07.03.2017

TAHSIN VA TA’ZIM

Bahorning ilk bayrami — Xalqaro xotin-qizlar kuni bahonasida ko‘klam faslidan ming bora ko‘rkam, mehri oftobdan ming chandon haroratli, husni-jamoli oydan ming bora go‘zal ayol sha’niga eng sara so‘zlarni qog‘ozga tushirmoqqa jazm etdim-u, lekin buning uddasidan chiqishga tasavvur olamim torlik, tafakkur qudratim ojizlik, so‘z boyligim kamlik, qalamim mo‘rtlik qilishini sezib qoldim.

To‘g‘risi, bashariyatning ibtidosidan beri ayol zotining husni-latofati, nazokatiyu malohati tavsiflangan, kuylangan she’r, qo‘shiq, doston, qasida va madhiyalar shu qadar beadadki, ushbu dil zorlari va dil izhorlari kitob shaklida jamlansa, ularni bag‘riga sig‘diradigan kutubxona bu jahonda topilmaydi.

Ayol — Olloh taolo tomonidan yaratilgan mo‘jizalarning mo‘jizasi, uning qaddi-qomati va chehrasida dunyodagi barcha go‘zal gullarning rangi, chiroyi, jozibasi, tarovati, qalbida to‘rt faslning sifati — bahorning sehri, yozning mehri, kuzning ma’sumligi, qishning mahzunligi mujassam. Osmonning bag‘ri kengligi, yulduzlarning tabassumi, shabadaning nafisligi, chashmaning tiniqligi, shabnamning pokligi, sharsharaning xandasi uning siyratiga ilohiy nur bo‘lib singgan.

Ayol timsolini ko‘z oldingga keltirmoqchi bo‘lsang, qiyofasining rang-barang tovlanishidan ko‘zing qamashib, boshing aylanadi: erkalansang — butun borlig‘ini baxshida etadigan mehribon buving, ko‘zining qorachig‘idan barmog‘ining uchigacha mehr sochadigan onang, «ukajonim» deganda tilidan bol tomadigan munis opajoning, jismingga jonini qoqib beradigan ardoqli ammang-u xolang, erkalatsang — qo‘llari bo‘yningga nurdek chirmashadigan, seni tog‘day tayanchi, chinordek suyanchi, deb biladigan erka singling, nafasi dilingdagi g‘uborlarni bir zumda aritadigan, seni yorug‘ olamdagi eng oqil, eng dono, eng bahodir, eng daryodil inson, deb biladigan suyukli qizing, sevsang — nozikkina bitta jonini mingga aylantirib, seningu farzandlaring poyiga poyondozdek to‘shaydigan vafodor yoring, umr yo‘llarida sadoqatli hamrohing... Chunki olmosning ming bir qirrasi, ayol fe’lining yuz ming jilosi bor.

Mening nazarimda ushbu aziz insonlarning sifatlarini maromiga yetkazib ta’riflash uchun dunyoning so‘z xazinasi, mehr-muhabbati evaziga to‘lagani olamning boyligi yetmaydi.

Xususan, Ayol zotining birgina Ona sifatidagi fazilatlarini ko‘z oldimizga keltirib ko‘rsak, ta’rifiga tilimiz lol qoladi.

Onalik tuyg‘usi ayol zotining zuvalasiga qo‘shilib qorilgan ilohiy bir fazilatdir. U hali norasidalik chog‘idayoq ichki bir tuyg‘u bilan o‘zini ona, deb his etadi, mehrini jonsiz qo‘g‘irchoqqa baxshida etib, sehrgarga aylanadi. Uni jisman tiriltira olmasa-da, ruhan jon ato etib, tilga kiritadi, avaylab-avrab uyg‘otadi, so‘zlatadi, kuldiradi, yig‘latadi, arazlatadi, ardoqlab uxlatadi... Shu tarzda o‘zini haqiqiy onalikka tayyorlab boradi.

Haqiqiy onaning har bir farzandini to‘qqiz oy yuragining tagida avaylab-asrab yurgani, shirin va yuksak orzular qanotida holsizlikka, charchoqqa, turli xil dardlarga bardosh bergani, chaqalog‘ini sog‘-omon qo‘lga olganda, go‘dagi ilk bor kulganda, tilga kirganda, qadam bosganda ko‘nglidan kechirgan his-tuyg‘ulari — quvonchi, shukronasining o‘zi bir doston.

Shu kezda xayolga bir qiyos keladi: uzoq va notanish shaharga safarga borganda, ilk marta duch kelib, xushmuomalalik bilan yo‘l ko‘rsatgan notanish kishini ko‘p vaqtlar minnatdorlik bilan eslab yuramiz.

Yorug‘ va notanish dunyoga kelganimizda bizni chehrasida gul-gul tabassum bilan haroratli bag‘riga olgan, eng laziz so‘zlar bilan erkalagan, sut emas, oppoq nur oqib turgan siynasi bilan katta hayotning shirin ta’midan bizni ilk bor xabardor qilgan siymoning xizmati esa bir umr qoshida qo‘l qovushtirib, bosh egib turishga arzigulikdir.

Tunlari beshigimiz qoshida parvona bo‘lib, qush uyqusi bilan yashaydigan, salgina yo‘talsak, ko‘ksi uzilib tushadigan, umrida she’r to‘qishni o‘ylamay turib, farzandiga mehri tufayli shoiraga aylanib, oy nuri, yulduzlar yog‘dusiga yo‘g‘rilgan allalar kuylagan, farzandi oyoqqa turguncha barcha yumushlarni minnat bilan emas, minnatdorlik bilan ado etadigan bu mehridaryo insonning olijanobligi, himmati hech bir ta’rif-tavsifga bo‘y bermaydi. Uning farzandlarga mehri shu qadar balandki, ularning tashvishida saranjom-sarishta bekaga, shafqatli shifokorga, mehribon tarbiyachiga, mohir pazandaga, chevar tikuvchiga aylanib ketganini o‘zi ham sezmay qoladi.

Onaning o‘zi bittayu, yuragi nechta ekan, deb o‘ylayman gohida. Boisi, har bitta farzandi bilan bitta yuragi qo‘shilib ko‘chaga chiqadi, hayotning egri-bugri yo‘llarida, go‘shalarida najot farishtasidek uni avaylab, ardoqlab, himoya qilib yuradi, bir juft ko‘zi o‘nga aylanib, har bir farzandining ortidan ketadi. O‘zining bir jonini bir necha farzandlariga tegadigan shamollarga qalqon, yomg‘ir-qorlarga soyabon, yomon so‘zlarga qarshi posbon qiladigan matonatli va fidoyi inson ham aynan Onadir.

Ayol zotini bekorga farishtaga qiyoslashmaydi. Chunki uning o‘zi inson timsolidagi nur, tuyg‘ulari nur, o‘y-fikrlari nur, orzu umidlari nur. Uning ko‘ksida yurak o‘rnida quyosh parchasi yonadi. Sababiki, asl ayol zoti azaldan yovuz fikrlardan, razil o‘ylardan, qabih tuyg‘ulardan yiroqda yashaydi. Orzulagani, tilagani — elga, oilasiga tinchlik-xotirjamlik, qut-baraka, baxt-saodat...

Onalik — ayolning eng ulug‘ martabasi.

Farzandlarni dunyoga keltirib, onalik unvoniga sazovor bo‘lgan har bir ayol muqaddas, har bir ayol ulug‘. U o‘zining bugungi hayot oldidagi emas, olis kelajak oldidagi burchini ham sharaf bilan bajargan tabarruk zotdir.

O‘zbek ayollari ona sifatida erishgan maqomiga ko‘ra, dunyodagi eng ulug‘ zotlar qatorida turadi. Chunki o‘zbek onalarining insoniyat oldida alohida xizmatlari bor. Bu balandparvoz gap emas, asrlar osha nurlanib turgan hayot haqiqati.

Diyorimizning dovrug‘ini ming yillardan beri jahonga taratib kelayotgan Muhammad ibn Muso Xorazmiy, Ahmad al-Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy, Muhammad az-Zamaxshariy, Abu Ali ibn Sino, Mirzo Ulug‘bek, Alisher Navoiy singari mashhur olimu shoirlarning fan va madaniyat oldidagi beqiyos kamoli, tengsiz shon-shuhrati, eng avvalo ularni dunyoga keltirgan, tarbiyalagan ma’rifatli, oqila, olima onalarining xizmati mevasidir.

El-yurtini, Vatanini, xalqini ulug‘ bir muhabbat bilan sevgan va bu sevgini suti ila farzandining qoniga singdirgan, ko‘rinishda mo‘minayu ma’suma, aslida esa yuragida sherning qudrati, burgutning shiddati, yashiringan onalarning allasi Jaloliddin Manguberdi, Amir Temur, Bobur Mirzo singari o‘zbek diyorining jasur himoyachilarini — beqiyos sarkardayu benazir arboblarni elga tortiq etdi.

Surati va siyrati ilohiy nur bilan yo‘g‘rilgan, halollik va poklikning namunasi, hayo va iboning timsoli bo‘lgan onalar tuqqan Imom al-Buxoriy, Iso at-Termiziy, Imom Moturidiy, Abduxoliq G‘ijduvoniy, Ahmad Yassaviy, Burhoniddin Marg‘inoniy, Bahovuddin Naqshband, Xo‘ja Ahror Valiydek tabarruk siymolar butun islom olamining faxri-iftixoridir.

Buyuk zotlar har doim ham tug‘ilavermaydi, ammo ularni shu yuksak maqomga ona yurti, ona xalqi ko‘taradi.

Necha ming yillardan buyon elning qornini to‘q, ustuni but qilib kelayotgan, bog‘-rog‘lar yaratayotgan, benazir shaharlarni bunyod etgan, yo‘llar qurgan, kanallar qazib, cho‘llarga suv chiqargan, ahli yurt sog‘lig‘ini muhofaza qilib, bolalarini tarbiyalab kelayotgan millionlab insonlarning tinimsiz mehnati, xizmati tufayli O‘zbekiston gullab-yashnab, davrning turfa xil sinovlari va inqirozlaridan sog‘-omon chiqib kelayapti va buyuk kelajagi sari sobitqadamlik bilan borayapti.

Zero, mana shu mehnatkash, mard, tanti, bag‘ri ham qo‘li ham ochiq, iymoni butun o‘zbek xalqi mo‘tabar va mukarram onalarimizning zurriyodidir. Mana shuning uchun ham ular sha’niga har qancha tahsin aytsak, boshimiz yerga tekkuncha ta’zim qilsak arziydi.

 

Baxtiyor RIZAYEV,

«O‘zbekiston ovozi» muxbiri.



DB query error.
Please try later.