11.02.2017

QONUN HUJJATLARI

mazmun-mohiyati va ahamiyati xalqimizga o‘z vaqtida yetkazilishi kerak

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining kuni kecha qabul qilingan «Qonun hujjatlarini tarqatish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi qarori normativ-huquqiy hujjatlarning mazmun-mohiyatidan ijrochilar va aholini tez va to‘la xabardor etish, davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyati ochiqligini ta’minlashning samarali mexanizmlarini o‘rnatishga qaratilgani bilan ahamiyatlidir.

Mazkur qarorda O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi zimmasiga qator funksiya va vazifalar yuklatilgan. Ular ijrosi bo‘yicha amalga oshirilishi rejalashtirilayotgan chora-tadbirlar haqidagi fikr-mulohazalar bilan tanishing.

 

Muzraf IKRAMOV, O‘zbekiston Respublikasi adliya vaziri:

— Muhtaram Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev Konstitutsiya bayramiga bag‘ishlangan tantanali marosimda qonunlarni qabul qilish – bu ishning bir qismi bo‘lib, asosiy masala qonunlarning maqsadi, mazmun-mohiyatini xalqimizga va mas’ul ijrochilarga o‘z vaqtida yetkazish, ularning ijrosini to‘g‘ri tashkil etish hamda qonun talablariga qat’iy amal qilishni ta’minlash, bu bo‘yicha samarali mexanizm yaratish kerakligiga alohida e’tibor qaratgan edi.

Ushbu masalaning huquqiy yechimi sifatida Prezidentimizning «Qonun hujjatlarini tarqatish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi qarori qabul qilindi. Qaror normativ-huquqiy hujjatlarni tarqatish tizimini tubdan takomillashtirish, ijrochilar va aholini qonun hujjatlarining mohiyati va ahamiyati haqidagi huquqiy axborot bilan ta’minlashning sifatini oshirish, ushbu sohadagi ishlarni tashkil etishga prinsipial yangi yondashuvlarni ishlab chiqishga qaratilgan. Shu bilan birga, mazkur qaror huquqiy targ‘ibot, yuridik ta’lim va sud-ekspertizasi faoliyatini yangi bosqichga ko‘tarishi bilan ham muhim ahamiyatga ega.

Qarorning yana bir e’tiborli jihati shundaki, u asosida Huquqiy targ‘ibot va ma’rifat sohasida davlat organlari ishlarini muvofiqlashtirish bo‘yicha Idoralararo kengashning yangi tarkibi tasdiqlandi, shuningdek, unda Idoralararo kengashning hududiy komissiyalari tashkil etilishi belgilab qo‘yildi. Demak, adliya organlari, Idoralararo kengashga a’zo vazirlik, idora va tashkilotlar zimmasiga juda katta mas’uliyat yuklanmoqda.

Qaror talablaridan kelib chiqib, beshdan ortiq yangi qonun hujjatlari loyihalari, shu jumladan, «Huquqiy axborotlarni tarqatish va undan foydalanishni ta’minlash to‘g‘risida»gi qonun loyihasi ishlab chiqiladi.

Shuningdek, qaror asosida Oliy Majlis Senati, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarida har yili tegishlicha Adliya vazirligi va uning hududiy boshqarmalarining huquqiy targ‘ibot va ma’rifatning ahvoli to‘g‘risidagi axboroti eshitilishi joriy qilinadi. Qonun hujjatlarini tezkor tarqatish uchun himoyalangan aloqa kanallari (VPN) orqali idoralararo elektron hamkorlik tizimi va Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasining zamonaviy shakli yaratiladi.

Qaror mazmun-mohiyatiga bag‘ishlab Yuristlar malakasini oshirish markazida vazirligimiz mutaxassislari, Idoralararo kengash a’zolari, deputatlar, senatorlar hamda manfaatdor tashkilot va muassasalarning mas’ul rahbar-xodimlari ishtirokida konferensiya tashkil etildi. Bu kabi tadbirlar Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida o‘tkazilishi rejalashtirilgan.

 

Nodirjon JO‘RAYEV, O‘zbekiston Respublikasi adliya vaziri o‘rinbosari:

— Hamma foydalanishi uchun qulay bo‘lgan axborot tizimi yaratilsa, jamiyatda huquqiy madaniyat yuksaladi, qonun ustuvorligi ta’minlanadi. Normativ baza to‘g‘risida to‘liq va tezkor axborotga ega bo‘lgan fuqaro bevosita va o‘z vakillari orqali davlat va jamiyat ishlarini boshqarishda, qonunchilikni rivojlantirish va takomillashtirishda, amaldagi qonun hujjatlariga rioya qilinishi va bajarilishida hamda jamoatchilik nazorati o‘rnatilishida bevosita ishtirok eta oladi.

Adliya organlari tomonidan turli tashkilotlarda qonun hujjatlarining nazorat holatining yuritilishi hamda qonun hujjatlari bilan ta’minlanishi o‘rganilganida, ahvol qoniqarsiz ekani ma’lum bo‘ldi. Bu kabi salbiy holatlarni bartaraf etish yuzasidan mutasaddi rahbarlarga tegishli tushuntirishlar berilsa-da, ular bu masalaga yetarli darajada e’tibor qaratmay kelayotgan edi. Prezidentimizning ushbu qarori yuqoridagi kabi muammolarni bartaraf etish yo‘lida muhim qadam bo‘ldi.

Mazkur qarorning yana bir ahamiyatli jihati Oliy Majlis Qonunchilik palatasiga kiritilayotgan qonun loyihalarida tegishli qonun qabul qilingandan keyin uning ijrosini tashkil etish, ijrochilarga yetkazish va aholi o‘rtasida keng targ‘ib qilishga mas’ul bo‘lgan davlat organlari aniq ko‘rsatilishi shartligi belgilab qo‘yilganidir.

Shu paytga qadar bizda qonun loyihasini ishlab chiqishga mas’ul idoralar belgilanardi, lekin qabul qilingach, uni ijrochilarga yetkazish, aholi o‘rtasida tushuntirish, ijrosini tashkil qilish bilan bog‘liq vazifalar ochiq qolar edi. Endi bu kabi holatlarga chek qo‘yiladi.

Ba’zan ommaviy axborot vositalarida qonun hujjati targ‘ibotini amalga oshirishda xato va kamchiliklarga ham yo‘l qo‘yiladi. Buning asosiy sababi ko‘p hollarda qonun hujjati targ‘iboti bilan shug‘ullanayotgan shaxsda yetarli darajada ma’lumotlar yo‘qligidadir. Ushbu qarorda normativ-huquqiy hujjatlar imzolangan kuni unga oid materiallar (hujjatning konsepsiyasi bayon etilgan tushuntirish xati, o‘zgartirish va qo‘shimchalar tushuntirilgan taqqoslash jadvali) bilan birga qog‘oz va elektron shaklda Adliya vazirligiga yuborish, o‘z navbatida, vazirlikka bir kun ichida ularni Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan ro‘yxat bo‘yicha barcha davlat organlari va tashkilotlariga elektron shaklda yetkazish majburiyati yuklatildi.

Normativ-huquqiy hujjatlarni barcha davlat organlari va tashkilotlariga o‘z vaqtida yetkazish, ularning normativ-huquqiy hujjatlarni tarqatish bo‘yicha faoliyatini samarali muvofiqlashtirish, uslubiy rahbarlik va nazorat qilish uchun vazirlik tarkibida Huquqiy targ‘ibot va axborot boshqarmasi hamda uning Qoraqalpog‘iston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalarida hududiy bo‘limlari tashkil etilmoqda.

Shu bilan birga, Adliya vazirligi, Matbuot va axborot agentligi, Elektron ommaviy axborot vositalari milliy assotsiatsiyasi va Milliy teleradiokompaniya hamkorligida ommaviy axborot vositalarining qabul qilinayotgan normativ-huquqiy hujjatlarning mohiyati va ahamiyatini yetkazish bo‘yicha rolini yanada kuchaytirishni nazarda tutuvchi kompleks dastur ishlab chiqilib, tasdiqlanadi.

 

Alijon OCHILOV, O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi boshqarma boshlig‘i:

— 2011 yili Adliya vaziri raisligida davlat boshqaruvi organlari, jamoat birlashmalari rahbarlaridan iborat Huquqiy targ‘ibot va ma’rifat sohasida davlat organlari ishlarini muvofiqlashtirish bo‘yicha Idoralararo kengash tuzilgan edi. Lekin o‘tgan vaqt bu boradagi ishlarni yanada takomillashtirish, ko‘zga tashlangan kamchilik va muammolarni bartaraf etish kerakligini ko‘rsatdi.

Shulardan kelib chiqib, Prezidentimizning «Qonun hujjatlarini tarqatish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi qarorida parlament palatalari, davlat hokimiyati va boshqaruvi, sud-huquq organlari va fuqarolik jamiyati institutlari o‘rtasidagi uzviy hamkorlikni yanada kuchaytirishga alohida e’tibor qaratish lozimligi nazarda tutildi.

Hozirgacha davlat organlarining targ‘ibot bo‘yicha faoliyati respublika darajasida muvofiqlashtirilib, ammo hududlar miqyosida ochiq qolayotgan edi. Yuqorida ta’kidlanganidek, ushbu holatlarga barham berish maqsadida qaror bilan Idoralararo kengashning yangilangan tarkibi tasdiqlanib, adliya organlari rahbarlari boshchiligida uning hududiy komissiyalari tashkil etilishi belgilandi. Bundan tashqari, qonun hujjatining targ‘ibotini tashkil etish bo‘yicha chora-tadbirlar rejasi ham endilikda adliya organlari bilan kelishiladi. Shubhasiz, bu kabi chora-tadbirlar mazkur yo‘nalishdagi faoliyatni yangi bosqichga olib chiqishga xizmat qiladi.

Qarorda ijrochilar va aholini qonunchilikning mohiyati va ahamiyati to‘g‘risida xabardor qilishning sifatini tubdan oshirish, ushbu faoliyatni tashkil qilishga prinsipial yangi yondashuvlarni ishlab chiqish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlarni qabul qilish, aholining turli qatlamlari, shu jumladan, tadbirkorlar va yoshlarning axborotga bo‘lgan ehtiyojlarini hisobga olgan holda, huquqiy targ‘ibot va ma’rifatni amalga oshirishning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish, davlat organlari va tashkilotlarining huquqiy axborotdan keng ko‘lamda foydalanishini ta’minlash, ushbu sohada fuqarolik jamiyati institutlari va ommaviy axborot vositalari bilan samarali hamkorlik qilish faoliyatini muvofiqlashtirish Idoralararo kengash va uning hududiy komissiyalarining asosiy vazifasi etib belgilandi.

E’tiboringizni yana bir masalaga qaratmoqchiman. Ushbu qaror bilan Adliya vazirligi zimmasiga mamlakatda qonun ijodkorligi, huquqni qo‘llash, huquqni muhofaza qilish faoliyati sohasida fundamental va amaliy tadqiqotlarni muvofiqlashtirish, shuningdek, sud ekspertizasi faoliyatini yanada rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlarini ishlab chiqish, sud ekspertlarini tayyorlash va malakasini oshirish sohasidagi ishlarni muvofiqlashtirishga oid qo‘shimcha vazifa va funksiyalar yuklatildi.

Bugun noyuridik ta’lim muassasalarining o‘quv rejalari, dasturlari va darsliklarini o‘rganib chiqish, qayta tasdiqlash va yangi avlod darsliklarini yaratishni zamonning o‘zi talab etmoqda. Huquqni muhofaza qiluvchi va sud idoralarida sud ekspertizasiga bo‘lgan talab hamon dolzarbligicha qolmoqda. Bu bizdan doimiy izlanishni va yangi ekspertiza turlarini tashkil etishni taqozo etadi. Yuqoridagi vazifalarni hal etish uchun ham vazirlik tarkibida Yuridik ta’lim va sud-ekspertiza faoliyatini muvofiqlashtirish boshqarmasi tashkil etilmoqda.

 

Bobur KARIMOV, O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi mas’ul xodimi:

— Hujjatlarni elektron tarzda yetkazish bo‘yicha xalqaro tajriba shuni ko‘rsatmoqdaki, AQSh, Fransiya, Italiya, Finlyandiya va Rossiyada normativ-huquqiy hujjatlar bosma va elektron shaklda rasmiy e’lon qilinadi va ular bir xil yuridik kuchga ega. Belgiya, Daniya, Avstriya, Niderlandiya, Ispaniya va Portugaliyada esa normativ-huquqiy hujjatlar bosma nashrlarda chop etilmaydi va ularning yagona rasmiy manbai elektron shakli hisoblanadi.

Ayrim xorijiy mamlakatlarda me’yoriy-huquqiy hujjatlarni bevosita ijrochilarga yetkazishning aniq muddatlari hamda ushbu faoliyatni tashkil etish va nazorat qilish uchun mas’ul bo‘lgan shaxslar doirasi belgilangan bo‘lib, mazkur masala AQShda akt, Shveytsariyada qonun, Belgiyada hukumat qarori bilan tartibga solingan.

AQSh, Germaniya, Fransiya, Rossiya, Hindistondagi davlat organlarining veb-saytlari yoki rasmiy nashrlarida nafaqat yangi qonun hujjatlari matni, balki ularni qabul qilish zarurati, muhokamalar natijalari haqidagi ma’lumotlar va boshqa axborotlar ham e’lon qilinadi. Bu, albatta, ijrochilar va aholining me’yoriy-huquqiy hujjat g‘oyasi, maqsadini o‘z vaqtida va to‘g‘ri tushunib olishiga yordam beradi...

Xulosa qilib aytganda, Prezidentimizning ushbu qarori huquqiy axborotni zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida tarqatish tizimini tubdan yaxshilashga, xalqimizni qonunchilikning mazmun-mohiyati to‘g‘risida huquqiy xabardor qilishning sifatini yanada oshirishga, eng muhimi, bu boradagi milliy tajribamizni yanada takomillashtirishga xizmat qiladi.

 

Ma’murjon PARPIYEV

tayyorladi.

 



DB query error.
Please try later.