O'zb  
 

Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Iyul 2019   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 1 2 3 4
05.03.2019

KOP AYTILDI VA ... TEZ QAYTILDI

Yoxud to‘ylarimizda dabdababozlik tugamayotgani haqida

Otgan yilning bahori adogi va butun yoz davomida barcha ommaviy axborot vositalari toylarimizdagi ortiqcha chiqimlarga, dabdababozlikka chek qoyish, toylarni kamchiqim va tartibli otkazish haqida tinmay yozishdi. Oynai jahonning barcha kanallari bu haqda kunaro korsatuvlar namoyish qildi, fuqarolarning fikrlari, takliflari ortaga tashlandi...

Koplab ziyolilar, oqsoqollar bildirgan fikrlardan kelib chiqib, Oliy Majlis Senati tomonidan 2018 yilning 29 iyunida «Toy-hashamlar, oilaviy tantanalar, ma’raka va marosimlar, marhumlarning xotirasiga bagishlangan tadbirlar otkazilishini tartibga solish togrisida» qaror qabul qilindi. Unda toylarda ishtirokchilar sonini kamaytirish, ayrim toyoldi va toyorti tadbirlarini qisqartirish va bu borada mahallalarda keng kolamli targibot ishlari olib borish orqali toy va boshqa marosimlardagi dabdababozliklarga chek qoyish belgilangandi.

Qaror qabul qilingach, barcha hududlarda hokimliklar tomonidan namunali toylar tashkillashtirildi. Bu toylarda kopi bilan ikki yuz ellik kishi ishtirok etdi, ortiqcha chiqimlar toxtatildi. Kelin va kuyovni kuzatib boradigan mashinalar soni ham keskin kamaytirildi.

Hazorasp tuman hokimligi tashabbusi bilan Pitnak shahrida otkazilgan ana shunday namunali toyni matbuotda yoritdik. Shu toyga bosh bolgan mahalla faollari endilikda barcha toylar shu zaylda, yani kopi bilan ikki yuz ellik kishi ishtirokida otishi haqida qatiy fikrlarni aytishdi. Toy egalari bundan mamnunligini yashirib otirishmadi. Mazkur toy targibot sifatida ommaviy axborot vositalarida rosa yoritildi.

Yoshlar ittifoqining viloyat bolimi ham bu ishda tashabbuskorlardan biri boldi. Aynan ushbu tashkilotda ishlaydigan yosh xodimning baxt toyi shu taxlit namunali tashkil qilindi. Bu toy ham viloyatdagi oynai jahonlarda rosa targib qilindi.

Bundan kopchilik, ayniqsa, aholining ijtimoiy muhofazaga muhtoj qatlami xursand bolgandi. Namuna tarzida otkazilgan toylarga havas qilgan ayrim fuqarolar shu taxlit toylarni tashkillashtirdilar. Bu ishlarga oz vaqtida mahallalar faollari bosh bolishdi va albatta yuqoriga shunday toylar otkazilayotgani haqida malumotlarni ham yuborishdi. Bu bilan yuqori organ qarori ijrosi taminlanayotgani goyo koz-koz qilindi.

Keyin asta-sekin hammasi yana eski ozanga kochdi – toylardagi dabdababozlik qayta avj ola boshladi.

Bugun Hazoraspdagi tadbirkorlar bir-birlariga bahslashib qurgan sakkiz yuz, ming va hatto undan koproq mehmon sigadigan toyxonalar gullab-yashnamoqda. Negaki, elimizda kuzning oxiri va deyarli butun qish toylar mavsumiga aylangan. Dehqonlar ekinlarini yigib olishadi, toy uchun bozorga solishadi. Yana xorij davlatlarida ishlayotganlar odatda qishda qaytishadi. Toplagan mablaglarini esa toyga sarflashadi.

Toy mavsumida kordikki, shuncha targibot, shuncha tashviqot havoga uchgan. Yana sakkiz yuz, ming kishiga moljallangan toyxonalarga navbat tirband. Yana dasturxonlarni bezashda bir-birovdan ozish poygasi. Yana toylarda bir emas, ikki va hatto uch xonandani taklif qilish tajribasi. Yana va yana shu eski kimozarlik.

Ishxonaga kelayotib, xiyobonda kelin-kuyov va ularni kuzatib kelgan yoshlarga kozimiz tushdi. Kuzatuvchilar soni ellik nafardan kam emas. Otayotib, beixtiyor nimadir qarsillab singanidan ortga qaraymiz. Malum bolishicha, yoshlar kelin va kuyov baxtli hayoti uchun shampan vinosi ichib, qadahlarni yerga urib sindirishayotgan ekan...

Bunday maskanlarga yondosh kocha boshidan esa bemalol otishga qiynalasiz. Kelin-kuyovlarni kuzatib kelgan mashinalar turnaqator. Tushga yaqin xiyobonga bir yola olti-etti kelin-kuyov bir vaqtda kelishganida esa yolda mashinada yurishga emas, oyoq bosishga joy qolmaydi.

Bu dabdababozliklar shundoq markazlarda, hokimlik binolari oldida bolayotgani ajablanarli.

Ishxonamizga ropara tomonda restoran joylashgan. Ayrim kunlari bu yerda turnaqator turgan bir xil marka, bir xil rangdagi qimmatbaho mashinalarni uchratamiz. Aynan bir xil rusum va rangdagi 12 ta mashina. Ularda kelin-kuyov tengqurlari kelgan va shu yerda yoshlarning FHDYo bolimida nikohdan otgani munosabati bilan banket uyushtirishadi. Bu dabdababozlikning chiqimi esa qishloq joylardagi bundayroq toy xarajatidan koproq. Masullar esa hammasiga allaqachon koz yumishgan.

Kunda, kunora shahar kochalarida son-sanoqsiz mashina kortejlariga kozimiz tushadi. Eng kamida ottizta mashina kelin-kuyovni kuzatib kelayotgan boladi. Yol-patrul xizmati xodimlari esa bu kortejlarni korganda teskari qarab turishadi.

Bir vaqtlar, aniqrogi, 1999 yilda toylarimizni tartibli otkazish haqida qaror chiqqanida mahallaga kelin-kuyovni kuzatib boradigan mashinalarga alohida muhr bosilgan ruxsatnoma berish tartibi joriy qilingandi. Eng kopi bilan beshta mashinaga. Qaysi haydovchi shunday ruxsatnomaga ega bolmasa, yol-patrul xizmati xodimlari chora korardi. Odatda bunday toylarda kirakashlik qilib, momay pul ishlashni orzu qilgan haydovchilar ruxsatnomasiz mashinada toy kortejida yurgani uchun momaygina jarima tolagach, boshqa bu ishga jazm qilmasdi. Oz vaqtida bu tartib yaxshi samara bergandi. Ammo vaqt otishi bilan bu amaliyot ham chok-chokidan sokilib ketdi.

Navbatdagi toy mavsumi boshlandi-yu, ommaviy axborot vositalari toylar haqidagi mavzuni yopishdi. Negaki, ular nazdida qaror chiqdi, endi hammasi orniga tushadi. Qaror ijrosi uchun masullar bu yogini nazoratga olishadi.

Afsuski, toylarimizni kamchiqim, tartibli, dabdabasiz otkazish haqida aytganlarimiz besamar ketgani malum bolyapti.

Qaror ijrosi bilan kuchli, degan eski hikmat bor. Xosh, qaror ijrosiga masullar nega jim? Mahalla oqsoqollari, faollar qayerda? Ular har kuni toyda. Masalan, toylarni ochib berishni odatga kora, aynan mahalla raisi, faoli, kochaboshilarga ishonilmoqda. Oqsoqol toyni ochib berayotganidan mamnun ekanini baralla elon qiladi. Tinchlik, serobchilik haqida gapiradi. Ammo Senat qarori yodiga kelmaydi, ortiqcha isrofgarchilik, dabdababozlik haqida gapirmaydi. Mashhur bir qoshiqdagi Ham aytadi, ham qaytadi iborasi, afsuski, yana bir karra hayot haqiqati bolib chiqyapti. Kecha toylarni kamchiqim qilib otkazish haqida maruza qilganlar bugungi dabdabali toylarga bosh-qosh.

Nima ham deymiz? Maqolani yozayotganimizda navbatdagi toyga taklif qilib qolishdi. Mahalladoshimiz kelin tushiryapti, toy katta toyxonada bolarkan.

Elatchilik, bormasak, mezbon xafa boladi.

Maqolani tugatiboq, tezda kiyindik. Toyga borishimiz kerak, axir!

Rozimboy HASAN,

jurnalist.


Fikr va mulohazalar

Spam bot protection (CAPTCHA)

Songgi yangiliklar: