuqumli kasalliklar shifoxonasi vrachiga qo‘ng‘iroq qilib, bemor yubormoqchiligini aytdi. Xullas, o‘sha kuni Durdona shoshilinch tarzda viloyat yuqumli kasalliklar shifoxonasiga yotqizildi.

– Qizim oradan bir-ikki kun o‘tib, viloyat yuqumli kasalliklar shifoxonasidan Chirchiq shahridagi tug‘ruqxonaga ko‘chirildi, — deydi kuyinib Durdonaning onasi. — Judayam og‘ir ahvolda edi, u yerda koma holatiga tushdi. Shundan keyin jon berdi. Men qizimning vafotiga shifokor Qo‘shoq Bekov, ginekolog Umrinisa Mirzaliyeva, Mirzohid Po‘latov, hamshira Dilobar Sarboyevaning mas’uliyatsizligi sabab bo‘ldi, deb bilaman. Bunga asoslarim bor.

Umrinisa Mirzaliyeva qizimni chuqur tekshiruvdan o‘tkazib, keyin qon tahlillarini imkon qadar tezroq olinishini nazorat qilishi kerak edi. Lekin u o‘z kasbiy mas’uliyatiga sovuqqonlik bilan yondashgan, joni og‘riyotgan homilador qizimning qanday kasallikka chalinganini aniqlamagan. Hamshira Dilobar Sarboyeva qon tahlili javobini o‘z vaqtida olgan, lekin beparvoligi sabab, oradan 12 kun o‘tgandan keyin uni shifokorga yetkazgan.

Agar shifokorlar qizimning ahvoliga o‘z vaqtida jiddiy e’tibor berishganida, uning hayotini saqlab qolish mumkin edi. Chunki ahvoli dastlab uncha og‘ir emasdi. Eng ajablanarlisi, qizimning vafotidan bir oz vaqt o‘tib, uning kasallik tarixi varaqasi tuman tibbiyot birlashmasining ro‘yxatxonasidan g‘oyib bo‘lganini bilib qoldim. Bu kimga kerak bo‘ldi, bekorga yo‘qolmagan bo‘lsa kerak?

Biz ayolning da’volari qanchalik haqiqatga yaqin ekanligini bilish maqsadida tuman tibbiyot birlashmasida bo‘ldik. Hamshira Dilobar Sarboyeva qon tahlili javobini haqiqatdan ham shifokorga o‘z vaqtida yetkazib bermagan ekan. Ayni javob olinishi kerak bo‘lgan kuni u soat 11:00 da toqqa dam olgani chiqib ketgan ekan. Ajabo, Dilobar Sarboyeva ish kunida, bir insonning hayoti qil ustida turganida qon tahlilini ginekolog Umrinisa Mirzaliyevaga zudlik bilan yetkazish o‘rniga kimdan ruxsat so‘rab tog‘ sayriga chiqib ketdi ekan?

Vrach Mirzohid Po‘latov Durdona A’zamovaning 7 oylik homilasi bor ekanini bilsa-da, unga ginekolog maslahatisiz, homilasi bo‘lgan ayollarga tavsiya qilinmaydigan glyukoza osma ukolini qiladi. Infeksionist Qo‘shoq Bekov esa homilador bemorni tug‘ruq bo‘limiga yuborish o‘rniga viloyat yuqumli kasalliklar shifoxonasiga jo‘natadi...

Voqealar tahlili shuni ko‘rsatmoqdaki, hamma muammo Durdona A’zamova ginekolog Umrinisa Mirzaliyeva qabuliga kelganidan keyin boshlangan. Bordi-yu, shifokor Durdonani tekshiruvdan o‘tkazib, uning qon tahlili javobini o‘z vaqtida olishni hamshira Dilobar Sarboyevadan qat’iy talab qilganida, balki voqealar bunday tus olmagan bo‘larmidi?! Aynan shunday loqaydlik vrach Mirzohid Po‘latov faoliyatida ham namoyon bo‘lgan.

Parkent tuman tibbiyot birlashmasida bo‘lganimizda shuncha voqealar bo‘lib o‘tganidan keyin xodimlarga nisbatan qanday chora-tadbir ko‘rilganligi bilan qiziqdik. Qo‘limizga 2018 yilning 6 avgust kuni Durdona A’zamovaning vafoti munosabati bilan birlashmada o‘tkazilgan yig‘ilish bayonnomasini tutqazishdi.

Hujjatga ko‘ra, yig‘ilish tuman tibbiyot birlashmasida o‘tkazilgan ekan. Unda birlashma boshlig‘i G‘. Sirojiddinov, tuman tug‘ruq bo‘limi boshlig‘i S.A’zamova, onalik va bolalikni muhofaza qilish bo‘yicha muovini J. Kidiraliyeva, bosh infeksionist Q. Bekov, salomatlik markazi shifokori F. Shomirzayeva va yana bir qator akusher-ginekologlar ishtirok etgan. Taklif qilinganlar orasida tuman hokimi o‘rinbosari, xotin-qizlar qo‘mitasi raisi Z.Maqsudova ham bor ekan.

Lekin yig‘ilish bayonnomasida bizning surishtiruvlarimizda aniqlangan holatlar yo‘q.

So‘zga chiqqanlar umumiy gapdan nariga o‘tmagan. Masalan, akusher-ginekolog V. Nosirova marhumaning oilaviy ahvoli, ilgari ko‘richak bo‘lganligini, somatik kasallik bo‘yicha «D» nazorati bo‘lmaganligini, 2018 yilning 6 fevral kuni mutaxassislar ko‘rigidan o‘tganida tibbiy analizlari normada bo‘lib, homiladorlik kuzatuviga olinganligini aytish bilan kifoyalangan.

Tuman tug‘uruq bo‘limi boshlig‘i S. A’zamova Durdonani muntazam ko‘riklarga kelib turganligini, 4 marta ko‘rikdan o‘tganida shikoyati bo‘lmaganini aytgan. Homila 28 haftalik vaqtida, ya’ni 13 iyun kuni Durdonada jiddiy shikoyatlari bo‘lganligini ma’lum qilgan.

Bayonnomada Durdonaning vafotiga sabab bo‘lgan holatlar aniq tahlil qilinmagan. Bu yig‘ilish xuddi nomigagina o‘tkazilganga o‘xshaydi. Shuningdek, tuman hokimi o‘rinbosari, xotin-qizlar qo‘mitasi raisi Z. Maqsudova bu masalada umuman fikr bildirmagani kishini ajablantiradi. Nima, u rasmiyatchilik uchun qatnashganmi?... Yoki bo‘lgan voqea uni tashvishga solmaganmi?

Bayonnomada nima uchun homilador ayolga ginekolog konsultatsiyasi sutka davomida berilmagan, degan savol ochiq qolgan. «Ayolga gepatit kasalligi qayerdan yuqqan», degan o‘rinli savolga: «aytishlaricha, erida gepatit bo‘lgan», deb qayd qilingan.

Ma’lum bo‘lishicha, marhumaning turmush o‘rtog‘i Mirshavkat A’zamov besh yoshida gepatat bilan og‘rigan ekan. Shifoxonada 6 kun davolanib, sog‘ayib chiqqan. Ayolining vafotidan keyin «kasallik turmush o‘rtog‘idan yuqqan», degan mish-mishlarga chek qo‘yish maqsadida 2018 yilning 16 iyulida Respublika virusologiya markaziga borib, qon tahlilini tekshirtirgan. Undan hech qanday kasallik chiqmagan...

Eng qizig‘i, bayonnomaning qaror qismida Parkent tumani ambulator poliklinika xizmatida uchastka patronaj xizmati talab darajasida emasligi qayd qilingan. Homilador ayollar dispanser nazoratiga olingandan so‘ng o‘tkaziladigan chuqurlashtirilgan tibbiy ko‘riklar nomigagina, «juda sayoz va ko‘rikdan so‘ng ko‘rik xulosalari o‘tkazilmayotgani» ta’kidlangan. Nazoratni susaytirgani, ishni to‘g‘ri tashkillashtirmagani uchun ko‘p tarmoqli markaziy poliklinika mudiri Olimjon Tursunqulov, umumiy amaliyot shifokori Venera Nosirova va patronaj hamshiralarini 30 foiz jarimaga tortish belgilangan. Lekin uning ijrosi ham noma’lumligicha qolgan...

Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 18 iyundagi qaroriga muvofiq Tibbiyot tashkilotlari vrachlarining kasbiy faoliyatini o‘rganish tartibi to‘g‘risidagi nizom tasdiqlangan bo‘lib, unda sub’ektiv sabablarga ko‘ra, bemorning sog‘lig‘iga jiddiy zarar yetkazilgan yoki o‘lim holati yuzaga kelgan bo‘lsa, bunda huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan vrachning kasbiy faoliyati belgilangan tartibda o‘rganib chiqiladi. Bayonnomada esa bular haqida gap yo‘q.

Sub’ektiv sabablarga vrach bilimi saviyasining yetishmasligi oqibatida bemorning holatini to‘g‘ri baholay olmaslik, mavjud imkoniyatlarga qaramasdan davolash-diagnostika standartlariga rioya qilmaslik, vrach tomonidan noto‘g‘ri taktika qo‘llanilganligi, tajribasi yetishmasligi va boshqa shu kabi holatlar kiradi. Yig‘ilish bayonnomasida bularga umuman e’tibor berilmagan.

Keyingi ikki yilda Prezidentimizning tibbiyot sohasiga oid 50 ta farmon, qaror va farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasining 70 dan ziyod qaror va farmoyishlari qabul qilindi. Shu bilan birga soha mutaxassislarining oylik maoshi 2018 yil 1 dekabrdan 20 foizga oshirildi, joriy yilning 1 aprelidan yana 15 foizga oshirildi. Bularning barchasi albatta tibbiyot xodimlariga bo‘lgan e’tibor va g‘amxo‘rlikning yorqin namunasi. Bunga javoban sidqidildan mehnat qilib, xalqimizni tibbiy xizmatdan rozi qilish o‘rniga o‘z vazifasiga mas’uliyatsiz qarayotgan shifokorlar bilan aslo murosa qilib bo‘lmaydi.

Shifokorlik – mashaqqatli mehnat, sabr-toqat, matonat va jasorat talab qiladigan, insoniy tuyg‘ularga yo‘g‘rilgan kasbdir. Shunday ekan, tibbiyot tizimidagi shifokoru hamshiralar halol mehnat qilsa, xalq mehrini qozonadi, duo oladi, savobga qoladi. Aks holda, qarg‘ish oladi, gunohga botadi, qonun oldida javob berishiga to‘g‘ri keladi.

 

 Nurulloh DOSTON,

«O‘zbekiston ovozi» muxbiri,

Abdusalim MAHMUDOV,

jurnalist.

 

TAHRIRIYATDAN: Mamlakatimiz tibbiyoti tizimida amalga oshirilayotgan katta islohotlarni, bilimli, diyonatli, fidoyi shifokorlar oz emasligini inkor etib bo‘lmaydi. Afsuski, o‘z vazifasiga mas’uliyatsizlik bilan qarayotgan yoki bilimi talabga javob bermayotganlar ham borligi achchiq haqiqat.

Parkent tuman tibbiyot birlashmasida bo‘lgan voqea kishini qattiq o‘yga toldirishi, hushyor torttirishi kerak. 24 yoshga to‘lgan ayolning yetti oylik homilasi bilan nobud bo‘lishi favqulodda holat sifatida qabul qilinmog‘i, tibbiyot tizimi rahbariyatini oyoqqa turg‘azmog‘i zarur, deb hisoblaymiz. Bu voqea o‘z-o‘zidan sodir bo‘lmagan albatta, uning sabablari, aybdorlari aniqlanib, tegishli jazosini olmasa, bunday fojialar davom etaveradi.



DB query error.
Please try later.