O'zb  
 

Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Oktabr 2019   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
30 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3
16.11.2011

Aql-idrok va mantiqqa zid xatti-harakatlar

Shu kunlarda ommaviy axborot vositalariga Tojikistondagi Rog‘un GESi qurilishi boyicha xalqaro ekspertiza otkazish va ushbu qurilishning texnik-iqtisodiy asosini tayyorlash borasidagi ishlarning ahvoli togrisida koplab ma’lumotlar kelmoqda. Bu ekspertiza Jahon bankining buyurtmasiga asosan «Koin va Bele», ELC Elecrtonconsult SpA, IPA Energy+Water Consulting kompaniyalaridan iborat xalqaro konsorsium tomonidan amalga oshirilmoqda.

Togoni dunyodagi eng baland — 335 metr boladigan Rogun gidrostansiyasi qurilishi qoshni davlatlar va jahon hamjamiyatini katta tashvishga solayotgani tufayli ushbu qurilish loyihasini xolisona va mustaqil xalqaro ekspertizadan otkazish zarurati tugildi. Negaki, otgan asr ning 70-yillarida tayyorlangan bu loyiha allaqachon eskirgan, boz ustiga, ushbu qurilish joyi sifatida Amudaryoning yuqori qismidagi 8-10 balli zilzilalar tez-tez roy berib turadigan togli zona tanlangan. Mazkur gigant kompleksning bunday xavfli hududda qurilishi bir qancha ekologik, texnogen va iqtisodiy muammo va ofatlarni keltirib chiqarishi mumkin.

Ushbu yirik loyihani amalga oshirish uchun jalb etilgan Tojikiston hukumati va davlat tuzilmalari vakillari bilan ishlash jarayonida konsorsium mutaxassislarini hayron qoldirgan taassurot paydo boldi. Tojikiston Respublikasi rahba riyati yuqorida qayd etilgan tashvishli dalil-isbotlar va ishlab chiqilayotgan texnik-iqtisodiy asosning yakuniy xulosalariga qa ramay, qaysarlik bilan haddan ziyod baland togonli ushbu loyihaning dastlabki konsepsiyasini amalga oshirishga urinishlardan hamon voz kechmayotir.

Inshoot qurilishini moliyalashtirish masalalari, shuningdek, katta miqdorda mablag sarf lashni talab qiladigan mazkur qurilishni amalga oshirish imkonini bermaydigan mamlakatdagi mavjud ijtimoiy-iqtisodiy ahvol Tojikiston rahbariya tini mutlaqo tashvishga solayotgani yoq. Mamlakatda texnik-iqtisodiy asosi hali oxirigacha yetkazilmagan ushbu loyiha katta chiranish bilan tinimsiz targib qilinmoqda.

Konsorsium bilan Tojikiston tomoni ortasida togonning poydevorini tuproqni zondlash uslubida tekshirish boyicha jid diy kelishmovchiliklar mavjud. Dast labki organish paytida mavjud holatni yanada sinchkovlik bilan organish va tahlil qilishni talab etadigan jihatlar aniq landi. Jumladan, nuragan va mort zonalarning behad kopligi sababli ushbu uchastkani tog jins lari, suv sathi va boshqa omillar nuqtai nazaridan chuqurroq organish maqsadida togon poydevorining quyi va ustki qismlarini yanada batafsil tekshirish zarur.

Xalqaro ekspertlarning qatiy etirozlariga qaramay, ekspertlarning yakuniy xulosasini kutmasdan, shu yilning ozida Rogun GESi qurilishining birinchi bosqichini, yani togonning 120 metrlik qismini qurish va bu bilan butun xalqaro hamjamiyatni murakkab ahvolda qoldirish istagi Tojikiston rahbariyatining boshini aylantirib qoygan.

Xalqaro konsorsium vakillari togon quriladigan yerning yuza qismida bir necha quduqlar qazish va kavlash paytida olingan tog jinslarini mexanik sinovdan otkazishni talab qilmoqda. Bu esa qurilajak poydevor mustahkamligini aniqlashning zarur sharti hisoblanadi.

Barki tochik OAXK dastlab mazkur ishlarni konsorsium mutaxassislarining otkazishiga qarshi chiqdi, ammo keyinchalik bu ishlarni eronlik pudrat chi larga topshirishni taklif et di. Biroq konsorsium shartnoma shartlarini bajarishni va oz ekspertlarining mazkur tadqiqotlarda ishtirok etishini talab qilmoqda.

Tojikiston hukumatining masalaga bunday yondashi shining sababi, eronlik pud ratchilar Tojikiston rah bariyatiga maqul keladigan xulosani berishiga ishonchi katta.

Tojikiston Respublikasining Rogun GESi qurilishi boyicha asossiz va bir tomonlama pozitsiyasi, Jahon bankining loyihaning texnik-iqtisodiy asosi boyicha yakuniy xulosalarni olmaguncha GES qurilishini boshlamaslik va hech qanday ishlarni amalga oshirmaslik zarurligi togrisidagi tavsiyalarini Tojikiston tomonining bajarmayotgani vaziyatni yanada murakkablashtirmoqda hamda ekspertizani davom ettirish maqsadga muvofiqligini shuhba ostiga qoymoqda.

Malumotlarga kora, Rogun GESi qurilishi ishlarini faollashtirish uchun qoshimcha ishchi kuchini safarbar etish davom etmoqda. Hozir u yerda qariyb 2,5 ming kishi qurilish ishlariga jalb qi lingan.

Tabiiyki, Tojikistonning Jahon banki tomonidan zimmasiga xolisona xalqaro eks pertiza otkazish vazifasi yuklangan kompaniyalarning oqilona dalil-isbotlari bilan hisoblashmasdan bu loyi hani amalga oshirish boyicha bunday agressiv yondashuvi har qanday soglom fikrli kishida taassuf uygotadi. Bu mazkur mamlakat rahbariyatining millionlab odamlar hayotiga xavf solishi mumkin bolgan fojiali oqibatlarni etiborga olmay, qanday yollar bilan bolmasin, Rogun GESi qurilishini amalga oshirish bilan bogliq goya miyasiga ornashib qolganining yana bir isbotidir.

Yuzaga kelgan bunday qaltis vaziyatda Tojikiston hu kumatining Rogun GESi qurilishi boyicha allaqachon eskirgan loyihani amalga oshirish haddan tashqari fojiali oqibatlarga olib kelishi mumkinligi haqidagi bir necha bor qatiy ogohlantirishlarni andishasizlik bilan inkor etishga urinishlari, birinchi navbatda, Jahon banki va xalqaro hamjamiyat tomonidan tegishli ravishda baholanadi, deb umid qilamiz. Zero, roy berish ehtimoli yuqori bolgan fojiali voqealar hech qachon haqiqatga aylanmasligi kerak.

(Pravda Vostoka gazetasi,

2011 yil 11 oktyabr)



Fikr va mulohazalar

Spam bot protection (CAPTCHA)

Songgi yangiliklar: