O'zb  
 

Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Iyun 2020   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 1 2 3 4 5
21.01.2020

TIL MILLIY OZLIK NAMUNASIDIR

Qirg‘izistonning Bishkek shahrida taniqli tilshunos olima, filologiya fanlari doktori, OzMU professori Ra’noxon Sayfullayevaning “Azrk ozbek tilindegi jonokoy jay suylemderdun sinonimiyas (Hozirgi ozbek tilida sodda gaplar sinonimiyasi) nomli monografiyasi qirgiz tilida chop etildi.

Dunyo hamjamiyatida ozining mustahkam orni va nufuziga ega mustaqil mamlakatimiz kelajagi buyukligining kafolati avvalo zamonaviy fan-texnikaning ilgor yutuqlarini ozlashtirish, yangi talimot va goyalarni dadillik bilan fanga tatbiq eta olish iqtidori bilan belgilanadi. Ozbekiston Respublikasi Prezidentining Ozbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan oshirish chora-tadbirlari togrisidagi Farmonida: Ozbek tili siyosiy-huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy, manaviy-marifiy jabhalarda faol qollanib, xalqaro minbarlarda baralla yangramoqda. Xorijiy mamlakatlarda tilimizga etibor va uni organishga qiziqish kuchaymoqda, deyilgan.

Darhaqiqat, til – milliy ozlikni namoyon qilishning yuksak namunasidir. Milliy til yashasagina, milliy davlatchilik, madaniyat rivojlanadi. Manaviyat yuksaladi. Xalq milliy ozligini anglaydi va qadrlaydi. Har bir millatning tili oziga xos xususiyatlarga ega, biri ikkinchisiga oxshamaydi. Milliy tilning bu oziga xosligi xalqning otmishi, turmush tarzi, manaviy va madaniy ildizlari, qadriyatlari va urf-odatlariga asoslangan holda shakllanadi.

Malumki, bitta fikr yoki mulohaza insonlar tomonidan turli qoliplarga solinib, oziga xos tarzda bayon etiladi. Zero, bir mano har xil shakllarda berilganidek, bir mazmun ham turli gaplar orqali ifodalanishi mumkin. Mana shu qoliplar gaplardir. Yevropa Tabiiy Fanlar Akademiyasining haqiqiy azosi Ranoxon Sayfullayeva ozbek tili lisoniy qurilish birliklarining ichki va tashqi imkoniyatlarini ochish va tavsiflashga alohida etibor qaratadigan substansial tahlil va talqinning qanot yozishiga va talimning barcha boginlariga kirib, talim oluvchida orta talim boginida ona tili imkoniyatlari asosida mustaqil va ijodiy fikrlash konikmalarini shakllantirish va rivojlantirishga, oliy talim tizimida esa ona tilining bolajak oqituvchilarini ozbek tilining ichki lisoniy imkoniyatlari xazinalari bilan tanishtirib, bu boylikdan oquvchilarda ilmiy-badiiy tadbirkorlik xislatlarini shakllantirish maqsadlarida samarali foydalanish malakalarini hosil qilishga oid qator dastur, darslik va oquv qollanmalarining muallifidir.

Jahon tilshunosligida sinonim sozlar haqida qator ilmiy tadqiqotlar yaratilgan. Ammo mazmundosh gaplarning organilishiga umuman ahamiyat berilmagan. Fanda hali organilmagan mavzuning oziga xos, yangicha korinishda yoritilishi qirgiz olimlarining etiborini tortdi. Ozbek olimasining qirgiz tilidagi risolasi atoqli tilshunoslar, filologiya ilmlari doktorlari, professorlar K.Zulpukarov va M.Mirzohidovalar masul muharrirligida nashr qilingan.

Ranoxon Sayfullayevaning qirgiz tilida chop etilgan mazkur monografiyasi kirish va tort bobdan iborat bolib, unda ozbek tilida sinonim gaplarning shakllanishida qanday vositalarning qollanishi, sinonimiya hodisasining boshqa sintaktik hodisalardan farqlari, sinonim sodda gaplar turlari, qollanishi kabi qator masalalar misollar yordamida tahlil etilgan.

Hulkar HAMROYeVA,

filologiya fanlari nomzodi.


Fikr va mulohazalar

Spam bot protection (CAPTCHA)

Songgi yangiliklar: