Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Iyun 2017   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 1 2
28.01.2017

MULKINGIZ XATLOVDAN O‘TKAZILGANMI?

Nozimjon va Nodiraxonlarning yaqinda to‘yi bo‘ldi. Nozimjonning otasi qishloq chetida qurilgan yangi uyni yoshlarga tuhfa etdi. Bir muncha vaqt o‘tib, uy-joyga egalik qilish huquqi bo‘lsa-da, uning kadastr hujjati mavjud emasligi bois yosh oila xavotirda qoldi. Axir shuncha mehnat va mablag‘ sarflab tiklangan uy-joy ruxsatsiz yerga qurilgan bo‘lsa, nima bo‘ladi?

Kundalik hayotda bunday holatlarga tez-tez duch kelamiz. Yoki ayrim turar joylar avloddan-avlodga meros qolib, oilalar uzoq yildan buyon yashaydi. Lekin ularda yer uchastkasiga, bino-inshootga bo‘lgan huquqiy hujjat yo‘q.

— Yer uchastkalari, uy-joylar, bino va inshootlar, ko‘p yillik daraxtzorlar ko‘chmas mulk hisoblanadi, — deydi O‘zbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qo‘mitasi bo‘lim boshlig‘i Dilorom Rizayeva. — Shu bois ko‘chmas mulkka bo‘lgan mulk huquqi, uning boshqa shaxsga o‘tishi, cheklanishi va bekor bo‘lishi bilan bog‘liq bitimlar davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi kerak. Shunda fuqaro yoki yuridik shaxsda ularga bo‘lgan mulk huquqi vujudga keladi. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016 yil 3 avgustdagi ?016-2017 yillar davrida jismoniy va yuridik shaxslarga tegishli bo‘lgan ko‘chmas mulk obyektlarini yalpi xatlovdan o‘tkazish to‘g‘risida»gi qarori bu borada dasturilamal bo‘layotir. Mazkur muhim tadbirni amalga oshirishga «Ergeodezkadastr» davlat qo‘mitasi tizimidagi 3,5 mingga yaqin xodim jalb etilgan.

Ayni vaqtda viloyat, shahar va tumanlar hududida jismoniy va yuridik shaxslarga tegishli bo‘lgan ko‘chmas mulk obyektlarini yalpi xatlovdan o‘tkazishni o‘z vaqtida va sifatli bajarilishini muvofiqlashtirish hamda nazorat qilish bo‘yicha komissiyalar faoliyat yuritmoqda. Xatlovdan o‘tkazish ishlarini tuman, shahar yer resurslari va davlat kadastri bo‘limlari, yer tuzish va ko‘chmas mulk kadastri davlat korxonasi, arxitektura va qurilish bo‘limi, davlat soliq inspeksiyasi, ichki ishlar bo‘limi va tegishli shahar, shaharcha, qishloq fuqarolar yig‘ini vakillaridan iborat ishchi guruhi bajarmoqda.

Xatlov tartibiga ko‘ra, ishchi guruh a’zolari fuqaro xonadoniga borib, avvalo, uy-joy berish haqidagi mahalliy hokimiyat qarorini, yer-mulk soliqlari to‘lovini, qurilgan bino va inshootlar haqidagi ma’lumotni aniqlaydi, umumlashtiradi va tegishli tartibda mulkka egaligi tasdiqlangan hujjatlar yig‘ma jildini shakllantiradi. Shu tarzda aholi yashab turgan uy-joylarning mustahkam elektron bazasi yaratiladi. Bu uy-joy, meros huquqi, soliq to‘lovlari kabi mol-mulk bilan bog‘liq tushunmovchilik va muammolarni bartaraf etishda muhim ahamiyatga ega.

Xatlov ko‘chmas mulk obyektlari, ularning miqdori, sifati hamda huquqiy holati to‘g‘risida axborot olish uchun amalga oshiriladigan kadastr chora-tadbirlar majmuasi hisoblanadi. Ko‘chmas mulk obyektlarining elektron ma’lumotlar bazasida aniq hisobga olinishi, mol-mulk va yer solig‘ini hisoblash uchun soliqqa tortish obyektlarini to‘liq ro‘yxatga olishni ta’minlaydi.

Xatlovni o‘tkazishdan maqsad yer uchastkalari, binolar, inshootlar va ko‘p yillik daraxtzorlarning egalarini, ulardan foydalanuvchilarni, ijarachilarni hamda ular egallab turgan yer uchastkalari maydonlarini, bino va inshootlarning hajmini, daraxtlarning turi, sonini aniqlashdan iborat. Ma’lumotlarni yig‘ish, ishlov berish mexanizmini standartlashni hisobga olish va kadastr axborot tizimini yaratish, davlat hokimiyati organlarini ko‘chmas mulk obyektlari to‘g‘risidagi ishonchli, to‘liq axborot bilan ta’minlash ham yalpi xatlovning asosiy vazifasiga kiradi.

Bunda mutaxassislar har bir uy-joy, tomorqa yerlarini o‘lchab, o‘lchov ishlari amalga oshirilganligi to‘g‘risida dalolatnomalar tuzadi. O‘lchov ma’lumotlari umumlashtirilib, komissiyaga taqdim etiladi. Xatlov natijalarini ishchi guruh puxta tahlil qiladi va yer uchastkalariga huquqlarni belgilash, o‘zboshimchalik bilan qurilgan bino va inshootlarni buzish yoki ularni mulk huquqi bilan saqlab qolish, yer uchastkalarini qonun hujjatlarida belgilangan me’yorlar bilan muvofiqlashtirish masalalarini hal qilish bo‘yicha takliflar tayyorlaydi.

Ishchi guruh xatlov jarayonida ko‘chmas mulk obyektlarini tekshirish, yer uchastkasini suratga olish, bino va inshootlarning tashqi va ichki o‘lchamlarini o‘lchash, ko‘p yillik daraxtlarning turini va sonini hisobga olish huquqiga ega. Bunda ko‘chmas mulk obyektining joylashgan joyi, umumiy maydoni, mulkka egalik qilish huquqini beruvchi hujjatlar, qo‘shimcha yoki o‘zboshimchalik bilan qurilgan imoratlar, daraxtlarning soni va turi, yer uchastkasining, bino va inshootning foydalanish maqsadi — amaldagi foydalanilishi bo‘yicha hujjatlar nazorat qilinadi.

Jismoniy va yuridik shaxslarga tegishli bo‘lgan ko‘chmas mulk obyektlarini yalpi xatlovdan o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizomga ko‘ra, xatlov oilaning xo‘jalik yuritish shakli (shaxsiy yordamchi xo‘jalik yoki yuridik shaxs tashkil etgan holda yoki tashkil etmasdan tuzilgan dehqon xo‘jaligi), dehqon xo‘jaligiga aylantirilgan bo‘lsa, dehqon xo‘jaligining davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi guvohnoma berilgan reyestr raqami va sanasi bo‘yicha amalga oshiriladi.

Shuningdek, jismoniy va yuridik shaxslarga tegishli yer uchastkasi, bino va inshootlarga huquqiy hujjatlari mavjudligi tuman (shahar) hokimining qurilish ishlari olib borish uchun yer uchastkasi ajratish to‘g‘risidagi, qurilishi tugallangan uy-joy, bino va inshootlarni komissiyaning foydalanishga qabul qilish to‘g‘risidagi dalolatnomasini tasdiqlash to‘g‘risidagi qarorlari, egalik huquqini tiklash haqidagi sud organlarining qarori kabi hujjatlarga e’tibor qaratilmoqda.

Agar mazkur hujjatlar mavjud bo‘lmasa yoki saqlab qolinmagan bo‘lsa, unda bu masalani hokimiyat qoshida tashkil etilgan maxsus komissiya ko‘rib chiqadi. Jismoniy va yuridik shaxslarning yer uchastkalariga huquqlarini belgilash bo‘yicha takliflarni tayyorlash, ularni ko‘rib chiqish va hal qilish joylardagi hokimliklar huzurida tashkil etilgan komissiyalarga yuklangan.

Shu kunlarda xatlov mahallalar kesimida olib borilmoqda. Uning natijalariga ko‘ra, 2 million 655 mingdan ziyod ko‘chmas mulk obyekti elektron ma’lumotlar bazasiga kiritildi. O‘zbekiston Davlat soliq qo‘mitasiga ko‘chmas mulk obyektlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar taqdim qilindi.

Joylarda yaratilgan ko‘chmas mulk obyektlari to‘g‘risidagi ishonchli ma’lumotlar bazasi mahalliy byudjetning soliq tushumlarini ko‘paytirishga xizmat qiladi. Shuningdek, aholining yer uchastkasiga, bino-inshootga bo‘lgan huquqi mustahkamlanadi. Zero, Bosh qomusimizning 53-moddasi va «O‘zbekiston Respublikasida mulkchilik to‘g‘risida»gi qonunning 7-moddasida xususiy mulk boshqa mulk shakllari kabi daxlsiz va davlat himoyasida ekani qayd etilgan.

 

Sayyora SHOYEVA,

O‘zA muxbiri.



DB query error.
Please try later.