Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Oktabr 2017   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5
02.02.2017

ENDI URGUTNING NOMI DUNYOGA TANILADI

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning «Urgut», «G‘ijduvon», «Qo‘qon» va «Hazorasp» erkin iqtisodiy zonalarini tashkil etish to‘g‘risidagi Farmonini xalqimiz katta quvonch va minnatdorlik bilan kutib oldi.

Shu kunlarda jamoatchilik o‘rtasida erkin iqtisodiy zonalarning ahamiyati haqida fikr yuritilmoqda. Darhaqiqat, «Erkin iqtisodiy zona» nima degani? Bundan odamlar, davlat qanday foyda ko‘radi?..

Bugundan boshlab yangi barpo etiladigan iqtisodiy zonalardan ko‘zda tutilgan maqsad va ularning imkoniyatlari haqida hikoya qilib boramiz.

Davlatimiz rahbari Shavkat Mirziyoyev Urgut tumanida amalga oshirilayotgan islohotlar bilan tanishish chog‘ida hududda erkin iqtisodiy zona tashkil etilishi ushbu tumanning sanoat salohiyatini oshirishga, turizm hamda qishloq xo‘jaligi sohalarini yanada yuksaltirishga xizmat qilishini ta’kidladi. Bu borada amalga oshirilishi lozim bo‘lgan muhim vazifalar belgilab berildi.

Tumanning tog‘ va tog‘oldi hududlaridagi lalmi, unumdorligi past yerlarni aniqlash, tuproq tarkibi, tog‘ sharoiti va tumanning boshqa xususiyatlaridan kelib chiqib, ushbu sharoitga moslashgan, tez hosilga kiruvchi yong‘oq, chilonjiyda, bodom, uzumning eksportbop navlarini ekish, issiqxonalar tashkil etish, hududda chorvachilik, parrandachilik, asalarichilikni rivojlantirish borasidagi yangi loyihalar uchun yer maydonlarini tanlash, yangi loyihalarni ishlab chiqish bo‘yicha takliflar tayyorlash yuzasidan qimmatli fikrlar bildirdi.

 Prezidentimiz tomonidan berilgan topshiriqlar ijrosini ta’minlash maqsadida dastlab tuman hokimining farmoyishi qabul qilindi. Mazkur farmoyish asosida Urgut tumanini ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan kompleks rivojlantirishning uch yo‘nalishi bo‘yicha dasturlar ishlab chiqish tuman shtabi tashkil qilindi.

Birinchi yo‘nalish — Urgut tumanining sanoat salohiyatini oshirish, yangi korxonalar tashkil qilish, mavjudlarini modernizatsiyalash maqsadida yangi loyihalarni aniqlash va talab etiladigan yer maydonlarini tanlash bo‘yicha takliflarni ishlab chiqish, qishloq xo‘jaligida foydalanilmaydigan toshloq yer maydonlarini o‘zlashtirish borasida tizimli ishlarni amalga oshirish vazifalari belgilandi.

 Ikkinchi yo‘nalish — xizmat ko‘rsatish va turizm sohasini rivojlantirish bo‘yicha mavjud xizmat ko‘rsatish va xo‘jalik yurituvchi subyektlar aniqlandi. Tumandagi qishloq fuqarolar yig‘inlarida aholining talabidan kelib chiqib, xizmat ko‘rsatish va servis sohasini rivojlantirish bo‘yicha loyiha va takliflar umumlashtirildi. Tumanning geografik joylashuvidan kelib chiqib, ekoturizm va turizm sohasini rivojlantirish bo‘yicha Qoratepa — Omonqo‘ton hududida 6 ta loyiha-taklif shakllantirildi.

Ta’kidlash kerakki, tumanda mustaqillik davrida meva-sabzavotlarni qayta ishlash, quritish, qadoqlash, polietilen mahsulotlari, poliyestr tola, sport poyabzallari va boshqa mahsulotlar ishlab chiqarish yangidan yo‘lga qo‘yildi. Cherepitsa, bo‘z, chit, elektr pech va plita, plastmassa mahsulotlari kabi xalq iste’moli mollari tayyorlash kengaytirildi.

Uchinchi yo‘nalishga asosan 11 ming gektardan iborat hosili past yerlarni fermer xo‘jaliklariga bo‘lib berish, yong‘oq, chilonjiyda, bodom, uzum va boshqa mevali daraxtlar ekish hamda issiqxonalar tashkil etish bo‘yicha ishchi guruhlari tuzildi.

 Bu borada har bir yo‘nalishdagi ekin turlari bo‘yicha Samarqand qishloq xo‘jaligi instituti olimlari va hududdagi yerni yaxshi biladigan dehqon hamda mutaxassislar bilan ekinlar parvarishi bo‘yicha agrotexnik tadbirlar ishlab chiqish yo‘lga qo‘yildi.

Iqtisod fanlari doktori, professor Frunze Jo‘rayev shunday deydi:

— Erkin iqtisodiy zona deyilganda, xorijiy investorlarning o‘sha hududga erkin kirib kelishi, xorijiy texnologiyalarni qo‘llagan holda ishlab chiqarish, xizmat ko‘rsatish korxonalarining barpo etilishi, bojxona munosabatlarida erkinlik, soliq sohasida imtiyozlarga ega bo‘lgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar majmui tushuniladi. Ularda asosan zamonaviy xalqaro andozalarga javob beradigan, asosiy qismi eksport qilishga mo‘ljallangan mahsulotlar ishlab chiqariladi.

Aynan Urgutda erkin iqtisodiy zona tashkil qilinishining sabablari quyidagicha:

— Urgut qishloq tumani bo‘lishiga qaramasdan, sanoati rivojlangan. Qishloqda agrar mehnat bilan birga industrial va intellektual mehnat ham munosib o‘rin egallagani shunday zona ochishga aholining tayyorligidan dalolat beradi;

— Urgut tumanida ko‘pgina mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun xomashyo bazasi mavjud. Meva-sabzavot va boshqa qishloq xo‘jalik mahsulotlari yetishtiriladi, ularni chuqur qayta ishlash, qadoqlash, saqlash kabi texnologik jarayonlarni joriy qilish, mahalliy xomashyo hisobidan qurilish materiallari, gilam, elektrotexnika, kimyo, oziq-ovqat sanoatini rivojlantirish imkoniyatlari mavjud;

— mahalliy va xorijiy investorlarning to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiyalarini jalb etish uchun imkoniyatlar katta.

Erkin iqtisodiy zonalarning yana bir xususiyati ular mamlakat bozorini sifatli mahsulotlar bilan to‘ldiradi. Mamlakat eksport salohiyatining oshishiga va valyuta tushumining ko‘payishiga ham bunday hududlar katta imkoniyat yaratadi. Ushbu valyutalar evaziga tadbirkorlarda xorijdan ilg‘or texnologiyalarni keltirish imkoniyati yuzaga keladi.

Urgutning madaniy ekinlar uchun noqulay bo‘lgan adir joylaridan samarali foydalanish ham maqsad qilib qo‘yilgan. Bu yerda intensiv bog‘lar tashkil qilish, foydalanilmayotgan yerlarni o‘zlashtirish imkoni mavjud.

— Urgut tog‘larida dorivor giyohlar juda ko‘p. Ammo bulardan farmatsevtikada deyarli foydalanilmasdan kelinayotgan edi. Zamonaviy talablar ulardan ham samarali foydalanishni taqozo qilmoqda. Bu erkin iqtisodiy zona uchun juda qulay.

Erkin iqtisodiy zonalar xalqimizga, davlatimizga nima beradi, degan savol ham ko‘pchilikni qiziqtirishi tabiiy:

— asosiysi, yangi ish o‘rinlari yaratilib, aholi bandligi oshadi;

— mamlakat bozori tovar va xizmatlar bilan boyitiladi, aholining ehtiyojlari qondirilib boriladi;

— mamlakatimizning eksport salohiyati oshadi va valyuta tushumi ko‘payadi. Ushbu valyutalar evaziga tadbirkorlarda xorijdan ilg‘or texnologiyalarni keltirish imkoniyati paydo bo‘ladi;

— mahalliy mutaxassislarning ishga jalb qilinishi orqali ularda ilg‘or texnologiyalar asosida faoliyat ko‘rsatish imkoniyati yaratiladi;

— davlat byudjetiga soliq tushumi ortishi evaziga davlatning moliyaviy imkoniyati yaxshilanadi, mamlakat yalpi ichki mahsulotini ko‘paytirish imkoniyati yaratiladi.

Uzoq yillar tuman qishloq xo‘jaligining rivojlanishiga hissa qo‘shgan mehnat faxriysi Abduzohir Ziyoyev shunday hikoya qiladi:

— Ilgari Urgutga asosiy mollar, oddiygina paypoq ham chetdan keltirilgan. Mustabid tuzum davrida bu kabi mahsulotlarni ishlab chiqarish imkoniyati bo‘lganu, lekin bunga yo‘l qo‘yilmagan. Mana, endi tumanda erkin iqtisodiy zona tashkil etiladi. Bu nafaqat o‘z bozorimizni, balki, xorij bozorini ham obod qiluvchi bir-birini takrorlamas ko‘plab sanoat korxonalari yuzaga keladi, yangi ish o‘rinlari yaratiladi, deganidir.

Yangi sanoat korxonalari tashkil etish, mavjudlari quvvatlarini oshirishdek muhim masalaga ham alohida e’tibor qaratilayotgani quvonchli.

— Urgut erkin iqtisodiy zonasi tashkil etilishi tumanimiz aholisini behad quvontirdi, — deydi O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasining a’zosi Suyun Umarov. — Ahamiyatlisi, bu ezgu harakat partiyamiz g‘oyalariga, elektoratimiz manfaatiga har jihatdan mos keladi. Sariqtepa mahallasi hududidagi qishloq xo‘jaligida foydalanilmaydigan yer maydoni tadbirkorlarga taqsimlab beriladigan bo‘ldi. Bu esa 1000 ga yaqin yangi ish o‘rni yaratishga yo‘l ochadi. Tog‘oldi hududlaridagi shunday maydonlarda yong‘oq, pista, bodom, tokzorlarning bunyod etilishi esa 3 mingga yaqin fermer xo‘jaliklarining tashkil qilinishiga imkoniyat yaratadi. Natijada bunday ezgu ishlar hisobiga 9 mingga yaqin yangi ish o‘rni barpo etiladi.

 — Urgut tarixiy maskan sifatida ham e’tirof etiladi, — deydi Samarqand davlat universiteti professori, filologiya fanlari doktori Muslihiddin Muhiddinov. — Masalan, Omonqo‘tondagi bir qancha g‘orlarda o‘tkazilgan arxeologik qazish ishlarida tosh asriga oid odamlar qarorgohlaridan qolgan izlar, ko‘plab ish qurollari topilgan. Tarixiy manbalar Urgut hududida yosh jihatidan Markaziy Osiyodagi ko‘pgina qadimiy shaharlar bilan tenglasha oladigan bir necha shaharlar bo‘lganini, ularda jahon xalqlari tarixi bilan bog‘liq voqea-hodisalar yuz berganligini tasdiqlaydi.

Urgutga ko‘plab sayyohlar, el e’tiboridagi olimlar, shoir va yozuvchilar kelishgan. Mustaqillik yillarida bu an’ana yanada kuchaydi. Urgut nafaqat osmono‘par tog‘lari, toza havosi, zilol suvli buloqlari bilan sayyohlarni o‘ziga maftun etadi. Ayni chog‘da xalqimizning uzoq o‘tmishidan hikoya qiluvchi tarixiy obidalar, me’morchilik yodgorliklari, o‘ziga xos qadim an’analari kishini hayratga soladi. Masalan, Chorchinor, Ravotxo‘ja, Qoratepa, Omonqo‘ton va yana boshqa ko‘plab go‘shalar sayyohlarda, mehmonlarda bir olam taassurot uyg‘otadi. Bu qutlug‘ zaminda Hazrat G‘avsul A’zam, Xo‘ja Zakariyo avliyoi Varrak, Xo‘ja Omon, Xo‘ja Tolibi Sarmast, Xo‘ja Abdol, Shirvoq ota, Xo‘ja Ibrohim Kadut kabi ulug‘ zotlar qabrlari-yu maqbaralari ziyoratgohga aylangan.

Bu yerda erkin iqtisodiy zonaning tashkil etilishi esa butun dunyo sayyohlarining, ishbilarmonlarining, olimu ziyolilari e’tiborining Urgutga jalb etilishi, demakdir. Shuning uchun ham Prezidentimiz Farmoni urgutliklar tomonidan katta quvonch bilan kutib olindi. Odamlarimiz ushbu Farmon ortida buyuk kelajakni, to‘kin hayotni his etishmoqda.

Tadbirkor Eson Sohibov quvonch bilan fikr yuritadi:

— 2003 yilda «Urg-Antep-Yasham» qo‘shma korxonasini tashkil etdim. Korxona Ustav fondi 4,2 million AQSh dollaridan iborat bo‘ldi. Uning 54,2 foizi Turkiyaning «Mesan mensuat samayi dis ticaret limited sirketi» kompaniyasiniki, qolgani men va yana bir urgutlik tadbirkor Islom Qorayev ulushi edi. Asosan gilam va gilam mahsulotlari ishlab chiqarishga ixtisoslashtirilgan korxonamizda dastlab 25 kishi ish boshladi.

Oradan yillar o‘tib, ishlarimiz butunlay yurishib ketdi. Masalan, 2015 yilda 4,8 milliard so‘mlik mahsulot ishlab chiqardik. 4,2 milliard so‘m miqdoridagi mahsulot ichki bozorga sotildi. Rossiya va Qozog‘iston davlatlariga esa qariyb 1,0 million AQSh dollariga teng gilam va gilam mahsulotlari eksport qilindi.

Korxonamizda har yili ishlab chiqarishni kengaytirish va modernizatsiyalash ishlari olib borilmoqda. 2013-2014 yillarda Germaniya va Belgiya mamlakatlaridan ilg‘or texnologik liniyalar hamda uskunalar olib kelindi.

Hozir korxonamizda 70 nafar ishchi va xodim ishlayapti.

«Urg-Antep-Yasham» qoshida yana bir qo‘shma korxona barpo etdik. Ilgari xorijdan keltiriladigan asosiy xomashyo — polipropilen iplarini yangi korxonada ishlab chiqaradigan bo‘ldik. Mazkur loyihaning mahalliylashtirish dasturiga mos kelishi tufayli bir qator imtiyozlarga ham ega bo‘ldik. Korxonada 40 yangi ish o‘rni yaratildi.

Endi esa Turkiyaning boshqa bir kompaniyasi — «BOSSAN TEKSTIL tic ltd» bilan hamkorlik qila boshladik. 2008 yilda tuman hokimining qarori bilan sanoat hududidan 1,5 gektar yer ajratilib, bu yerda sanoat inshootlari qurildi. 2015 yilda korxonada ishlab chiqarilgan polipropilen iplari hajmi 2014 yildagiga nisbatan 143,8 foizga ko‘paydi. Korxona tomonidan ichki bozorga 13,6 milliard so‘mlik mahsulot sotildi.

Bugun bu ishlar zamirida tumanimizda tashkil etilgan erkin iqtisodiy zona afzalliklari, uning iqtisodiyotimizga kiritadigan moliyaviy sarmoyalarni ko‘rayapmiz. Urgut zamini ana shunday yirik ishlarga loyiq ko‘rilganligi tadbirkorlar quvonchiga quvonch, g‘ayratiga g‘ayrat qo‘shdi.

— Kichik biznes va tadbirkorlik uchun yaratilgan qulay imkoniyatlar tufayli 1289 kichik biznes subyektlarining 400 tasi sanoat sohasida ro‘yxatdan o‘tgan. Shundan 35 tasi xorijiy investitsiya ishtirokidagi qo‘shma korxonalardir, — deydi tuman hokimligi hududlarni kompleks rivojlantirish bo‘limi boshlig‘i Xurshid Xushvaqtov.

Birgina 2016 yilda sanoat sohasida 64 korxona o‘z faoliyatini boshladi. «Urgut tumanini 2016 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish Dasturi» asosida tumanda umumiy qiymati 162 milliard so‘m, shundan 80 milliard so‘m bank krediti va 6 million AQSh dollari miqdoridagi chet el investitsiyasi bo‘lgan 765 loyiha (63 ta sanoat, 220 ta xizmat va servis, 483 ta qishloq xo‘jaligi) amalga oshirilib, 3709 yangi ish o‘rni yaratildi. 14 million AQSh dollaridan ortiq xorijiy investitsiyalar kiritildi.

Hozirgi kunda viloyat hokimligi bilan birgalikda ishchi guruhi tuzilib, yer tanlash, tashqi kommunikatsiyalarga ulanish, loyiha tashabbuskorlari ro‘yxatini shakllantirish, ular bilan suhbatlashish bo‘yicha ishlar boshlab yuborildi.

Tumanda erkin iqtisodiy zona barpo etish uchun maqbul hududlar tanlandi. 1-hudud «Sariqtepa», 2-hudud «Kamangaron» va 3-hudud «Dehqonobod» massividan yer maydonlari tanlanib, tegishli idora va vazirliklarga taklif sifatida taqdim etildi.

Oddiygina ushbu raqamlardan bilish mumkinki, Urgut erkin iqtisodiy zona tashkil etilishiga munosib hudud. Bu yerda ishlab chiqarishni rivojlantirish, yangi-yangi korxonalar tashkil etish, xorijiy ishbilarmonlar bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘yish uchun barcha imkoniyatlar, shart-sharoitlar yetarli.

 

Abdurasul SATTOROV,

«O‘zbekiston ovozi» muxbiri.

Suratlarda Urgut tumani sanoat korxonalari faoliyatidan lavhalar.



DB query error.
Please try later.