O'zb  
 

Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Oktabr 2019   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
30 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3
16.11.2011

Bayonotlar bilan amaliy ishlar

bir-biriga zid kelganda...

«Xovar» agentligi 2011 yil 26 oktyabr kuni Tojikiston Respublikasi hukumatining Rog‘un GESi qurilishidagi ishlarning borishiga oid rasmiy bayonotini e’lon qildi.

Bayonotning asosiy mano-maz muni Tojikiston tomoni Rogun GESi loyihasini xalq aro ekspertizadan otkazish boyicha Jahon banki bilan tuzilgan bitimga qatiy amal qilishda davom etayotganini va loyiha xalq aro ekspertizasining yakuniy natijalarini kutmasdan Amudaryoning irmogi — Vaxsh daryo si oqimini tosish boyicha dast labki bosqichdagi ishlarga kirishmoqchi emasligini takidlashga qaratilgan.

Xalqaro ekspertlar ishiga goyo ki hech qanday tosqinlik qilinmayapti, Rogun GESi inshootida amalga oshirilayotgan barcha ishlar esa faqat tamirlash-tiklash xususiyatiga ega.

Keling, aniq faktlarga muro jaat etaylik. Tojikiston Respublikasi hukumatining mazkur bayonotida Rogun GESining tex nik imkoniyatlari, iqtisodiy sa maradorligi, ekologik xavfsizligi kop marta tekshiruvdan otkazilgan va ushbu loyiha biror marta ham salbiy baho olmagan, deb takidlanadi. Bi roq bu haqiqatga mutlaqo togri kelmaydi.

Malumki, Rogun GESi qurilishiga oid loyiha otgan asrning 70-yillari, yani shorolar davrida tayyorlangan va hech qanday ekspertizadan, chunonchi, xolis xalqaro ekspertizadan otkazilmagan. Obekt qurilishi 1976 yilda KPSSning XXIV sezdi direktivalariga mu vofiq boshlangan, qurilish bo yicha hech qanday muhokama yoki taftish otkazilmagan. SSSR parchalanib ketgach, ushbu ob ektdagi ishlar ham toxtatilgan. Aynan shuning uchun ham Tojikiston tomoni obektni eksper tizadan otkazish masalasi yuzasidan hozirgi kunga qadar hech qanday hujjat taqdim eta olmayotir.

Rogun GESi loyihasi bilan ta nish bolganlar uchun sir emaski, balandligi 335 metrlik ulkan togon qurilishi uchun tanlangan maydon yer qobigining seysmotektonik yorigida joylashgan bolib, mazkur hududda yer qatlamining siljishi kuzatiladi hamda yuvilib ketish ehtimoli kuchli bolgan qalinligi qariyb 100 metrni tashkil etuvchi ulkan tuz qatlami mavjud.

Tabiiyki, bunday sabablar, boshqa kopchilik singari, ekspertiza otkazayotgan xalqaro konsorsium mutaxassislarida ham loyihaning xavfsizligi borasida jiddiy shubha uygotmoqda. Xususan, togon barpo etilishi moljallanayotgan joy maydon seysmotektonik yorigda, tuz qatlami ustida joylashganini hisobga oladigan bol sak, mazkur hududning mustahkamligi va ishonchliligini tekshirmasdan turib u yerda togon qurish haqida oylashning ozi ham mantiqqa ziddir. Boz ustiga, Rogun GESini barpo etish kozda tutilayotgan zona Rixter shkalasi boyicha 8-10 balli zilzilalar tez-tez sodir boladigan seysmik faol hududda joylashgan. Ekspertlarning bunday asosli va qonuniy talablari Tojikiston tomonidan qoyilayotgan turli tosiqlarga duch kelmoqda. Chunonchi, Tojikiston tomoni ekspertiza jara yonida razvedka burgilash ishlarini istisno etishga jon-jah di bilan urinmoqda. Oz navbatida, bu xalqaro konsorsium eks pertlari bilan Tojikiston ho kimiyat organlari ortasida jid diy kelishmovchiliklarni keltirib chiqarmoqda.

Shunday ekan, Tojikiston hu kumatining bu borada xalqaro konsorsium bilan toliq hamfikr ekaniga oid bayonoti haqi qatga mutlaqo togri kelmaydi. Tojikiston sanoat va energetika vaziri Sh.Gulning ushbu loyihaning ekologik va ijtimoiy ekspertizasi natija lari qanday bolishidan qati nazar, Tojikiston tomoni ozining Rogun GESi qurilishi boyicha ishlarni davom ettirish togrisidagi qarorini ozgartirmasligi haqidagi bayonoti ommaviy axborot vositalarida kop bor elon qilindi.

Tojikiston rahbariyati joriy yil oxiriga qadar togon qurilishi uchun Vaxsh daryosini to sish boyicha ishlarni boshlashni rejalashtirayotgani Jahon banki mutaxassislariga yaxshi malum. Yani, xalqaro ekspertiza yakunlanishini kutmasdan, balandligi 120 metrlik oraliq togonni qurib bitkazish va shu tariqa xalqaro hamjamiyatni tang ahvolga solib qoyish koz da tutilmoqda.

Shuningdek, Tojikiston hukumatining Rogun GESi hududida hozirgi vaqtda faqat tamirlash-tiklash ishlari olib borilmoqda, degan bayonoti ham haqiqatga mutlaqo togri kelmaydi.

Aks holda, 2010 yilda tamir lash-tiklash ishlari deb atalgan ishlarga faqat davlat byudjetidan qariyb 150 million AQSh dollari sarflanganini qanday izohlash mumkin? Joriy yilda bunday ishlar uchun byudjetdan yana 191 million dollar sarflash nazarda tutilgan. Va, nihoyat, 2012 yil uchun byudjet loyihasida ushbu maqsadlar uchun 223 million dollar ajratish moljallanmoqda.

Shuningdek, Rogun GESi maydonida qariyb besh ming kishi ishlayotgani ham malum.Tamirlash-tiklash ishlari uchun bu darajada kop ishchi kuchi talab etilmasligini barcha juda yax shi biladi.

Tojikiston hukumatining bayo notida yuqorida keltirilgan bunday faktlar haqida lom-mim deyilmagani, mamlakat rahbarlarining xalqaro jamoatchilikdan bu boradagi haqi qiy vaziyatni yashirishga bolgan navbatdagi qaysarona urinishidan va yuz berishi mumkin bolgan halokatli texnogen, ekologik va sotsial oqibatlarga qaramasdan Rogun GESi lo yihasini amalga oshirish niyatidan qaytmoqchi emasligidan bosh qa narsa emas.

Shuorindatakidlashjoizki,Tojikistonrahbariyatigayollanganmustaqilxalqaroekspertlarningfikrigaquloqtutishvadunyotajribasidaqurilishiallaqachontoxtatilganbundayyirik,jahondagiengbalandtogonbarpoetishniyatidanvozkechishhamdaelektrenergiyasiishlabchiqarishborasidamuqobilmanbalartopish,jumladan,kichikGESlarqurishxususidagibayonotvadavatlaretiborsizqoldirilayotganiafsuslanarlidir.


Fikr va mulohazalar

Spam bot protection (CAPTCHA)

Songgi yangiliklar: