O'zb  
 

Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Fevral 2019   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 1 2 3
31.07.2018

AQLLI TEXNOLOGIYALAR TIZIMI TUFAYLI AQSH VA GARBIY YEVROPA MAMLAKATLARI MEHNAT UNUMDORLIGI BOYICHA ANCHA ILGARILAB KETDI

Hozirgi paytda dunyo mamlakatlarida aholi sonining keskin o‘sishi va bozorda raqobatbardoshlikning kuchayishi kuzatilmoqda. Olimlar izlanishlari yangi innovatsion, kam energiya sarflanadigan texnologiyalarni jalb qilib, tannarxi arzon mahsulotlar ishlab chiqarish loyihalariga qaratilgan. Mamlakatimizda Innovatsion rivojlanish vazirligining tashkil etilishi barcha sohalarga dunyodagi eng ilgor, yuqori texnologiyalarni keng tatbiq etish imkonini beradi.

KAM ENERGIYA SARFLANADIGAN TEXNOLOGIYA

Hisob-kitoblarga qaraganda, yana 30 yildan song, yer shari aholisi uchun ayni paytda iste’mol qilayotganidan 70 foizdan koproq oziq-ovqat kerak bolar ekan. Globallashuv sharoitida ekologiya va atrof-muhitning ozgarishi, hosildor yerlarning taqchilligi, energiya resurslarining qimmatlashuvi, suv resurslarining kamayib ketayotgani oziq-ovqat ishlab chiqarishda bir qator muammolarni keltirib chiqarishi mumkin.

Innovatsiyalarni qishloq xojaligi sohasiga joriy etishda Amerika Qoshma Shtatlari dunyoda yetakchilik qiladi. Fermerlar tomonidan kichik xojalik, chorvachilik va baliqchilik yonalishlariga intellektual texnologiya faol joriy etilmoqda. Bunday «aqlli» texnologiya, ayniqsa, galla yetishtirishda keng qollanilmoqda.

Mamlakatimiz qishloq xojaligiga ozi harakatlanuvchi (uchuvchi) dronlarni keng qollash maqsadida Ozgeodezkadastr davlat qomitasi qoshida ilmiy-ishlab chiqarish innovatsion markazini tashkil etish boyicha ishlar olib borilayapti.

Traktor va yuk tashuvchilarda ornatilgan uchuvchisiz moslamalar tufayli inson omili kamayadi, talon-tarojliklar keskin bartaraf etiladi. Otgan yili Cognitive Technologies (Rossiya) kompaniyasi inson ishtirokisiz yerga ishlov berish va hosilni yigib olish imkoniyatiga ega bolgan, odamsiz traktor loyihasini taqdim etdi.

Garchi bunday loyihalar dunyoda hali birinchi bosqichda bolsa-da, tahlilchilar fikriga kora, ular kelajakning aqlli qishloq xojaligi asosi boladi. Vaqt otishi bilan qishloq xojaligi faoliyati, yani, yerga ishlov berish, osimlik parvarishi, hosilni yigib olish va uni saqlash avtomatlashtiriladi.

INTELLEKTUAL FERMA QANDAY BOLADI?

Intellektual fermada kelajakda kamera va sensorlar yordamida fermerga 3D shaklida maydonlarning elektron xaritalarini tuzish, ekinlarni samarali ogitlash, olib borilayotgan ishlarni inventarizatsiya qilish, yer mulklarini saqlash kabi normallashgan vegetatsiya indeksini hisoblash imkoni yaratiladi.

Fermer datchik yordamida turli maydonlarda tuproq holatini tahlil qiladi va qaysi maydonga qanday urug ekishni aniqlaydi. Hozirgi paytda dunyo bozorida uruglarni qobiqlar bilan tuproqqa otuvchi, maxsus dronlar orqali osimliklarni ekishni taklif etuvchi startaplar mavjud.

Qishloq xojaligida uchuvchisiz uskunalar hozir AQShda, Xitoyda, Yaponiyada, Braziliyada, YeI mamlakatlarida faol qollanilmoqda, qishloq xojaligiga yonaltirilgan UUA dunyo bozorining yirik namoyandalari ichida AeroVironment Inc, AgEagle, DJI, Yamaha va boshqalarni korsatish mumkin.

Datchik va sensorlarni qishloq xojaligiga qollash intellektual fermalarni tashkil etishda muhim yoldir. Bunda radiokanal orqali nazoratdagi obekt holati togrisida — yani, namlik, harorat, osimlik parvarishi darajasi, yonilgi zaxirasi togrisida uzluksiz malumotlar olish mumkin. Tuproq xarakteristikalarini aniqlash tizimining asosi nazorat nuqtalarida joylashtiriladigan sensorlar hisoblanadi. Bu datchiklar orqali agronomlar kerakli malumotlarni olib, qanday osimlikni qayerda ostirish togrisida qaror qabul qiladi.

Odatda qolda sugorilganda suvni ishlatish meyori oldindan hisoblanadi. Bunda kopgina parametrlar hisobga olinmaydi. Natijada suvning haddan tashqari ortiq aylanishidan tuproq eroziyasi hosil bolishi mumkin. Datchiklar esa, agromadaniy turini, uning osish fazasi va boshqa omillarni hisobga olib, qachon tuproq qatlami kerakli darajada namlanganligi fursatini aniqlashi, va eroziyani oldini olishda yordam berishi mumkin. Bu suv ishlatishni ancha kamaytiradi va meyorni belgilab beradi..

Datchiklar nafaqat mahsulot yetishtirishga, balki hosilni saqlashga ham yordam beradi. Omborda namlik va haroratni olchash jadval boyicha yoki real vaqt tartibida, shaxsiy xarakteristikaga moslab sensorlar sozlanadi. Bu esa hosilni ancha vaqt saqlashga imkon beradi. Zamonaviy tizimlar, sabzavot va mevalar juda katta miqdorda saqlanayotgan bolsa ham, ularni qaysi yerida chiriyotganini bilib oladi.

BUYUMLAR INTERNETI

Odatda Buyumlar interneti tarmoqlaridan agrokorxonalarga qaror qabul qilish uchun malumotlarni datchiklardan markazlarga yuborish uchun foydalaniladi. Datchik va sensorlar bir dona batareya zaryadidan foydalanib yillar mobaynida ishlashi mumkin,

Inmarsat kompaniyasi agronomlarga malumotlarni sputnik interneti orqali jonatishda, sputnik resursidan va LoRaWAN bazaviy stansiyalaridan foydalanadi. Bunday servis, masalan, Malayziyada yogli palmani samarali yetishtirishga yordam beradi, bunda datchiklar rezervuarlarda suv darajasini avtomatik monitoring qiladi, osimlik ildizida tuproq namligi togrisida malumot yigadi. Bu esa oz navbatida maydonlarda qurgoqchilikning oldini olishga, yani hosilni yoqotmaslikka imkon beradi.

Rossiyadagi aqlli innovatsiyalarni ishlab chiqarayotgan Rightech IoT Cloud platformasi zamonaviy texnologiya va oziga xos patentlangan goyalari bilan dunyo analoglari ortasida muvaffaqiyatli raqobatlashmoqda.

kSense tizimi intellektual platformasi ishlash jarayonida dasturlash va mutaxassislar kerak bolmaydi, bunda platforma atrof-muhitning ozgarishiga qarab, avtomatik tarzda moslashadi va berilgan masalalarni yigimiga bogliq bolgan boshqarishni amalga oshiradi.

Mamlakatimiz qishloq xojaligi sohasida aqlli uskunalarni, tizimlarni keng qollash uchun barcha shart-sharoit va huquqiy-meyoriy hujjatlar mavjud. Demak, sohani jahon tajribasidan foydalangan holda innovatsion rivojlanish yonalishiga otkazishda amaliy natijalarga erishish hozirgi bosqichning eng muhim vazifalaridan biri hisoblanadi.

Qobiljon ADILOV,

Agroinnovatsiya jamg`armasi jamoat birlashmasi ijrochi direktori.



DB query error.
Please try later.