Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Iyul 2017   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
26 27 28 29 30 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 1 2 3 4 5 6
07.02.2017

QISHLOQLARIMIZDA ARZON UY-JOYLAR

qurilayotganidan aholi mamnun bo‘lmoqda

Kasbimiz taqozosi bilan xizmat safarlarida bo‘lganimizda turli kasb va yoshdagi odamlar bilan uchrashish, suhbatlashishga to‘g‘ri keladi. Yaqinda «Afrosiyob» tezyurar poyezdida ketar ekanman, ikki nafar otaxonning o‘zaro suhbati beixtiyor e’tiborimni tortdi.

— Yo‘l yoqasidagi uylarga qarang, ko‘z quvnaydi-ya, — dedi mamnun bo‘lib ulardan biri.

— Nimasini aytasiz, — dedi ikkinchisi. — Bir paytlar tomi shiferlangan uyni topish qiyin edi... Qay ko‘chaga tosh to‘kilsa, katta yangilik edi...

— Katalakdek uyda bir etak bolasi bilan tiqilib yashagan oilalar uy qurish uchun yerga zor bo‘lar edi...

— Ha, aytgancha, eshitdingizmi, Prezidentimiz qarori bilan arzon narxda qishloq uylari qurilayotganmish...

— Qanchaga arzonlashibdi?

— Bilmadimu, lekin arzonlashibdi...

To‘g‘risi, ushbu maqolaning yozilishiga ana shu suhbat sabab bo‘ldi.

«Qishloq qurilish invest» IK MChJ bo‘lim boshlig‘i Bekmurod Dushanov bilan yangilangan namunaviy loyihalar asosida bunyod etilayotgan uy-joylar to‘g‘risida suhbatlashdik.

— Mamlakatimizning Birinchi Prezidenti Islom Karimovning 2009 yil 3 avgustdagi «Qishloq joylarda uy-joy qurilishi ko‘lamini kengaytirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi qarori ijrosi doirasida namunaviy loyihalar asosida bunyod etilgan zamonaviy uy-joylar qishloqlarimiz qiyofasini tubdan o‘zgartirib yubordi, aholi turmush farovonligini yuksaltirdi. Ushbu qaror asosida 2009-2016 yillarda mamlakatimizda uy-joy, ijtimoiy va kommunal obyektlar, kommunikatsiyalarni barpo etish borasida keng ko‘lamli ishlar bajarildi. Natijada qishloq joylardagi 1 ming 308 turar joy massivida 69 ming 557 shinam uy qurildi. Qishloqlardagi 83,5 mingdan ortiq oilaning yashash sharoiti yaxshilandi.

Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning 2016 yil 21 oktabrdagi ?017-2021 yillarda qishloq joylarda yangilangan namunaviy loyihalar bo‘yicha arzon uy-joylar qurish dasturi to‘g‘risida»gi qarori esa bu yo‘nalishdagi keng ko‘lamli islohotlarning yangi bosqichini boshlab berdi. Unga ko‘ra, qishloq aholisining zamonaviy va arzon uylarga bo‘lgan ehtiyojlari asosida imtiyozli kredit berishning yuqori darajadagi shartlari joriy etilmoqda. Qolaversa, qishloq massivlarida «O‘zbekenergo» AK yordamida elektr uzatish liniyalari, «O‘ztransgaz» AK tomonidan gaz tarmoqlari, byudjet mablag‘lari hisobidan ichimlik suv tarmoqlari va Respublika yo‘l jamg‘armasi ko‘magida ichki yo‘llar qurilmoqda. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari tomonidan byudjet hamda homiylar mablag‘lari hisobidan qishloq massivlarida maktablar, qishloq vrachlik punktlari, mahalla guzarlari, savdo majmualari, dehqon bozorlari, non va non mahsulotlari sexlari, maishiy xizmat ko‘rsatish majmualari va mini-banklar qurilib, foydalanishga topshirilmoqda. Bundan tashqari, «Qishloq joylarda uy-joy qurilishini rivojlantirish» loyihasi bo‘yicha xalqaro moliya banklarining ishtiroki yildan-yilga ko‘paymoqda. Misol uchun, bir necha yillardan buyon Osiyo taraqqiyot banki bilan birgalikda keng ko‘lamdagi ishlar olib borilayapti. O‘tgan yili Islom taraqqiyot banki va Saudiya rivojlanish jamg‘armasi mablag‘lari ham jalb etildi.

— Yangilangan namunaviy loyihalar bo‘yicha quriladigan arzon uy-joylar haqida ma’lumot bersangiz.

— Bu haqda kengroq tushuncha berishga harakat qilaman. Arzon uylarga quyidagilar kiradi:

— xo‘jalik imoratlari va obod hovlilari bo‘lgan ikki, uch qavatli 2, 3 xonali uylar; 

— aholi zich joylashgan tumanlarda hovlidagi imoratlar bilan birgalikda maydoni 2 sotix bo‘lgan yer uchastkalarida joylashtiriladigan bir qavatli 2 va 3 xonali uylar; 

— hovlidagi imoratlar bilan birgalikda maydoni 4 sotix bo‘lgan yer uchastkalarida joylashtiriladigan ikki qavatli 4 xonali birlashtirilgan uylar.

Bundan tashqari, joriy yilda barcha qulayliklarga ega bo‘lgan 15 ming yangi uy-joy bunyod etilib, foydalanishga topshirilishi rejalashtirilgan. Shuningdek, yangi qurilayotgan uy-joy massivlarida davlat mablag‘lari hisobidan tashqi muhandislik va transport tarmoqlari qurilishi amalga oshiriladi. 415 km ichimlik suv tarmoqlari, 317 km gaz tarmoqlari va 291 km elektr uzatish liniyalari, 260 km avtomobil yo‘llari qurilib, foydalanishga topshiriladi. Ushbu uy-joylar quriladigan massivlarda 134 ijtimoiy infratuzilma obyektlari qurilishi mo‘ljallangan. Bular jumlasiga, mahalla guzarlari, maishiy xizmat ko‘rsatish majmualari, savdo shoxobchalari, ta’lim-sport maskanlari, qishloq vrachlik punktlari va boshqa obyektlar kiradi.

— Endi barchani birdek qiziqtirayotgan savol: arzon uy-joylar nimaning hisobiga arzon bo‘layapti? Shu haqda ma’lumot bersangiz?

— Respublikamizda ishlab chiqarilmaydigan metall tunuka, yog‘och-taxta singari mahsulotlar pudratchilarga bojxona va soliq imtiyozlari qo‘llanilgan holda «O‘zsanoateksport» aksionerlik jamiyati tomonidan yetkazib berilishi belgilangan. Zamonaviy va mahalliy qurilish materiallari va jihozlarining asosiy qismi pudratchilarga markazlashtirilgan tartibda to‘g‘ridan-to‘g‘ri qurilish maydonlariga imtiyozli narxlarda yetkazib beriladi.

Ushbu pudrat tashkilotlari arzon uylar qurish doirasida bajariladigan ishlar hajmi uchun soliqlarning barcha turlari va davlat maqsadli jamg‘armalariga majburiy ajratmalarni to‘lashdan ozod etilgan. Bir so‘z bilan aytganda, qurilishda asosan mahalliy qurilish materiallari va jihozlari ishlatilishi hamda soliq, bojxona imtiyozlari berilishi hisobiga namunaviy uy-joylarning arzonligi ta’minlanadi. Bundan tashqari, energiyani tejaydigan materiallar va asbob-uskunalarning yangi turlaridan foydalanishning yanada kengaytirilishi barpo etilayotgan uylar tannarxining pasayishiga hamda aholining barcha qatlamlari uchun maqbul narxlar belgilanishiga xizmat qilmoqda. Bir so‘z bilan aytganda, qishloqlarimizda yangicha ko‘rinish paydo bo‘lib, shaharlardan qolishmaydigan imkoniyatlar yaratilishi ta’minlanadi.

— Uy-joyni sotib olish uchun qancha miqdorda boshlang‘ich badal mablag‘i to‘lanadi? Qolaversa, imtiyozli ipoteka kreditlari qanday shartlar asosida ajratiladi?

Ushbu savollarga javob olish maqsadida Respublika «Qishloq qurilish bank»ining boshqarma boshlig‘i Dilshod Hasanovga murojaat qildik.

— Boshlang‘ich badal deganda qarz oluvchining nomiga bankda ochilgan omonat qo‘yilma hisob raqamiga o‘tkazilgan pul mablag‘lari shaklidagi o‘z mablag‘lari tushuniladi.

Shuningdek, xo‘jalik imoratlari va obod hovlilar bo‘lgan ikki, uch qavatli kvartiralar (2,3 xonali) uylar uchun hamda aholi zich joylashgan tumanlarda hovlidagi imoratlar bilan birgalikda maydoni 0,02 gektar bo‘lgan yer uchastkalarida joylashtiriladigan bir qavatli 2 va 3 xonali uylar uchun boshlang‘ich badal mablag‘lari uy-joy qiymatining 15 foizidan kam bo‘lmagan miqdorda shakllantirilishi lozim.

Hovlidagi imoratlar bilan birgalikda maydoni 0,04 gektar bo‘lgan yer uchastkalarida joylashtiriladigan ikki qavatli 4 xonali birlashtirilgan uylar va hovlidagi imoratlar bilan birgalikda maydoni 0,06 gektar bo‘lgan yer uchastkalarida joylashtiriladigan bir qavatli 3,4,5-xonali birlashtirilgan uylar uchun boshlang‘ich badal mablag‘lari uy-joy qiymatining 25 foizidan kam bo‘lmagan miqdorda shakllantiriladi.

Bundan tashqari, qishloq joylarda yangilangan namunaviy loyihalar (shu jumladan, arzon uy-joylar uchun) asosida uy-joy qurilishida uy-joy oluvchi fuqarolarga imtiyozli ipoteka kreditlari mablag‘lari 15 yilgacha bo‘lgan muddatga eng kam ish haqining 1000 barobarigacha bo‘lgan miqdorda beriladi. Ushbu kreditning 3 yili imtiyozli muddat bilan, dastlabki 5 yili esa yillik 7 foiz va qolgan yillari uchun O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki qayta moliyalash stavkasiga teng miqdorda foiz to‘lash sharti asosida ajratiladi.

Qishloq joylarda yangilangan namunaviy loyihalar bo‘yicha arzon uy-joy qurish uchun 2017 yilda 2 trillion 121,5 milliard so‘mdan ortiq mablag‘lar sarflanishi rejalashtirilgan.

— Kam ta’minlangan, boquvchisi bo‘lmagan, bir so‘z bilan aytganda, ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalarga uy-joy olishga imtiyozlar berilganmi?

— Vazirlar Mahkamasining 2016 yil 24 noyabrdagi 393-son qarorining ilovasiga muvofiq, xo‘jalik imoratlari va obod hovlilar bo‘lgan ikki, uch qavatli kvartiralar (2,3 xonali) uylar uchun hamda aholi zich joylashgan tumanlarda hovlidagi imoratlar bilan birgalikda maydoni 0,02 gektar bo‘lgan yer uchastkalarida joylashtiriladigan bir qavatli 2 va 3 xonali uylar arzon uy-joylar toifasiga kiritilgan.

Shuningdek, qarorga muvofiq, ushbu arzon uy-joylardan uy-joy sharoitlarini yaxshilashga muhtoj bo‘lgan oila — boshqa oila yoxud boshqa oilalar bilan bir uyda (bir kvartirada) birgalikda yashovchi oila; ko‘p bolali oilalar; to‘liq bo‘lmagan oilada bolani (bolalarni) tarbiyalayotgan onalar (otalar); tarkibida birinchi guruh nogironi bo‘lgan yoxud surunkali kasallikning og‘ir turlaridan azob chekuvchi va qonun hujjatlariga muvofiq alohida xonada yashashga ehtiyoj sezuvchi shaxs bo‘lgan oila; kam ta’minlangan oilalar, shuningdek, uy-joy maydoni qonun hujjatlarida nazarda tutilgan uy-joy maydonining ijtimoiy normasiga muvofiq bo‘lmagan oilalar olishi mumkin.

Arzon uy-joylardan olish istagida bo‘lgan fuqarolar fuqarolarni o‘zini o‘zi boshqarish organlaridan tegishli tavsiyanoma olishlari lozim bo‘ladi.

Bundan tashqari, tegishli nizomning 11 qismiga muvofiq, fuqarolarga tavsiya berilishida fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi tomonidan quyidagi ijtimoiy mezonlar hisobga olinadi:

— ariza beruvchida mulk huquqi bilan turar-joyning yo‘qligi va turarjoyda ijara shartlarida yoki yashash uchun yaroqsiz turar joyda yashashi;

— boshqa oila yoki boshqa oilalar bilan bir uyda (bir kvartirada) yashashi;

— ko‘p bolali;

— oilaning kam ta’minlanganligi;

— bir yoki undan ko‘p bola ota-onalardan biri (to‘liq bo‘lmagan oila) tomonidan tarbiyalanishi va boqilishi;

— ariza beruvchining oila a’zolari orasida surunkali kasallikning og‘ir turlaridan azob chekuvchi va O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan ro‘yxatga muvofiq alohida xonada yashashga muhtoj bo‘lgan shaxslarning borligi;

— ariza beruvchining oila a’zolari orasida birinchi guruh nogironi mavjudligi;

— uy-joy maydonining qonun hujjatlarida nazarda tutilgan uy-joy maydonining ijtimoiy normasiga muvofiq emasligi inobatga olinishi belgilab qo‘yilgandir.

Xulosa o‘rnida shuni ta’kidlash mumkinki, ushbu sohada olib borilayotgan keng ko‘lamli islohotlar qishloqlarda istiqomat qilayotgan aholini shahardagidan qolishmaydigan sharoitlarda yashashini ta’minlashdir. Boshqacha aytganda, bu chora-tadbirlar aholiga munosib turmush sharoitini yaratib berish, ijtimoiy yordamga muhtoj, ehtiyojmand oilalarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgandir.

 

«O‘zbekiston ovozi» muxbiri

Toshtemir XUDOYQULOV suhbatlashdi.



DB query error.
Please try later.