19.07.2018

YOSHLARGA E’TIBOR QOG‘OZDA EMAS, AMALDA BO‘LISHI KERAK

Buning uchun yuzaki, maqsadsiz tadbirlardan voz kechish talab etiladi

O‘zbekiston XDP Markaziy Kengashi «Yoshlar muammosiga oid istiqbolli vazifalar: tahlil, tanqid, strategiya» mavzusida davra suhbati o‘tkazdi. Mavzu yuzasidan ko‘plab fikr-mulohazalar bildirildi.

 

Hotamjon KETMONOV, O‘zbekiston XDP Markaziy Kengashi raisi, Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi partiya fraksiyasi rahbari:

— Yoshlar masalasida qancha gapirmaylik — kam. Ammo amaliy ishga o‘tish vaqti allaqachon yetdi, deb o‘ylayman. Xo‘sh, bugun partiya tizimida yoshlar yo‘nalishida qanday ishlar amalga oshirilmoqda? Ularni o‘ylantirayotgan muammolar yechimini topyaptimi? Yigit-qizlarning bandligi qay darajada ta’minlanmoqda? Shu singari savollar juda ko‘p. Ammo ularga asosli javobimiz yo‘q.

 Joriy yilning 4 iyul kuni davlatimiz rahbari tomonidan o‘tkazilgan videoselektor yig‘ilishida ham mazkur masala atroflicha muhokama qilindi. Yoshlar bilan manzilli va tizimli ishlash, zamonaviy bilim va ko‘nikmaga ega bo‘lishlarini ta’minlash, ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy faolligini oshirish, ular ilgari surayotgan g‘oya va tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlash borasida so‘z yuritildi. Shu vaqtga qadar ko‘p shiorlarni yod olib, ularga ko‘r-ko‘rona amal qildik. Partiya tizimida ham soni bor-u, sifatga kelganda oqsaydigan tadbirlar o‘tkazilganini, hamon o‘tkazilayotganini rad etolmaymiz.

Yig‘ilishda vazirlar, fraksiya rahbarlari va boshqa mas’ul shaxslarga murojaat qilindi: ayni vaqtda yoshlarga berilayotgan e’tibor qog‘ozdami yoki amalda?..

Ochig‘i, har qanday vijdoni bor rahbarni bu savol chuqur o‘yga toldiradi. Partiya tizimida yoshlar yo‘nalishida nimalardir qilishga urindik. Mahalliy Kengash deputatlari ham, Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputatlari ham mazkur yo‘nalishda muayyan ishlarni amalga oshirgan. Ammo bir muammoni mahkam ushlab, uni to‘la bartaraf etdik, deya olmaymiz.

Shuningdek, yig‘ilishda yoshlar bandligini ta’minlash, jinoyatchilikning oldini olish borasida ham jiddiy muammolar borligi ta’kidlandi. Targ‘ibot-tashviqot ishlari yetarli darajada amalga oshirilmayotgani qayd etildi. Birgina Toshkent shahrining o‘zida 1700 dan ortiq voyaga yetmaganlar o‘rtasida jinoyatga qo‘l urish holatlari aniqlangan. Shundan 500 nafari maktab o‘quvchilari ekani achinarli holat. Bundan ham yomoni jinoyatlarning aksariyati dars vaqtida sodir etilgan. Bir bolaga yetti mahalla ota-ona, deyiladi. U mening bolam emas, bu mening xizmat vazifamga kirmaydi, deb o‘zimizni olib qochsak, kelajagimizni boy beramiz. Har birimiz xoh partiya tizimida, xoh boshqa sohada faoliyat yuritmaylik, shuni unutmasligimiz lozim.

Bugungi tadbirda respublikamizning turli hududlarida istiqomat qilayotgan yoshlar yig‘ilgan. Fursatdan foydalanib, hududlarda yoshlarning kayfiyati qandayligini bilib, faoliyatimizga aniqlik kiritib olishimiz kerak. Partiyamizning yoshlar qanoti ishini takomillashtirish borasida chora-tadbirlar tuzilmoqda. Bunda yuqoridagi jihatlar ham o‘z aksini topishi lozim.

 

Abdurashid OCHILOV, Toshkent shahar Ichki ishlar boshqarmasi voyaga yetmaganlar va yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklar profilaktikasini tashkil etish bo‘limi boshlig‘i:

— Sohadagi ishlar joylarda birdek samarali tashkil etilgan, deb bo‘lmaydi. Yoshlar masalalari bo‘yicha shug‘ullanadigan tashkilotlar bilan hamkorlik masalalari juda sust. Idoraviy nazorat hamda voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining faoliyati, targ‘ibot, tushuntirish ishlari to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilmagani oqibatida oldin sudlangan yoshlarning jinoyatga qayta qo‘l urish holatlari kuzatilyapti.

Kollej va akademik litsey o‘quvchilari tomonidan 17 bor bosqinchilik, 6 marta talonchilik, 8 bezorilik jinoyatlari amalga oshirilgan. Hatto maktab o‘quvchilari tomonidan 4 marta bezorilik, 8 o‘g‘irlik sodir etilib, bir bola giyohvand moddalar bilan qo‘lga tushgan.

Joylarda o‘tkazilayotgan davomat tadbirlarida o‘quvchilardan 9 ta o‘tkir tig‘li jism, 5 ta kastet, 1 ta to‘qmoq olingan. Yoshlar bu buyumlarni ta’lim muassasasiga nega olib keldi? Ularning ota-onasi, o‘qituvchilari nahot bu haqda bilmagan?

O‘ylaymanki, sog‘liqqa ziyon yetkazuvchi qurilmalarni o‘quv binosiga olib kelishni taqiqlash yuzasidan muayyan cheklovlar qo‘yilmagani ham bunga sabab bo‘lmoqda. Qonunchiligimizda mazkur holat bilan bog‘liq qo‘shimchalar kiritilishi kerak, nazarimda.

Menda taklif bor. Jinoyat kodeksiga shu haqda qo‘shimcha kiritilsa, maqsadga muvofiq bo‘lardi. Bunda jamoat joylarida o‘zi bilan pichoq, bigiz, kastet, to‘qmoq, har xil zaharli gaz purkovchi moslamalar, umuman, inson sog‘lig‘iga ziyon yetkazuvchi qurilmalarni olib yurish, ishlatish, o‘zida saqlaganlik uchun jarima belgilanishi, agar bu holat takrorlansa yoki ushbu shaxs 18 yoshga to‘lmagan bo‘lsa, profilaktik hisobga olish choralari ko‘rilishi nazarda tutilishi kerak, deb o‘ylayman.

Shuningdek, davomat tadbirlarida darslarga muntazam ravishda bormayotgan o‘quvchilarni maktabga qaytarish yuzasidan bir qancha ishlar amalga oshirilmoqda. Lekin qonuniy chora ko‘rilmagani bois, bu holat yana takrorlanyapti. Belgilangan tartib-qoidalarga bo‘ysunmagan o‘quvchilarning ota-onalari yoki ularning o‘rnini bosuvchi shaxslarga nisbatan javobgarlik masalasi ko‘rib chiqilsa, yaxshi bo‘lardi.

 

Nigora SHOMURATOVA, «Oila» ilmiy-amaliy tadqiqot markazi katta xodimi:

— Xizmat vazifamiz doirasida respublikamizning turli hududlarida bo‘lamiz. Notinch oilalar farzandlari bilan suhbatlashamiz. Bunday bolalarda ruhiy bosim borligi bilinadi. Oiladagi shaxslararo munosabatlardan norozi bo‘lgan bolada nima uchun aynan mening oilamda, mening taqdirimda, degan savollar takror-takror tug‘ilaveradi. Jinoyatga qo‘l urgan yoshlarning ruhiyatida ham norozilikni, o‘ziga nisbatan ishonchi sustligini ko‘rish mumkin.

Bir bolaning tarbiyasi og‘ir ekan, deb xulosa chiqarish juda oson. Qaysi omillar xulq-atvorni to‘g‘ri idora eta olmaslikka sabab bo‘layotganini tahlil etish kerak.

Jinoyat yo‘liga kirib qolgan yigit-qizlarning aksariyati oilada «ma’nan tan olinmagan» bo‘ladi. Bu nima degani? Ota-ona farzandining fikriga, hayotdan chiqargan xulosalariga, atrofdagi voqea-hodisalarga bildirgan munosabatlariga jiddiy qaramaydi. Natijada bola qayerdadir notanish odamni uchratishi, uning fikrlari o‘sha shaxs tomonidan e’tirof etilishi oqibatida, begonaga ergashishga bo‘lgan moyillikni keltirib chiqaradi. Yoshlar tan olingan joyda o‘zini erkinroq his etadi. Jinoyatlarning aksariyati kechira olmaslik oqibatida sodir bo‘ladi. Bu ham oilaviy muhitga bog‘liq.

Yoshlardagi tashabbuskorlikni oshirmoqchi bo‘lsak, ularga ishonch, xayrixohlik ko‘zi bilan qarash kerak. Yoshlar masalasi faqat vazirlikda, davlat idoralarida ishlaydigan mas’ullarning vazifasi emas. Bu har bir shaxsning burchi hisoblanadi. Zero, o‘z bolangni o‘zing asra, degan shior bekorga kelib chiqmadi.

 

Mirodil SULTONOV, Toshkent davlat sharqshunoslik instituti 2-bosqich talabasi:

— Men jahon siyosati fakultetida tahsil olaman. Bizning yo‘nalishdagi ilmiy, sohaviy adabiyotlarning asosiy qismi rus va ingliz tillarida. Masalan, Zbignev Bjezinskiyning «Buyuk shohmot taxtasi», Semyuel Xantingtonning «Svilizatsiyalar urushi», Jan Serre va Djon Vudning «Diplomatik marosim va protokol» kabi asarlar. Bunday asarlarni o‘qish juda muhim. Kursdoshlarim orasida rus va ingliz tilini bilmaydiganlari ham talaygina. Ammo ular iqtidorli, fikrlash qobiliyati keng yoshlar. Shunday kursdoshlarim maktabda rus tili fani yaxshi o‘qitilmagani yoki boshqa sabablar bilan endi til o‘rganayotganini aytishadi. Albatta, til o‘rganishning erta-kechi yo‘q. Lekin ular o‘z vaqtini ilmiy asarlarni o‘rganishga sarflasa yaxshi bo‘lardi.

Prezidentimiz yurtimizda bir vaqtning o‘zida o‘zbek va rus tillarida dars o‘tiladigan o‘quv yurtlari kamligini, shuningdek, ta’lim sohasida chuqur islohotlar o‘tkazilishi lozimligini ta’kidladilar. Shuningdek, universitet va kollejlar uchun kerakli adabiyotlarning rus, ingliz tillaridan o‘zbek tilidagi tarjimasi sifat va ko‘lamiga ko‘ra talab darajasida emas, deb o‘ylayman.

Yurtimizda barcha boshlang‘ich sinflarda darslar har ikki tilda olib borilsa, maqsadga muvofiq bo‘lardi. Shunda o‘zbek va rus sinflari, degan ayro tushunchaga hojat ham qolmaydi. Bu orqali o‘quv adabiyotlar va sohada kadrlar yetishmovchiligining oldini olgan bo‘lamiz. Bugungi kunda oliy harbiy o‘quv muassasalarida bu tajriba o‘zini oqlamoqda.

 

Mahliyo ALIQULOVA,

«O‘zbekiston ovozi» muxbiri.



DB query error.
Please try later.