11.04.2017

«O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI SUDYALAR OLIY KENGASHI TO‘G‘RISIDA»GI QONUN KUCHGA KIRDI

Mamlakatimizda sudlarning mustaqilligini ta’minlash, xolis faoliyat yuritishi uchun yetarli sharoit yaratishga qaratilgan keng ko‘lamli ishlar izchil olib borilmoqda. Bu bejizga emas, albatta. Chunki inson huquq va erkinliklarini muhofaza qilish, adolatli jamiyat qurish bevosita odil sudlovga erishish orqali amalga oshadi.

Shu yilning 18 mart kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasi «O‘zbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi to‘g‘risida»gi qonunni qabul qildi. Ushbu qonun 28 mart kuni Oliy Majlis Senatida ma’qullandi. Prezidentimiz tomonidan 6 aprel kuni imzolandi va rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kirishi belgilab qo‘yildi. Qonunning maqsadi O‘zbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining faoliyatini tartibga solishdan iborat.

Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi O‘zXDP fraksiyasi a’zolaridan mazkur qonunning mazmun-mohiyatini sharhlab berishni so‘radik.

 

Shuhrat MAMAJONOV, Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi O‘zXDP fraksiyasi a’zosi:

— Mamlakatimizda sud-huquq tizimida yangi institut — O‘zbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi joriy etilmoqda. Konstitutsiyamizning 111-moddasining yangi tahririda Sudyalar oliy kengashining konstitutsiyaviy maqomi aniq mustahkamlab qo‘yilgan. O‘zbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi sudyalar hamjamiyatining organi hisoblanadi va O‘zbekiston Respublikasi sud hokimiyati mustaqilligi haqidagi konstitutsiyaviy prinsipga rioya etilishini ta’minlashga ko‘maklashishi belgilab qo‘yilmoqda.

 «O‘zbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi to‘g‘risida»gi qonunning qabul qilinishi ushbu kengashning asosiy vazifalari va vakolatlarini, huquqlari hamda majburiyatlarini, uni shakllantirish va faoliyatini tashkil etish tartibini belgilab berdi.

Kengash yuridik shaxsdir, u O‘zbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasviri tushirilgan va o‘z nomi yozilgan muhrga ega bo‘ladi.

Qonunning 4-moddasi Kengash faoliyatining asosiy prinsiplariga bag‘ishlangan. Unga muvofiq, Kengash faoliyati qonuniylik, mustaqillik, kollegiallik, xolislik, o‘z a’zolarining teng huquqliligi va ochiqlikka asoslanadi.

Kengash va uning a’zolari o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari talablariga rioya etishi hamda ularni bajarishi shart.

Kengash o‘z ishini faqat qonunga bo‘ysungan holda, davlat organlari va boshqa tashkilotlardan, shuningdek, mansabdor shaxslardan mustaqil ravishda amalga oshiradi. Uning faoliyatiga aralashishga yo‘l qo‘yilmaydi va bunday aralashuv qonunga muvofiq javobgarlikka sabab bo‘ladi. Kengash qarorlari uning majlisida kollegial ravishda qabul qilinadi. Uning a’zolari qarorlar qabul qilishda siyosiy qarashlardan va boshqa tashqi ta’sirlardan xoli bo‘lgan o‘z nuqtai nazarini ifodalaydi. Barcha a’zolar teng huquqlidir va uning vakolatiga kiradigan masalalar yuzasidan qarorlar qabul qilishda bittadan ovozga egadir.

Kengash o‘z faoliyatini ochiq tarzda, davlat organlari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, boshqa tashkilotlar va fuqarolar, shuningdek, ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda amalga oshiradi.

 

Aliya YUNUSOVA, Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi O‘zXDP fraksiyasi a’zosi:

— Ko‘pchilikni bir savol o‘ylantirishi tabiiy. Kengash tarkibi qanday bo‘ladi? Kengash rais, rais o‘rinbosari, uning a’zolari va kotibidan — jami yigirma bir nafar kishidan iborat tarkibda sudyalar, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, fuqarolik jamiyati institutlari vakillari va huquq sohasidagi yuqori malakali mutaxassislar orasidan shakllantiriladi.

Kengash raisi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimiga binoan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan tayinlanadi. Kengash raisining o‘rinbosari Prezident tomonidan tasdiqlanadi va u bir vaqtning o‘zida O‘zbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi huzuridagi Odil sudlov muammolarini o‘rganish tadqiqot markazini boshqaradi.

Kengashning o‘n bir nafar a’zosi Kengash raisining taqdimiga binoan Prezident tomonidan sudyalar orasidan tasdiqlanadi. Ushbu a’zolardan bir nafari Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudlarining sudyalari orasidan tayinlangan bo‘lishi kerak.

Kengash kotibi va uning yetti nafar a’zosi Prezident tomonidan huquqni muhofaza qiluvchi organlar, fuqarolik jamiyati institutlari vakillari hamda huquq sohasidagi yuqori malakali mutaxassislar orasidan tasdiqlanadi.

Kengashning raisi, kotibi va sudyalar orasidan tasdiqlangan o‘n bir nafar a’zosi o‘z faoliyatini doimiy asosda amalga oshiradi, Kengashning qolgan sakkiz nafar a’zosi, shu jumladan Kengash raisining o‘rinbosari o‘z faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradi.

Kengashning sudyalar orasidan tasdiqlangan va o‘z faoliyatini doimiy asosda amalga oshiruvchi o‘n bir nafar a’zosi Kengash tomonidan uning raisi taqdimiga binoan Kengashning sho‘balari hamda Sud inspeksiyasi tarkibiga, shu jumladan, mazkur tuzilmalarning rahbarlari lavozimlariga saylanadi.

 

Bunyod ESHONQULOV, Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi O‘zXDP fraksiyasi a’zosi:

— Kengashning asosiy vazifalaridan biri sudyalik lavozimlariga nomzodlarni tanlov asosida tanlash, eng malakali va mas’uliyatli mutaxassislar orasidan sudyalarni tayinlash, shuningdek, rahbar sudyalik lavozimlariga ko‘rsatish uchun tavsiya berish asosida sudyalar korpusini shakllantirishdan iborat. Shuningdek, u sudyalar daxlsizligi buzilishining va ularning odil sudlovni amalga oshirish borasidagi faoliyatiga aralashishning oldini olish bo‘yicha chora-tadbirlar ko‘radi. Sudyalarni kasbiy tayyorlashni, ularning malakasini oshirishni tashkil etish, sudyalarning faoliyati samaradorligini baholash, shuningdek, ularni rag‘batlantirish bo‘yicha tashabbus ko‘rsatishi mumkin.

Ommaviy axborot vositalari bilan o‘zaro hamkorlik olib borish, aholi bilan muloqotni yo‘lga qo‘yish, jismoniy va yuridik shaxslarning sudyalar tomonidan odob-axloq qoidalariga rioya etilishi masalalariga doir murojaatlarini ko‘rib chiqadi. Sud-huquq sohasidagi qonun hujjatlarini yanada takomillashtirish, sud hokimiyatining chinakam mustaqilligini va yagona sud amaliyotini ta’minlash, odil sudlovga erishish darajasini va uni amalga oshirish sifatini yaxshilash bo‘yicha takliflar tayyorlaydi. Sudyalarni intizomiy javobgarlikka tortish to‘g‘risidagi, shuningdek, ularni jinoiy va ma’muriy javobgarlikka tortish uchun xulosa berish haqidagi masalani ko‘rib chiqadi.

Bir so‘z bilan aytganda, ushbu me’yorlar sud-huquq tizimini chuqur isloh etish, sudyalik lavozimlariga nomzodlarni tanlash va tayinlash tartibini yanada takomillashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Bu insonparvar demokratik huquqiy davlat va kuchli fuqarolik jamiyatini shakllantirish, qonun ustuvorligi, uning oldida barcha fuqarolar tengligini ta’minlashga xizmat qiladi.

 

Abdug‘affor QIRG‘IZBOYEV, Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi O‘zXDP fraksiyasi a’zosi:

— Qonunning 3-bobi Kengash faoliyatini tashkil etish masalasiga bag‘ishlangan. Uning 14-moddasida Kengash majlisi haqida bayon etilgan. Kengash faoliyatining asosiy tashkiliy shakli Kengash majlisidir. Majlis o‘z vakolatiga kiradigan masalalarning tayyorlanishiga qarab o‘tkaziladi va o‘z a’zolarining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etgan taqdirda, vakolatli hisoblanadi.

Kengashning qarori ochiq ovoz berish orqali majlis ishtirokchilarining ko‘pchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Raislik qiluvchi oxirida ovoz beradi. Ovozlar teng bo‘lib qolgan taqdirda, raislik qiluvchining ovozi hal qiluvchi bo‘ladi. Qarorga rozi bo‘lmagan Kengash a’zosi xulosani imzolaydi va u o‘zining alohida fikrini yozma tarzda bayon qilishga haqli bo‘lib, ushbu fikr majlis bayonnomasiga qo‘shib qo‘yiladi, lekin e’lon qilinmaydi.

Shuningdek, Kengash o‘z vakolatiga kiradigan masalalar yuzasidan qarorlar, xulosalar qabul qiladi va taqdimnomalar kiritadi. Kengash majlisida sudyalik lavozimiga nomzodni zaxiraga qabul qilish yoki qabul qilishni rad etish, nomzodning ko‘rsatilgan sudyalik lavozimiga munosibligi yoki nomunosibligi haqida, sudyalik lavozimiga tayinlash, qayta tayinlash, sudyalarni rag‘batlantirish tashabbusi bilan chiqish haqida, sudyaga nisbatan intizomiy ta’sir choralarini qo‘llash, sudyani jinoiy yoki ma’muriy javobgarlikka tortish uchun xulosa berish va sudyaning vakolatlarini to‘xtatib turish yoki muddatidan ilgari tugatish to‘g‘risidagi qarorlar qabul qilinishi mumkin. Kengashning o‘z vakolatlari doirasida qabul qilinadigan qarorlari davlat organlari va boshqa tashkilotlar uchun majburiydir.

Ushbu normalar odil sudlov sifatini oshirish, sud kadrlarini tanlash tizimini takomillashtirish va shu orqali sudlar mustaqilligini kuchaytirish vazifalarini qamrab olgani bilan ahamiyatli, deb o‘ylayman.

Bundan tashqari, qonunda Kengashning davlat organlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorligi, Sudyalar korpusini shakllantirish, Kengash a’zosining mustaqilligi kafolatlari va maqomi, moddiy va ijtimoiy ta’minot masalalariga taalluqli qator moddalar o‘z aksini topgan.

Umuman olganda, sud-huquq tizimini isloh etish va yanada demokratlashtirish ishlari yangi bosqichga olib chiqiladi. Bu esa mamlakatimizda huquqiy davlat barpo qilish, rivojlangan mamlakatlar qatoridan joy olish, inson huquq va manfaatlarini ta’minlashga qaratilgan islohotlar kuchayishiga xizmat qiladi.

 

Laziza SHEROVA,

«O‘zbekiston ovozi» muxbiri.



DB query error.
Please try later.