O'zb  
 
28.11.2017

INSON HUQUQI MUQADDASDIR

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining mazmun-mohiyatiga inson huquqi oliy qadriyat ekanligi chuqur singdirilgan. Xususan, Konstitutsiyamizning 35-moddasida belgilab qoyilganidek, har bir shaxs bevosita ozi va boshqalar bilan birgalikda vakolatli davlat organlariga, muassasalariga yoki xalq vakillariga ariza, taklif va shikoyatlar bilan murojaat qilish huquqiga egadir.

Konstitutsiyamiz va unga asosan qabul qilinayotgan qonunlar aholi turmush farovonligini tobora yuksaltirish, mamlakatimiz iqtisodiyotini barqaror rivojlantirish, fuqarolarning ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Bosh qomusimizdagi ezgu goyalar ozining hayotiy ifodasini topib borayotir.

Konstitutsiyamizda davlat xalq irodasini ifoda etib, uning manfaatlariga xizmat qilishi, davlat organlari va mansabdor shaxslar jamiyat va fuqarolar oldida mas’ul ekani belgilab qoyilgan.

Joriy yil 12 sentabrda qabul qilingan «Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari togrisida»gi Qonun inson huquq va erkinliklari hamda manfaatlarini himoya qilish maqsadida hayotimizga joriy etilayotgan demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirishga xizmat qilmoqda.

Ayniqsa, 2017 yilning Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili, deb elon qilinganligi buning yana bir yorqin tasdigi boldi.

Prezidentimizning Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash tizimini tubdan takomillashtirishga doir chora-tadbirlar togrisidagi farmoni barcha darajadagi davlat organlari faoliyatida Xalq davlat idoralariga emas, davlat idoralari xalqimizga xizmat qilishi kerak, degan tamoyilni amalda qaror toptirish, shuningdek, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlashning sifat jihatidan yangi tizimini joriy etishga asos yaratdi.

Farmonga muvofiq tashkil etilgan Xalq qabulxonalari aholi bilan togridan-togri muloqotni yolga qoyish, jismoniy va yuridik shaxslarning huquq va erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini tolaqonli himoya qilishda dolzarb hayotiy ahamiyat kasb etmoqda. Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlashning sifat jihatidan yangi tizimi joriy etilishi fuqarolarning Ozbekiston Respublikasi Prezidenti, Oliy Majlis, Hukumat, davlat boshqaruvi organlari, sud, huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa davlat tashkilotlari va xojalik boshqaruvi organlariga murojaat qilishga oid konstitutsiyaviy huquqlarining sozsiz amalga oshirilishi uchun sharoit yaratdi.

Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili uchun belgilangan vazifalar davlat organlarining fuqarolar bilan ozaro munosabatlarining tubdan takomillashishiga xizmat qiladi. Bu esa fuqarolarning davlat va jamiyatga bolgan ishonchini mustahkamlaydi.

Mamlakatimizda olib borilayotgan islohotlar samarasini yanada oshirish, davlat va jamiyatning har tomonlama hamda jadal rivojlanishi uchun shart-sharoitlar yaratish, hayotning barcha sohalarini liberallashtirish boyicha ustuvor yonalishlarni amalga oshirish maqsadida Harakatlar strategiyasi tasdiqlandi.

Unda qonun ustuvorligini taminlash va sud-huquq tizimini yanada isloh qilish masalalari ikkinchi ustuvor yonalish sifatida belgilandi. Mazkur yonalishda fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini taminlash boyicha amalga oshirilishi lozim bolgan vazifalar belgilab berildi.

Kozlangan maqsad fuqarolarning murojaatlarini oz vaqtida hal etish, murojaatlarni korib chiqishda sansolarlik, rasmiyatchilik va loqayd munosabatda bolish holatlariga yol qoyganlik uchun javobgarlikning muqarrarligini taminlash, shuningdek, buzilgan huquqlarni tiklashning barcha zarur choralarini korishdir.

Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini korib chiqish va bu sohadagi qonuniylikni taminlash adliya organlarining asosiy vazifalaridan biri hisoblanadi.

Shuning uchun adliya organlari tizimida ham murojaatlar bilan ishlash mexanizmi tubdan takomillashtirilmoqda. Jumladan, Facebook ijtimoiy tarmogida Adliya bilan muloqot sahifasi ochildi.

Unga kelib tushayotgan taklif, murojaatlar va xabarlar diqqat bilan korib chiqilyapti, fuqarolarga amaliy, huquqiy yordam korsatilyapti, fuqarolar bilan ochiq muloqotlar otkazilmoqda.

Otgan davr mobaynida adliya organlariga inson huquqlarini himoya qilish sohasida kelib tushgan 5383 murojaatning 2253 tasi korib chiqildi.

Ularning 1027 tasi shikoyat, 272 tasi ariza va taklif, 234 tasi ishonch telefoniga qabul qilingan murojaatlar, 720 tasi esa Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali kelib tushgan murojaatlardir.

Murojaatlarni korib chiqish davomida va inson huquqlarini himoya qilish maqsadida otkazilgan nazorat tadbirlari natijasiga kora, tegishli idoralarga 260 taqdimnoma kiritilib, unga muvofiq noqonuniy bolgan 19 ta hujjat ijrosi toxtatilgan va bekor qilingan. Qonun buzilishlar sodir etilishida aybdor bolgan 432 nafar shaxs intizomiy javobgarlikka tortilib, ulardan 79 nafari bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilindi.

Shuningdek, qonunchilikni buzish holatlari yuzasidan 218 ogohnoma kiritilib, mamuriy javobgarlikka tortish yuzasidan kiritilgan takliflarga kora, 136 nafar shaxs mamuriy javobgarlikka tortildi.

Bundan tashqari, fuqarolarning manfaatlarini kozlab, sudlarga kiritilgan davo arizalariga asosan 369166000 somlik 136 davo ariza sudlar tomonidan qanoatlantirildi.

Masalan, Fuqarolik ishlari boyicha Samarqand viloyat sudining qaroriga asosan viloyat Issiqlik manbai unitar korxonasidan 9355930 som pul mablaglari fuqarolar foydasiga undirib berildi.

Bundan tashqari, Adliya vazirligi tomonidan jismoniy va yuridik shaxslardan kelib tushgan murojaatlarni tahlil qilish natijalariga kora, muammolar aniqlanib, amaldagi qonun hujjatlariga qoshimcha va ozgartishlar kiritish boyicha qonun loyihalari ishlab chiqilmoqda. Jumladan, Adliya vazirligi tomonidan tashabbuskorlik huquqi asosida Mehnat kodeksiga qoshimcha va ozgartish kiritish haqidagi qonun loyihasi ishlab chiqildi.

Konstitutsiyamizning 37-moddasida har bir shaxs mehnat qilish, erkin kasb tanlash, adolatli mehnat sharoitlarida ishlash va qonunda korsatilgan tartibda ishsizlikdan himoyalanish huquqiga egaligi belgilangan.

Biroq qonunchilikda shaxsning ozi yoki yaqin qarindoshlarining muqaddam sudlanganligi munosabati bilan ishga qabul qilishni rad etish tartiblari aniq belgilanmaganligi fuqarolarning mehnat qilish va erkin kasb tanlash huquqi toliq amalga oshirilishiga tosqinlik qilmoqda.

Hayotda fuqaroning yaqin qarindoshlari yoki ozining sudlanganligi munosabati bilan ishga qabul qilishni rad etish holatlari kuzatilmoqda. Bu konstitutsiya meyorlariga ziddir.

Shuning uchun bu masalaning huquqiy yechimini nazarda tutuvchi qonun loyihasi tegishli vazirlik va idoralar bilan belgilangan tartibda kelishilib, korib chiqish uchun hukumatga kiritildi.

Prezidentimiz takidlaganlaridek, inson manfaatlarini taminlash uchun eng avvalo, odamlar bilan, xalq bilan muloqot qilish, ularning dardu tashvishlari, orzu-niyatlari, hayotiy muammo va ehtiyojlarini yaxshi bilishimiz lozim.

Xalq bilan muloqot qilish esa inson manfaatlarini har tomonlama taminlashga xizmat qiladi.

Zafar MUSTAFAQULOV,

Adliya vazirligi Inson huquqlarini himoya qilish boshqarmasi bolim boshligi.



DB query error.
Please try later.