Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Sentabr 2018   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
27 28 29 30 31 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
05.07.2018

TUNGI VELOSIPEDChILAR: Ularning aksariyati yoshlar, o‘smir bolalar va qizlar

Tungi soat 2-3 gacha bu bolalar, yoshlar shaharning turli maydonlarida, ko‘chalarida kezib nima haqda suhbatlashishadi? Tarbiyasiga putur yetmaydimi?...

Bu mavzuni tahririyatimiz ijodiy yig‘ilishida ikki-uch marta muhokama etdik. Har xil fikrlar bildirildi. Bugungi zamonaviy yoshlar xohish-istaklari, inson huquq-erkinliklari mezonlaridan kelib chiqib fikrlashdik. Oxiri bu masala o‘smir bolalar, yoshlar tarbiyasi, kerak bo‘lsa, taqdiriga daxldor, degan xulosaga keldik.

Gazeta tahririyati xodimlarining ish vaqti har kuni ertalab soat 9 da boshlanib, yarim tunda tugaydi. Hatto tungi soat ikki-uchdan oshganda ishimiz nihoyasiga yetadi. Poytaxtimizning sukunatga cho‘mgan, osoyishta tunlarida ko‘chalarda velosiped haydab ketayotgan yoshlarni ko‘ramiz. Avvaliga zamon o‘zgardida, yoshlar bo‘sh vaqtini o‘tkazishi uchun har xil yangiliklar yaratilyapti, deb o‘yladik. Ularni har tunda ko‘ravergach, «Tavba, bu bolalar va qizlarning ota-onasi bormikin? Bor bo‘lsa, nega indamaydi? Farzandi yarim tundan oshganda qayerda, kim bilan yurgani bilan nega qiziqmaydi, tashvishlanmaydi?» degan savollar ko‘ngilga keldi. Yanada chuqurroq o‘ylab ko‘rilsa, kishini xavotir bosadi:

Ayni uxlab, dam oladigan paytda ko‘chada daydib, velosiped haydab yurish ularning salomatligiga, tarbiyasiga, ruhiyatiga salbiy ta’sir qilmaydimi?

 

Gulbahor PO‘LATOVA, Sog‘liqni saqlash vazirligi davolash profilaktika yordamini tashkillashtirish boshqarmasi bosh mutaxassisi:

— Vrach sifatida aytishim kerakki, uyqu gigiyenasining me’yorlari mavjud va u har bir inson uchun alohida ko‘rinishda bo‘ladi. Ya’ni bolalar, o‘smirlar va kattalar uchun alohida me’yorlar belgilangan. O‘rtacha hisobda inson sutkasiga 8 soatdan kam bo‘lmagan miqdorda uxlashi tavsiya etiladi. Lekin ayrim shaxslar borki, ular sog‘lom turmush tarziga amal qilgan holda, mehnatga layoqati baland va faol bo‘lishadi. Mana shunday toifa kishilar uchun 4-5 soatlik uyqu me’yoriy bo‘lib, bu ularning asab tizimi to‘liq tiklanishiga yetarli hisoblanadi.

Agar inson to‘yib uxlamasa, surunkali charchoqni keltirib chiqaradi. Natijada asab tizimi buzilishi, diqqatni jamlay olmaslik kabi salbiy oqibatlarga olib keladi. Tartibsiz uyqu miya faolligini pasaytiradi, kun davomida lanjlik va asabiylashish holatiga sabab bo‘ladi. Shuning uchun mutaxassislar uxlash gigiyenasiga amal qilishni tavsiya etadi. Chunki faqatgina me’yoriy uyqu inson organizmini to‘liq tiklanishi va yangi kunga sog‘lom tarzda yetib kelishini ta’minlaydi.

Shuningdek, tunda velosipedda yurish tavsiya qilinmaydi. Ushbu sport turidan oqilona foydalanishni istaganlar kunduz kuni velosipedda sayr qilishlari kerak. Shunda ham oddiy insonlar uchun me’yor talab etiladi. Masalan, velosportchilardan farqli ravishda ular kuniga 1-1,5 soat velosipedda yurishlari lozim. Aks holda, bu sog‘liq uchun turli salbiy oqibatlarni keltirib chiqarishi mumkin.

Bu shifokor fikri.

Endi masalaning tarbiyaviy tomoniga e’tibor qarataylik.

Tungi 2-3 gacha bu bolalar, yoshlar shaharning turli maydonlarida, ko‘chalarida kezib nima haqda suhbatlashishadi? Tarbiyasi buzilmaydimi?

Yoshlar kechasi sayr qilishi, velosiped haydab zavqlanishini taqiqlash tarafdori emasmiz. Ammo hamma narsa shifokor aytganidek, vaqtida, me’yorida bo‘lgani yaxshi emasmi? Biz masalani o‘rganishga, velosiped ijarasi bilan shug‘ullanuvchi tadbirkorlar faoliyati, tartibi, nizomi bilan qiziqib ko‘rdik.

Avvalo, velosipedni ijaraga berishning tartibi qanday? Ana shu savolga javob izlab, velosipedni ijaraga beruvchilar bilan suhbatlashdik. Saylgoh ko‘chasida o‘zini Sardor deb tanishtirgan 20-25 yoshlardagi yigit ijara narxi soatiga 12 ming so‘m ekani, istalgan vaqtgacha olish mumkinligini aytdi. Faqat garov evaziga pasport yoki telefonni berib ketish kerak ekan.

Sardorning so‘zlariga qaraganda, velosipedda sayr qilish vaqti chegaralanmagan, ertalabgacha ishlar ekan. Qayergacha borsak bo‘ladi, degan savolimizga «shaharning istalgan joyigacha, xohlasangiz uyingizga ham borib kelaverasiz», dedi. Bilmaganlarga velosiped haydashni o‘rgatishini, o‘zi bizga hamroh bo‘lishini aytdi.

Chilonzor hududidagi «Milliy» stadion oldida ham ana shunday joy tashkil etilgan. U yerga borganda, 14 yoshli maktab o‘quvchisini uchratdik. Ismini aytishni istamagan bolakay velosipedlarni ijaraga beruvchi ekan. «Biroz odamlar kamayganda kechroq kelsak bo‘ladimi?», deb so‘radim. U esa «Tungi soat 12:30-1:00 gacha ishlayman, kelavering», dedi.

Bundan xulosa shuki, endigina 14 yoshga to‘lgan bolakayga ijara haqini to‘lasangiz, tun yarmigacha uxlamay, sizni kutib o‘tiraveradi.

Velosipedchi yoshlar bilan suhbatlashmoqchi bo‘ldik, aksariyati so‘zimizni tinglashni ham istamadi. Bundan ko‘ra uyda kitob o‘qish, san’at yoki sport bilan shug‘ullanish yaxshi emasmi, degan savolimizga istehzoli jilmayish bilan javob qaytarishdi. Ayrimlaridan esa «uyda zerikaman», «shunchaki, velik uchishni xohlayman» kabi javob oldik.

Biz suhbatlashgan mutaxassislar fikricha, tunda velosipedda sayr qilishning foydasidan ko‘ra ziyoni ko‘proq. Uyqusizlik, toliqish, vaqtni behuda o‘tkazish, tarbiya masalalari... Hech bir ota-ona e’tiborsiz qoldirmasligi kerak. Buning ustiga tungi velosipedchilar katta yo‘llarga chiqib, poyga ham uyushtirishar ekan. Bu holatlar avtomobil qatnoviga xalaqit beradi, albatta. Yo‘llarda falokat ro‘y bermasligiga kim kafolat beradi?

 

Zilola UBAYDULLAYeVA,

«O‘zbekiston ovozi» muxbiri.



DB query error.
Please try later.