07.05.2019

ZERIKAYOTGAN SENATORLAR, MUDRAYOTGAN QATNASHCHILAR

Oliy Majlis Senati yalpi majlisidan reportaj

3 may, soat 9:20. Oliy Majlis Senatining katta majlis zali. Senatorlar, hukumat vakillari zalga birin-ketin kirib kelyapti.

Hukumat a’zolari bir-birlari bilan quyuq so‘rashyapti. Ayniqsa, nisbatan yoshroq hisoblanadigan vazirlar o‘zaro ancha iliq va samimiy munosabatda ekani seziladi. Ularning orasida Adliya vaziri Ruslanbek Davlatov hamda Xalq ta’limi vaziri Sherzod Shermatov faolroq muloqotda bo‘lyapti. Bu ikki vazir yonma-yon o‘tirgani uchun shunday ko‘ringandir, ehtimol.

Bosh vazir o‘rinbosari Aziz Abduhakimov nim tabassum, ochiq chehrada yurishi bilan hukumat a’zolari orasida ajralib turibdi. Bir qancha senatorlar Bosh prokuror Otabek Murodov bilan quyuqroq so‘rashib, ko‘proq muloqot qilishga, nimalarnidir aytib qolishga intilganday tuyuladi.

Eng yosh vazirlardan biri, Bandlik va mehnat munosabatlari vaziri Sherzod Kudbiyev qo‘l telefonining ekraniga qarab, xotirjam, ayni paytda o‘ychan o‘tiribdi.

Soat 9:46. Deyarli barcha o‘rindiqlar to‘lib bo‘ldi.

Umuman, vazirlar va turli davlat idoralari rahbarlari bir-biri bilan muloyim gaplashishga, hurmatini ifoda etishga harakat qilyapti. Katta rahbarlik vazifalariga ega bo‘lmagan senatorlar esa ancha kamtar bo‘lib o‘tiribdi, balki bu xayolga shunchaki kelib qolgan fikrdir...

Ayrim senatorlarning oldida gazetalar, jurnallar, krossvord-boshqotirmalar ham ko‘zga tashlanadi.

Soat 9:58...

Zalga Senat rahbariyati kirib keldi, senatorlar ro‘yxatdan o‘tdi, davlat madhiyasi yangray boshladi, hamma o‘rnidan turib, o‘ng qo‘lini chap ko‘ksiga qo‘ydi...

Ayrim tashkiliy masalalardan so‘ng Senat raisi Nig‘matilla Yo‘ldoshev O‘zbekistondagi islohotlar natijalari to‘g‘risida ma’ruza qila boshladi, kishining ko‘nglini ko‘taradigan misollar keltirildi...

Senat raisi «Har bir oila — tadbirkor» dasturi ijrosi bo‘yicha bir kun avval o‘tkazilgan videoselektor yig‘ilishida katta mablag‘lar samarali yo‘naltirilmagani tanqid qilinganini ta’kidladi. Ayrim davlatlar pul topolmayotgan bir paytda bunday sovuqqonlik va mas’uliyatsizlikka o‘rin yo‘qligini aytdi.

Sug‘urta sohasidagi jiddiy muammoga e’tibor qaratildi. Ma’lumotlarga ko‘ra, mamlakatimizda faoliyat yuritayotgan sug‘urta tashkilotlari chet eldagi sug‘urta kompaniyalariga 2017 va 2018 yillarda qariyb 300 mlrd. so‘mlik sug‘urta to‘lovlarini o‘tkazib bergan. Sug‘urta tashkilotlariga tashqaridan kelib tushgan sug‘urta to‘lovlari miqdori bu davrda 30 barobar kam bo‘lgan.

Sug‘urta faoliyati to‘g‘risidagi qonunda aks etgan bitta me’yor tufayli milliardlab pullar xorijga chiqib ketayotgan ekan. Shuning uchun bu qonunni qayta ko‘rib chiqish zarurati yuzaga kelganiga urg‘u berildi...

«Suvoqava» davlat unitar korxonasiga qarashli suv tozalash inshootlarining 88 foizi faoliyat yuritmayotgani, respublikadagi 60 ga yaqin suv tozalash inshootidan chiqayotgan oqava suvlarda ham zararli moddalar me’yordan bir necha marta yuqori ekani tanqid qilindi...

Mamlakatimizda 600 ming nafardan ortiq nogironligi bor kishi me’yoriy-huquqiy hujjatlardagi nomuvofiqliklar, xizmat ko‘rsatuvchi tashkilotlardagi turli sun’iy to‘siqlar, keraksiz tekshirishlar va ahamiyatsiz ma’lumotnomalar so‘rashdan aziyat chekayapti. Nogironligi bor insonlar qonun bilan kafolatlangan huquqlaridan foydalanish uchun davlat mulozimlaridan «muruvvat» kutishga majbur bo‘lyapti...

Toshkent viloyatida minglab ish o‘rinlari bo‘sh turibdi. Yillar davomida ish qidirayotgan yurtdoshlarimizning ovozini eshitmayapmizmi?..

N.Yo‘ldoshev ma’ruzasida ana shunday ma’lumotlar keltirildi, bir tomondan achchiq, boshqa tomondan alamli savollar ham berildi.

Soat 10:41. Kirish so‘z, ma’ruza tugadi. Kun tartibi tasdiqlanib, muhokamalar boshlandi.

Davlat-xususiy sheriklik to‘g‘risidagi qonun bo‘yicha so‘zga chiqqan senator past va yumshoq ovozda 10 daqiqacha ma’ruza o‘qidi. Bu vaqt ichida zalda o‘tirgan ayrim qatnashchilar zerikayotganday tuyuladi.

Xorazmdan saylangan senator Bahodir Tojiyev qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yer uchastkalarini xususiylashtirish to‘g‘risidagi qonun va uning ahamiyati haqida baland ovozda ma’ruza o‘qidi. Zalda faollashish sezilganday bo‘ldi.

Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri qo‘mitasi raisi Abdushukur Abdullayev savol bergan senatorga javoban yer uchastkalarini xususiylashtirish uchun sotish jarayoni internet-onlayn tartibda, ochiq va shaffof amalga oshirilishiga va’da berdi.

Senat raisi qonunni ovozga qo‘yishga chog‘lanayotgan pallada Bosh vazir o‘rinbosari, Moliya vaziri Jamshid Qo‘chqorov so‘z so‘rab, muhokamadagi qonun bo‘yicha hukumat qarashini bildirdi. Qonun muhokamasi paytida hukumat vakillari o‘z tashabbusi bilan kamdan-kam hollarda so‘z so‘raydi.

Qanday masalalar ko‘rib chiqilishi, kimlar so‘zga chiqishi, kimlar kimlarga qanday savollar berishi oldindan belgilab qo‘yiladiganday tuyuladigan, buning ustiga, shu taxlit kun bo‘yi davom etadigan yig‘ilishda o‘tirish ancha murakkab.

Umuman, Senat majlisida qonunlar o‘ziga xos uch bosqichda ko‘rib chiqiladi. Dastlab qonun haqida umumiy ma’ruza o‘qiladi, hukumat vakillariga savollar beriladi, shundan so‘ng munosabat bildirish uchun senatorlarga so‘z beriladi. Keyin qonun ovozga qo‘yiladi.

Jarayon har doim bir xil, o‘ta rasmiy kayfiyatda davom etishi odamni toliqtirib qo‘yishi mumkin.

Jamiyat va davlat uchun qonun qabul qilish katta hodisa. Bu hujjatlar ertaga yurtni taraqqiy ettirishi yo to‘siq yaratishi mumkin, shunday qonunlar borki, 10, 100 minglab fuqarolar ishlaydigan sohalardagi muhitni, tartib-qoidalarni o‘zgartirib yuborishi, ya’ni insonlar hayoti va taqdiriga ta’sir etishi yoki hech narsani o‘zgartira olmasligi mumkin. Shunday ekan, qonun qabul qilish yoki uni ma’qullash o‘ta mas’uliyatli jarayon, jiddiy voqea hisoblanadi...

Navbatdagi qonun ovozga qo‘yildi. Ayrim senatorlar o‘qib turgan gazeta yoki jurnal sahifasidan ko‘z uzmasdan to‘rtta tugma ichidan «ma’qullash» tugmasini topa olishi va qaramasdan juda aniqlikda bosishi kishini hayron qoldiradi.

Bu munosabat bildiruvchi harakatmi yoxud refleksga o‘xshagan, o‘z-o‘zidan ro‘y beradigan harakatmi, aniq bir fikr bildirish qiyin.

Kun tartibidagi masalalar bo‘yicha so‘zga chiqqan barcha senatorlar oldindan tayyorlangan matnlarni og‘ishmay o‘qib bergani, savollar kichkina qog‘ozchalardan o‘qilgani muayyan xulosalar uchun muhim belgi bo‘lishi mumkin.

Navbatdagi qonunning ahamiyati haqida so‘z yuritilayotgan paytda senatorlar, davlat idoralari vakillarini kuzatamiz. Bir senator boshqa bir senatordan boshqotirmadagi qandaydir so‘zni topishda yordam so‘radi...

Balkonda bir qator vazirlik va idoralardan taklif etilgan xodimlar zerikib o‘tirgani ularning yuz-ko‘zi, harakatlaridan ko‘rinib turibdi, ayrimlari mudrab ketishdan zo‘rg‘a o‘zini tiyib turgandek tuyuladi. Ularni tushunish mumkindir, ikki-uch soat vaqtning asosiy qismida ma’ruzalar sokin va rasmiy ohangda o‘qib berilayotgan paytda diqqatni jamlab o‘tirish oson emas...

Yalpi majlisda muhim qonunlar 80 ga yaqin va undan ortiq ovoz bilan ma’qullandi. Ba’zi qonunlar ma’qullanishiga ayrim senatorlar betaraf qoldi...

Tarixiy o‘zgarishlar sari dadil qadamlar tashlayapmiz, so‘z va fikr erkinligi xalqu millat istiqboli uchun naqadar aziz ekani bilinyapti, bu yilgi parlament saylovlaridan katta o‘zgarishlar kutilyapti, juda yaqin yillarda parlamentdagi bahs-munozaralar chinakamiga qiziydi, shunda hech kim zerikmaydigan bo‘ladi...

Balkonda shular haqida o‘ylab, yaxshi niyatlar bilan o‘tirganimizda yalpi majlisda tushlik uchun tanaffus e’lon qilindi...

Qarashlarimiz, fikrlarimiz kimnidir ranjitgan bo‘lsa, uzr so‘raymiz.

 

To‘lqin TO‘RAXONOV,

«O‘zbekiston ovozi» muxbiri.



DB query error.
Please try later.