Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Avgust 2018   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
30 31 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 1 2
01.02.2018

O‘ZBEKISTONNING INNOVATSION TARAQQIYOT DASTURI

Qalandar ABDURAHMONOV, Akademik:

— Mamlakatimizda hozirgi vaqtda deyarli har kuni ulkan yangilik va o‘zgarishlar sodir bo‘lmoqda. Bu, o‘z navbatida, taraqqiyotimiz sur’atlari naqadar tezlashib, ularning natijadorligi ortib borayotganini ko‘rsatadi. Eng muhimi, bunday keng ko‘lamli islohot va yangilanishlar aniq maqsadga — mamlakatimiz rivojini yangi bosqichga olib chiqish, xalqimiz farovonligini oshirishga qaratilgani bilan beqiyos ahamiyatga egadir.

Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga Murojaatnomasida 2018 yil mamlakatimizda Faol tadbirkorlik, innovatsion g‘oyalar va texnologiyalarni qo‘llab-quvvatlash yili, deb e’lon qilindi hamda bu boradagi strategik maqsad va vazifalar aniq belgilab olindi. Davlatimiz rahbarining shu yil 22 yanvarda qabul qilingan ?017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasini «Faol tadbirkorlik, innovatsion g‘oyalar va texnologiyalarni qo‘llab-quvvatlash yili»da amalga oshirishga doir Davlat dasturi to‘g‘risida»gi farmoni bilan 2018 yilga mo‘ljallangan davlat dasturi tasdiqlandi.

Mazkur dasturning ma’no-mazmuni bilan tanishar ekanmiz, avvalo u hayotimizning barcha sohalarini yangi g‘oyalar, tub demokratik o‘zgarishlar asosida yangi bosqichga ko‘tarishga qaratilgan, tom ma’noda innovatsion taraqqiyot dasturi ekaniga ishonch hosil qilamiz. Aholi o‘rtasida keng muhokama qilinib, ulardan tushgan 4 ming 400 taklif va mulohazalar asosida qayta ishlanib, takomillashtirilgan mazkur dastur 5 bo‘limdan iborat. Yil davomida dastur doirasida 37 qonun, 142 normativ-huquqiy hujjat qabul qilish, turli sohalarni qamrab oladigan 52 amaliy chora-tadbirni amalga oshirish ko‘zda tutilmoqda.

Ana shu chora-tadbirlar yurtimizda yashayotgan oddiy insonlar, tadbirkorlar, boshqa soha vakillari uchun shu qadar ulkan ahamiyatga egaki, ularni tom ma’noda tarixiy ahamiyatga ega o‘zgarishlar, deyish mumkin. Masalan, vaqtincha yoki doimiy propiskasi bo‘lmagan yoxud turarjoyi bo‘yicha hisobda turmagan fuqarolarni ishga olishga oid taqiq bekor qilinishi ko‘zda tutilayotgani — bu qancha-qancha odamlar, ayniqsa, yoshlarning yurak dardi, orzusi edi. Ushbu norma fuqarolarimizga mamlakatimizning istalgan hududida, ayniqsa, Toshkent shahri va Toshkent viloyatida ishga joylashishda hech qanday cheklovlarsiz o‘z salohiyatini ro‘yobga chiqarish imkonini berishi farmon sharhida alohida ta’kidlangan.

Aytish kerakki, bunday o‘zgarish ham iqtisodiy, ham ijtimoiy-ma’naviy jihatdan har bir vatandoshimizga juda katta imkoniyatlar beradi.

Birinchidan, mamlakatimizning butun hududi bo‘ylab ishchi kuchining erkin harakatlanishi, mehnat bozorida barcha fuqarolarimiz uchun teng imkoniyatlar ta’minlanib, ularning qayerdan kelgani va qayerda hisobda turishi emas, balki professional malakasi, mehnatga layoqati, ish tajribasi kabi muhim ko‘rsatkichlar yetakchi o‘ringa chiqadi.

Yashirishning hojati yo‘q, ilgari ana shunday erkin harakatlanish imkoniyatining yo‘qligi tufayli iste’dodli, bilimli va malakali kadrlar viloyatlarda, qishloqlarda qolib ketar edi. Ular poytaxtga kelib, bu yerdagi mehnatga, professional malaka va tajribaga yuksak talablar qo‘yiladigan va shunga yarasha ish, faoliyat taklif etiladigan muhitda o‘zini namoyon qila olmas, zamonaviy kadr sifatida shakllana olmas edi. Albatta, zamonaviy kadr, o‘z ishining haqiqiy ustasi, professional kasb egasi bo‘lmasdan turib yetuk shaxs bo‘lishi, hayotda o‘z o‘rnini topishi qiyin. Bu — isbot talab qilmaydigan haqiqat.

Ikkinchidan, shaxsning yashash va mehnat qilish imkoniyatlari faqat ma’lum bir hudud doirasida cheklab qo‘yilishi yurtdoshlarimizning viloyatdan poytaxtga kelganida o‘zini to‘laqonli erkin fuqaro deb his etishiga xalaqit berar edi. Erkin va ozod hayotning eng muhim sharti bo‘lgan mamlakatimizning xohlagan hududiga borib erkin ishlash va yashash huquqini amalga oshirish imkoniyatlari cheklangan edi. Shu ma’noda, Harakatlar strategiyasini «Faol tadbirkorlik, innovatsion g‘oyalar va texnologiyalarni qo‘llab-quvvatlash yili»da amalga oshirishga doir Davlat dasturida belgilangan mazkur o‘zgarishlar har bir fuqaro hayotida, hech shubhasiz, yangi davrni boshlab beradi. Fuqarolar hayotidagi yangi davr — bu butun mamlakat hayotidagi yangi davr ekanini tushunish albatta qiyin emas.

Dasturning uchinchi yo‘nalishi — iqtisodiyotni rivojlantirish va faol tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlashga bag‘ishlangan bo‘limda belgilangan chora-tadbirlar zamonga hamohangligi, ma’no-mazmuni, ko‘lami va miqyosi bilan kishini yanada hayratga soladi. Men iqtisodchi olim sifatida uzoq yillardan buyon iqtisodiyot ilmi bilan shug‘ullanib, bu sohadagi yangiliklarni kuzatib, tahlil qilib kelaman. Prezidentimizning mazkur farmoni va Dasturning ma’no-mazmuni bilan tanishib chiqqach, o‘zimizda, xorijda nashr etilgan qomusiy kitoblarni bir-bir varaqlab, Internet ma’lumotlaridan foydalanib, ko‘pgina tushuncha, atama va iboralar bo‘yicha o‘z bilim va tasavvurlarimni yangilash, to‘ldirishga to‘g‘ri keldi. Chunki bu noyob tarixiy hujjatlar — farmon va Dasturda zamonaviy iqtisodiyotga xos eng so‘nggi yangiliklar, innovatsion hodisa va jarayonlar har tomonlama hisobga olingan. Bularning barchasi bizdan ularning mohiyatiga chuqur kirib borish uchun o‘z bilim va tasavvurimizni muttasil oshirib borishni talab etadi.

Dasturda o‘z aksini topgan «venchur fondlar», «venchur moliyalashtirish», «startap loyihalar», «raqamli banking», «internet banking» kabi iboralar izohi mustaqillik yillarida chop etilgan «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi»da ham, bundan 10-15 yillar oldin Rossiyada chiqarilgan «Novûy ensiklopedicheskiy slovar» kabi nufuzli nashrlarda ham uchramaydi. Bu mamlakatimiz o‘z taraqqiyotida qanchalik shiddat bilan ilgarilab borayotganidan dalolat beradi. Ya’ni bundan 10-15 yil oldingi tasavvur va qarashlar, ular haqidagi manbalar ham bugungi zamon, taraqqiyot talablariga javob berolmasdan qolmoqda. Buni inkor etib bo‘lmaydi.

Prezidentimiz tashabbusi bilan mamlakatimizda turli jabhalarda faol qo‘llanayotgan, biz uchun mutlaqo yangi ijtimoiy hodisa bo‘lgan innovatsion taraqqiyot bilan bog‘liq yangi-yangi tushunchalar, ijtimoiy-iqtisodiy hodisalar hayotimizga jadal kirib kelmoqda. Venchur fondlar ham shular jumlasidandir. Bunda tadbirkorlar, biznes tuzilmalari hissadorlik asosida, tavakkal qilib istiqbolli loyihalarni amalga oshirishda o‘z mablag‘lari bilan ishtirok etadi. Startap loyihalarda esa yaxshi biznes g‘oyani amalga oshirishni boshlash uchun boshqalarni jalb etish, qiziqtirish muhim o‘rin tutadi. Dasturda ana shunday innovatsion yangiliklarni amalga oshirish bo‘yicha rag‘batlantiruvchi mexanizmlar, soliq imtiyozlari joriy etish ko‘zda tutilayotgani iqtisodiyotimizda ilg‘or g‘oyalar, «smart» texnologiyalar va nau-xaularga asoslangan innovatsion taraqqiyotning yangi modeliga bosqichma-bosqich o‘tish imkonini beradi.

Ma’lumki, hozirgi taraqqiyot davrida tadbirkorlik va turizm sohasi iqtisodiyotning eng muhim va istiqbolli tarmoqlariga aylanib bormoqda. Prezidentimiz farmoni asosida tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy-xo‘jalik faoliyatini tekshirish bo‘yicha ikki yil muddatga moratoriy e’lon qilingani bu ham inqilobiy bir o‘zgarishdir.

Shu vaqtga qadar tadbirkorlar o‘z ishini qanday rivojlantirish, qanday yangiliklarni joriy etish, jamiyatga qanday foyda keltirish kabi eng muhim masalalar bilan shug‘ullanmasdan, ularning asosiy vaqti, asabi va kuch-g‘ayrati boshqa narsalarga ketardi. Ular turli nazorat va tekshiruvchi organlarga hisobot berish, bu tuzilmalar vakillari ko‘ziga yomon ko‘rinmaslikka bor kuchini sarflar, ana shunday ishlar, sansalorliklar tufayli ovorayu sarson bo‘lib holdan toyar, o‘z ishiga havasi va ishtiyoqi so‘nar edi. Ana endi biznes tuzilmalar o‘z faoliyatini qanday qilib innovatsion asosda tashkil etish, rivojlantirish, ilm-fan yutuqlarini joriy qilib, o‘z mahsuloti, xizmatlari sifatini oshirish haqida o‘ylash, ortiqcha mablag‘ini shunday maqsadlarga sarflash bo‘yicha juda katta imkoniyatlarga ega bo‘lmoqda.

Umuman, dasturning qaysi bir yo‘nalishi yoki bandini olib qaramaylik, ularning barchasida zamonaviy innovatsion yangilik va texnologiyalarni qo‘llash bosh g‘oya bo‘lib turganini ko‘ramiz. Dastur doirasidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun 13,5 trillion so‘m va 1,3 milliard AQSh dollari yo‘naltirish nazarda tutilmoqda. Ya’ni shuncha mablag‘ yorug‘ kelajagimiz bo‘lgan innovatsion rivojlanish uchun sarflanmoqda.

Dunyo iqtisodchilarining «Eng yaxshi sarmoya — kelajakka qo‘yilgan sarmoya» degan, amalda ko‘plab misollarda o‘z tasdig‘ini topib kelayotgan hikmatli so‘zi bor. Bugungi kunda mamlakatimiz shunday keng ko‘lamli dastur asosida butun kuch va imkoniyatlarini buyuk kelajagimiz yo‘lida safarbar etayotgan ekan, bu jarayonda faol ishtirok etish, innovatsion fikrlash, innovatsion tashabbus va harakatlar bilan uni yanada mazmunli qilish va to‘liq amalga oshirish uchun munosib hissa qo‘shish barchamizning fuqarolik burchimizdir.



DB query error.
Please try later.