02.04.2019

XOTIN-QIZLAR UCHUN BARQAROR ISH O‘RNI BU MASALADA «KAMPANIYABOZ»LIK QILISHNING OQIBATI OG‘IR BO‘LADI...

Xotin-qizlar uchun yaratilayotgan sharoitlar, ularga bo‘layotgan e’tibor va g‘amxo‘rlik haqida ko‘p gapiriladi. Lekin bu borada hali muammolar oz emas...

O‘tgan haftada Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi O‘zbekiston XDP fraksiyasi hamda partiya Markaziy Kengashi Respublika xotin-qizlar qo‘mitasi bilan hamkorlikda o‘tkazgan «Xotin-qizlar uchun munosib va barqaror ish o‘rinlari yaratish — ustuvor vazifa» mavzusidagi davra suhbatida shu haqda so‘z yuritildi.

Xususan, Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi O‘zbekiston XDP fraksiyasi rahbari, partiya Markaziy Kengashi raisi Hotamjon Ketmonov Prezidentimiz raisligida joriy yilning 19 mart kuni o‘tkazilgan videoselektor yig‘ilishida belgilab berilgan ustuvor vazifalarga, xususan, xotin-qizlar bandligini ta’minlash masalasiga alohida e’tibor qaratdi.

Respublika Xotin-qizlar qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Mukarram Nurmatova xotin-qizlarning huquq va manfaatlarini ta’minlash, ish bilan band qilish chora-tadbirlari haqida to‘xtalib o‘tdi.

Prezidentimiz 2019-2020 yillarda barcha tumanlarda sendvich panellardan 195 ta tikuv-trikotaj korxonasi tashkil etish vazifasi belgilab bergani, buning aholi zich yashaydigan, mehnat resurslari ko‘p joylar tanlab olinishi haqida ma’lum qildi. Qayd etildiki, mazkur korxonalar tashkil etilishi natijasida xotin-qizlar uchun 24 mingdan ortiq doimiy ish o‘rni yaratilishi mo‘ljallangan. Davlatimiz rahbari mehnat qilish istagidagi ayollar soni ish o‘rinlari salmog‘idan ancha ko‘pligini hisobga olib, korxonalarda ishni ikki smenada tashkil etish, ularda xaridorgir mahsulotlar ishlab chiqarish zarurligini ta’kidlagan.

Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi O‘zbekiston XDP fraksiyasi a’zosi Abdug‘affor Qirg‘izboyev xotin-qizlarga ko‘maklashish masalasiga hamma joyda ham bir xilda e’tibor qaratilmayotganini qayd etdi. Ayniqsa, og‘ir ijtimoiy vaziyatga tushib qolgan xotin-qizlarni turar-joy hamda ish bilan ta’minlash jarayonlarini jamoatchilik va deputatlik nazoratiga olish, buning uchun Xotin-qizlar qo‘mitasi hamda «Oila» ilmiy-amaliy markazi bilan samarali hamkorlik o‘rnatish talab etiladi, dedi deputat.

O‘zbekiston XDP Markaziy Kengashi sektor mudiri Gulshan Asatova xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha partiya tomonidan o‘tkazilgan loyiha, forumlarning natijalari haqida ham to‘xtalib o‘tdi.

Avval belgilangan rasmiy ma’ruzalardan so‘ng davra suhbati yanada qizg‘in tus oldi.

— To‘g‘ri, bugun xotin-qizlarga yaratilayotgan sharoit, berilayotgan imtiyoz, qonuniy huquq va manfaatlar ko‘lami juda keng, — dedi Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi O‘zbekiston XDP fraksiyasi a’zosi Tursunpo‘lat Norboyev. — Lekin afsuski, barcha ayollarni tadbirkorlikka o‘rgatib yoki bir kunda hammasini tikuvchi qilib qo‘yishning imkoni yo‘q. O‘zbekiston sanoati rivojlanayotgan agrar respublika sanaladi. Bizda qishloq ho‘jaligi mahsulotlari yetishtiriladigan, aslo eskirmaydigan, bebaho boyligimiz — yer bor, tomorqamiz bor. Biz masalaga yechimni avvalo shu tomondan izlashimiz kerak. Tomorqa yer egalari, dehqon ho‘jaliklari uyushmalari tashkil etildi. Biroq ayni paytda mazkur uyushmalarning faoliyati hayot talabiga javob bermaydi. Bozorlarimizni to‘ldirayotgan, tinimsiz mehnat qilayotgan opa-singillarimiz, dehqonlarimiz yetishtirayotgan iste’mol mahsulotlari ertaga isrof bo‘lmasligiga hech qanday kafolat yo‘q. Agar tomorqasi hisobidan yashaydigan oila yil davomida kutgan hosilini sota olsa, berdi Xudo, sota olmasa-chi?.. Bunday oilalar muammolar girdobida qolib ketadi. Bir dard ming dard bo‘ladi.

Shuning uchun birinchi navbatda rejalashtirilgan ishlab chiqarish, tomorqa yerlarida, dehqon-fermer ho‘jaliklarida yetishtirilayotgan mahsulotlarning haqiqiy, kafolatlangan realizatsiyasi tashkil qilinmasa, muammo paydo bo‘ladi, gap gap bo‘lib qolaveradi. Masalan, agrofirmalar tashkil etildi. Ularning vazifasi banklardan kredit olib, tomorqa ho‘jaligi bo‘ladimi, dehqon ho‘jaligi bo‘ladimi, ular bilan shartnoma tuzib, oldindan 40 foiz avansini berib, mahsulotlarini olishi va bozorda kelishilgan narxda sotishi kerak edi. Afsuski, ushbu tizim ishlamayapti.

Misol uchun, o‘tgan yili Surxondaryo viloyatida piyoz yetishtirgan odamlar hosilini qazib olmasdan, yerni haydab tashlagandi. Chunki oladigan xaridor yo‘q, taklif etilgan narx shu qadar pastki, qazib olish xarajatini ham qoplamaydi. Bunaqada qadoq qo‘l dehqon qachon chin ko‘ngildan ishlaydi? Qachon uning yelkasiga shamol tegadi?

Yana bir masalaga e’tibor qaratsak. Xotin-qizlarni manzilli qo‘llab-quvvatlash dasturi asosida bankdan kredit ajratiladigan bo‘ldi. Ko‘pchilik ayollarga muhr berilib, ro‘yxatdan o‘tkazildi. Lekin banklar va mutasaddi tashkilotlarning aybi bilan ularning qo‘liga kreditlar yetib bormadi. Oqibatda «tadbirkor» ayollar olmagan krediti evaziga soliqdan qarz bo‘lib qoldi. Shukrki, Prezidentimiz buni to‘g‘ri baholab, 5490 sonli qaror imzoladi. Aks holda, bir kun ham faoliyat yuritmagan xotin-qizlar «emagan somsa»siga pul to‘lagan bo‘lardi. Mana shunday adolatsizliklar qayta ro‘y bermasligi uchun nazorat tadbirlari, tahlil va o‘rganishlarni kuchaytirish zarur. Qaror yoki farmon chiqdi, uni aholiga yetkazdik, bo‘ldi emas. Ijrosi qanday, odamlarga nafi tegyaptimi-yo‘qmi, imkoniyatlardan to‘g‘ri foydalanilyaptimi yoki aksimi, degan savollar hamisha bezovta qilishi kerak.

 Qishloq xo‘jaligida har bir mahsulot yetishtiruvchini ro‘yxatdan o‘tkazish, ularni sifatli urug‘ hamda kimyoviy dorilar bilan ta’minlash zarur. Masalan, kuni kecha 35-40 ming so‘m turgan 50 kilogramm karbomit dori bugun 165-170 minga chiqdi. Narx-navoning keskin oshib ketishi va bularni hech kim nazorat qilmasligi oqibatida yerlarimiz bo‘shab qolyapti. O‘sha qimmatga sotib olingan dorilar samarasi yaxshi emasligi borasida ham xalqimiz e’tirozlarini bildiryapti. Dehqonchilikda har bir jihat juda muhim sanaladi. Noto‘g‘ri ishlar ko‘paysa, dehqon kasod bo‘ladi. Oqibati barchamizga ta’sir qiladi. Bularga e’tibor berish, chora topish shart. Sifatli urug‘lar, kafolatlangan xarid masalalari to‘g‘risida bosh qotirishga majburmiz.

— Ayolga munosib sharoit yaratilgan jamiyat rivojlanadi, — dedi O‘zbekiston XDP Markaziy Kengashi raisi o‘rinbosari, Senat a’zosi Maqsuda Vorisova. — Shuning uchun mazkur masalani kompaniyabozlikka aylantirib qo‘ymaslik zarur. Chunki bu bir-ikki yillik ish emas. Xotin-qizlar masalasi hamisha dolzarb va doimiy yangilanib borishni talab etadi. Yillar davomida doimiy ishlovchi tizim yaratilishi shart. Shuning uchun uyda o‘tirgan yoki ish bilan band bo‘lmagan opa-singillarimiz haqida elektron ma’lumotlar manbaini yaratish kerak. Ishni bitiruvchilardan boshlash lozim. Mehnat bozorini o‘rganib, ularning qobiliyatiga mos ish bilan ta’minlash masalasi doimiy nazoratga olinishi shart.

Inson haq-huquqini tanisagina, hayotdagi muammolarni yechishda faol, o‘z fikriga ega bo‘ladi. Afsuski, ayollar orasida mehnat qonunchiligidan boxabar bo‘lganlari juda kam. Natijada ularning huquqlari kamsitilayotgan holatlar ko‘p uchramoqda. Shuning uchun bandlikka ko‘maklashish markazlaridami yoki boshqa joydami, albatta, xotin-qizlarga mehnat munosabatlari qonunchiligini o‘rgatishimiz shart.

Bandlikka ko‘maklashish markazlariga juda katta mablag‘ ajratilgan. Joylarda ayollarni bozor talab qiladigan kasbga o‘rgatishga mo‘ljallangan o‘quv markazlari tashkil etish lozim. Buning uchun imkoniyat ham, mablag‘ ham yetarli, deb o‘ylayman.

Qishloq ho‘jaligi mahsulotlarining realizatsiyasi haqida gap ketdi. O‘ylashimcha, nafaqat iste’mol tovarlari, balki xotin-qizlar ishlab chiqarayotgan har qanday mahsulotga buyurtmani tashkil etish kerak. Ana shunda ayol aniq natijani ko‘zlab ishlaydi, daromadga ega bo‘ladi.

Uzoq bahs-munozaralardan so‘ng boshqa masalalarda ham takliflar, savollar berildi.

— Aholining xohishlaridan kelib chiqib, ayrim takliflarim bor, — dedi Sergeli tumanidan o‘qituvchi, O‘zXDP faoli Sayyora Saidova. — Eng avvalo, tibbiyot muassalarida lobaratoriya ishini jonlantirish kerak. Chunki bemorning analiz natijalari har xil chiqayotgan holatlar ko‘payib ketyapti. Noto‘g‘ri tahlil noto‘g‘ri tashxislarga sabab bo‘ladi. Natijada odamning dardiga dard qo‘shiladi.

Shuningdek, Sergeli tumanidan tadbirkor Deniz Mametova, Shayxontohur mehmonxona xizmati kasb-hunar kolleji maxsus fan o‘qituvchisi Hafiza Ustaboboyeva va boshqalar fikr-mulohazalarini bildirdi. Maktablarda ma’naviyat, estetika, odobnoma, muomala madaniyati bilan bog‘liq soatlarni ko‘paytirish taklif etildi. Faoliyati tugatilayotgan kasb-hunar kollejlari o‘qituvchilarini ish bilan ta’minlash, maxsus fan o‘qituvchilarining o‘z ishini ochishdagi imtiyozlar va yana boshqa ko‘plab masalalarda savollar berildi. Har bir masala yuzasidan mutaxassislarning javoblari, fikr-mulohazalari tinglandi.

Davra suhbati yakunida muayyan vazifalar belgilab olindi.

 

«O‘zbekiston ovozi» muxbiri

Zilola UBAYDULLAYEVA.

Qodir BUMATOV olgan surat.



DB query error.
Please try later.