O'zb  
 

Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Oktabr 2019   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
30 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3
05.02.2019

BUYUK KELAJAK MANZARASI ZAMONAVIY BILIM VA INNOVATSIYALARDA NAMOYON BOLADI

Hayot tajribasidan yaxshi ma’lumki, jamiyatda tinchlik, o‘zaro ishonch va hamjihatlik, maqsad qanchalik mustahkam bolsa, kozlangan marralarga erishish, muvaffaqiyat qozonish shunchalik real imkoniyatga aylandi. Davlatimiz rahbari, Shavkat Mirziyoyev rahbarligida amalga oshirilayotgan, hayotimizning barcha qirralarini qamrab olayotgan keng kolamli islohotlar, ularning natijalari bu fikrni yaqqol tasdiqlab turibdi. Har bir masala, xalq bilan muloqot va maslahat asosida, jahondagi ilgor tajribalarga, suyanib, xorijiy hamkorlik asosida hal etilayotgani yangilanish jarayonlariga chuqur mazmun, surat va sifat baxsh etmoqda.

Yurtimiz hayotiga yangicha ruh, yangilanish va ijodkorlik, tashabbuskorlik va tadbirkorlik ruhini, innovatsiyalar nafasini olib kelayotgan bu islohotlarni kopgina ekspert va kuzatuvchilar buyuk xitoy islohotchisi Den Syaopin islohotlariga qiyoslayotgani bejis emas, albatta.

Malumki, otgan asrning 60-yillarida Xitoy Halq Respublikasida ushbu davlat rahbari Mao Szedun boshchiligida «katta sakrash», madaniy inqilob degan mashhur nomlar bilan siyosat olib boriladi. Afsuski, bu siyosat kutilgan natijani bermaydi. Bu davrni ayrim xitoy siyosatchilari yoqotilgan on yillik deb tariflaydi.

1977 yilning iyun oyida Den Syaopin davlat miqyosidagi yuqori rahbarlik lavozimlariga saylanadi. Otgan asrning 70-yillari adogiga kelib esa u amalda partiya va mamlakat yotakchisiga aylanadi. Den Syaopin Xitoy tarraqqiyotidagi tort yonalish — qishloq xojaligi, sanoat, armiya hamda ilm-fan va texnika sohalari tubdan isloh etilishi kerak, degan goyani ortaga tashlaydi. Iqtisodiyotga chet el kapitalini jalb etish, ilm-fan va texnika yutuqlaridan samarali foydalanish, jahon bozorida raqobatga dosh beradigan mahsulotlar ishlab chiqarishga jiddiy etibor qaratiladi. Dunyo mamlakatlari bilan ozaro manfaatli hamkorlikni kengaytirish goyat muhim ekanini uqtirib, Den Syaopin quyidagilarni takidlagan edi: Hozirgi dunyo keng kolamdagi hamkorlikka intilayotgan dunyodir. Xitoy xorijiy davlatlar bilan hamkorlik eshiklarini yopib qoygani uchun otmishda qoloq edi. Xitoy Xalq Respublikasi tashkil etilganidan song bizni yakkalab qoyishdi. Tan olishimiz kerak, bizning ozimiz ham dunyoga yopiq edik. Otgan davrdagi 30 yillik tajribamiz yopiq eshiklar ortida qurilishni amalga oshirib, taraqqiyotga erishib bolmasligini korsatdi. Den Syaopin boshchiligida amalga oshirilgan islohotlar jarayonida uning mushuk oq yoki qora tusda boladimi, buning farqi yoq, sichqon tutsa bas degan sozlari mashhur bolib ketadi.

Bugungi kunda Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev olib borayotgan islohotlarda ham pragmatizm, natijadorlik, dunyoga Ozbekistonning yangi qiyofasini namoyon etish yetakchi oringa chiqmoqda. Davlatimiz rahbari oz nutq va maruzalarida Xalq davlat idoralariga emas, balki davlat idoralari xalqimizga xizmat qilishi kerak, Biz uchun turli raqam va foizlar emas, amaliy natija muhim, Ikkita bolsa ham ish orni yaratgan tadbirkorlarni boshimga kotarishga tayyorman, Odamlar ertaga emas, bugun yaxshi yashashni istaydi, Buyuk kelajakni bugundan boshlab qurish kerak degan iboralarni alohida takidlab aytishida juda teran mano bor. Ularning xalqimiz ortasida tobora mashhur bolib borayotgani mana shunday amaliy ruhdagi siyosat el-yurtimizning orzu-intilish va manfaatlarini tola aks ettirishidan dalolatdir.

Den Syaopinning buyuk xizmatlaridan biri shundaki, u Xitoydagi mavjud shart-sharoitdan kelib chiqqan holda, haddan ziyod markazlashgan, rejali iqtisodiyotdan bozor iqtisodiyotiga otish nazariyasini yaratadi. Ana shu xizmatlari uchun unga Xitoy islohotlarining buyuk otasi degan nom beriladi.

Den Syaopin Odamlar otgan yilga nisbatan bu yil yaxshi yashasin degan sozlarni bazan-bazan takrorlab qoyar ekan. Uning rahbarligida islohotlar shunchalik donishmandlik bilan olib boriladiki, aholining yashash darajasi yildan-yilga yuksalib boradi.

Den Syaopin islohotlarni amalga oshirish jarayonida markaziy hokimiyatni, tartib-intizomni boshashtirmaslikka alohida etibor beradi. Islohotlar shoshma-shosharlik bilan emas, har tomonlama puxta oylab joriy etiladi. Xitoyni buyuk davlatlar qatoriga olib chiqishni orzu qilgan Den Syaopin buning uchun mustahkam poydevor yaratishga erishadi. Bugungi kunda Xitoy iqtisodiy osish suratlariga kora, dunyo miqyosida yetakchi oringa chiqib olgani osha islohotlar natijasi ekani shubhasiz.

Hozirgi Xitoy taraqqiyotida ham Den Syaopin asoslab bergan yol izchil davom ettirmoqda. Chunki bu buyuk islohotchi Xitoyning pragmatik siyosatchilar avlodini tarbiyalab ketdi. Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpin boshchiligidagi bugungi siyosatchilar ana shu avlodning eng yorqin namoyandalaridir.

Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpinning ozbek tilida chop etilgan Davlat boshqaruvi togrisida kitobini oqish davomida men Xitoy va Ozbekistonning bugungi kunda olib borayotgan siyosati ortasida oxshash va mushtarak jihatlar kopligini angladim. Albatta, hozirgi globallashuv davrida yer yuzida yalpi tinchlik va barqarorlikni saqlash, turli davlatlar bilan hamkorlikni rivojlantirish masalalarida, bozor munosabatlariga xos umumiy talab va tamoyillarni joriy etishda pozitsiyalarning ozaro yaqin va oxshash bolishi bu tabiiy hol. Chunki barcha mamlakatlar bir zamonda, jahon bozoridagi umumiy talab va tamoyillarni hisobga olgan holda yashamoqda, rivojlanmoqda. Ayni vaqtda xalqni rozi qilish, yosh avlod tarbiyasi, milliy zamindan uzilmaslik, manaviyat, kitobxonlik masalalarida ikki davlat rahbarlarining qarashlaridagi yaqinlik diqqatga sazovordir.

Xaqiqatan ham, Prezidentimiz Xalqimiz rozi bolsa, ishimizda unum va baraka boladi kabi koplab fikrlarida xalqimizni rozi qilish masalasini birinchi oringa qoyadi. Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpin ham bu masalani oz faoliyatining asosiy mezoni deb biladi. Uning yuqorida zikr etilgan kitobdan orin olgan quyidagi sozlarga etibor bering: Ortoq Syan Syuesen bunday degan edi: Men Xitoyning ilmiy xodimi sifatida hayotiy maqsadni aynan xalqqa xizmat qilishdan iborat deb bilaman. Agar men ozimning butun hayotimni bagishlagan ishdan xalq; oxir-oqibatda rozi bolsa, men uchun eng oliy mukofot shundan iborat.

Mamlakatimiz Prezidenti Shavkat Mirziyoyev innovatsion taraqqiyotga juda katta etibor bermoqda. Yurtimizda 2018 yil Faol tadbirkorlikni, innovatsion goyalar va texnologiyalarni qollab-quvvatlash yili degan nom bilan otgani hamda shu yolda ulkan ishlar amalga oshirilgani ham bu fikrni tasdiqlab turibdi. Bugungi kunda dunyoda innovatsion goyasiz, ilm-fan yutuqlarisiz bironta sohaning rivojlanishi mumkin emas, Innovatsiya bu kelajak degani, deb takidlaydi davlatimiz rahbari.

Si Szinpin ham oz kitobida bu masalaga alohida etibor qaratib, yozadi: Innovatsiya bu milliy taraqqiyot ruhidir, davlatning rivoji uchun bitmas-tuganmas kuch va xitoy millatiga tabiat ato etgan eng noyob nematdir. Keskin xalqaro raqobat sharoitida innovatsiyalar sohibi olga yurish, kuchli bolish va golib bolish imkoniyatiga ega.

Mamlakatimiz Prezidenti xalqimiz manaviyatini yuksaltirish, yoshlarni har tomonlama bilimli va barkamol etib tarbiyalash xaqida gapirar ekan, jamiyatimizda kitobxonlik madaniyatini oshirishga alohida etibor qaratmoqda. Bu borada davlatimiz rahbari tomonidan maxsus farmoyish va qarorlar qabul qilinib, kitob nashr etish, kutubxonalar qurish, aholi ortasida kitobxonlikni rivojlantirish boyicha samarali tizim va mexanizmlar yaratilmoqda. Chindan ham, hozirgi zamonaviy bilimlar, innovatsiyalar davrida ilmu marifat, barcha ezguliklar manbai bolgan kitobsiz, kitobxonliksiz taraqqiyotga erishib bolmaydi.

Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpin ham oz mamlakati yoshlarini zamon shiddatiga mos holda kamol topib borishga davat etar ekan, bu borada kitob ular uchun eng muhim yordamchi va vosita bolib xizmat qilishini takidlaydi. Xususan, Davlat boshqaruvi togrisida asari muallifi 2013 yil 21 oktabrda Garbdan qaytib kelgan xitoy mutaxassislari uyushmasining yuz yilligiga bagishlangan tantanali majlisda sozlagan nutqida yoshlarni zamonaviy bilimlarni organish, kitob oqishga davat etadi: ...Oqish bu taraqqiyot va inson kamolotining abadiy mavzusi, shuningdek, Vatanga va xalqqa xizmat qilish orzusini amalga oshirish uchun birlamchi muhim zamindir. Oz orzusini royobga chiqarishni oqishdan, ishni esa amaliyotdan boshlash kerak. ... Bu borada bizning qadimgi ajdodlarimiz taxtachaga yozilgan kitoblar orab boglangan tasmalar uch marta uzilib ketgunicha oqishdan tolmaganiga, ozini sochidan shiftdagi tosinga boglab qoyishga, oyogining tagiga bigiz tiqishga, qoshnining uyidan taralayotgan yorugda kitob oqish uchun devordan tuynuk ochishga, tutib olingan tillaqongizlar va qor shulasida kitob oqishga togri kelganidek, bilim egallashda bugun ham imkon qadar jon-jahdingiz bilan intilish va jonbozlik korsatish zarur. Bilimni nafaqat kitobdan, balki amaliyotdan ham misqollab yigib, oz bilim va tafakkur doirasini tinimsiz kengaytirib borish kerak.

Muhtaram Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning oz chiqishlarida innovatsion va ijodiy fikrlashga, yoshlarimizni doimo yuksak marifatli, zamonaviy bilimlarni egallagan, barkamol insonlar bolishga davat etishiga yana bir bor etibor qaratadigan bolsak, buning zamirida nafaqat milliy, balki umumsayyoraviy miqyosdagi ota muhim omillar nazarda tutilgani ayon boladi. Davlatimiz rahbari tomonidan takidlangan quyidagi fikrlar xalqimizning, innovatsiya sohadagi istiqbollarga oziga xos qarash va yondashuvlarini ifoda etadi: Bugun biz davlat va jamiyat hayotining barcha sohalarini tubdan yangilashga qaratilgan innovatsion rivojlanish yoliga otmoqdamiz. Bu bejiz emas, albatta. Chunki zamon shiddat bilan rivojlanib borayotgan hozirgi davrda kim yutadi? Yangi fikr, yangi goyaga, innovatsiyaga tayangan davlat yutadi. Innovatsiya bu kelajak degani. Biz buyuk kelajagimizni barpo etishni bugundan boshlaydigan bolsak, uni aynan innovatsion goyalar, innovatsion yondashuv asosida boshlashimiz kerak. Shuning uchun biz Innovatsion rivojlanish vazirligini tashkil etdik va uning oldiga aniq vazifalarni qoydik. Bu vazirlik nafaqat iqtisodiyot sohasida, balki butun jamiyat hayotida eng muhim loyihalarni amalga oshirishda oziga xos lokomotiv rolini bajaradi, deb ishonamiz.

Bu fikrlarni chuqur tahlil qilish orqali biz mamlakatimizning yorug kelajakka qaratilgan keng kolamli taraqqiyot strategiyasining ozak goyalari va amaliy maqsadlarini har tomonlama tushunib yetamiz. Ayni paytda Prezidentimiz tomonidan ilm-fan, talim-tarbiya sohalarini rivojlantirish, olimlar, oqituvchilar ijodkor ziyolilar mehnatini qadrlash, ularning jamiyatda tutgan orni va mavqeini oshirishga qaratilgan ulkan ishlar ana shunday siyosatning amaldagi ajralmas bir qismi ekanini chuqur his etamiz.

Davlatimiz rahbari 2018 yil 28 dekabrda Oliy Majlisga yollagan Murojaatnomasida Talim bogchadan boshlanishi va butun umr davom etishi lozim degan, juda chuqur mano-mazmunga ega bolgan goyani ilgari surdi. Bu bugun biz barpo etishga kirishayotgan innovatsion jamiyat, innovatsion taraqqiyotning negizida turadigan goya, desak, adashmagan bolamiz. Chunki innovatsion hayot insondan aqlini taniganidan boshlab umrbod oqib-organib yashashni talab etadi. Sodda qilib aytganda, innovatsion taraqqiyot har bir insonning innovatsion jarayonlarning ajralmas bir qismi bolib yashashi, harakat qilishini taqozo etadi.

Qalandar ABDURAHMONOV,

Ozbekiston Fanlar akademiyasining akademigi.


Fikr va mulohazalar

Spam bot protection (CAPTCHA)

Songgi yangiliklar: