Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Sentabr 2018   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
27 28 29 30 31 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
01.05.2018

DAVLAT XARIDLARI SHAFFOF BO‘LISHI KUTILMOQDA

Qonunda davlat xaridlari tizimining huquqiy jihatlari, asosiy tamoyillari ochib berilgan. Prezident huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi davlat xaridlari sohasidagi vakolatli organ sifatida belgilanib, unga davlat xaridlari bo‘yicha qator vakolatlar berildi.

Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi O‘zXDP fraksiyasi a’zolari hamda mutaxassislarga ayrim savollar bilan murojaat qildik.

 

— «Davlat xaridalari to‘g‘risida»gi Qonunni qabul qilishdan maqsad va uning asosiy jihatlari nimalardan iborat?

 

Erkin HOSILOV, Prezident huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi bosh mutaxassisi:

— Davlat xaridi tizimida shaffoflik va samaradorlikni ta’minlash masalasi qonunchilikni takomillashtirishni taqozo etdi. Yangi qonunda elektron davlat xaridining davlat boshqaruvi tizimi, iqtisodiyot va ijtimoiy sohalarni isloh qilish sharoitida resurslardan oqilona foydalanish mexanizmlarini ishlab chiqish, nazorat qilishning zamonaviy shakl hamda uslublarini joriy etish ko‘zda tutilgan.

Shuni alohida ta’kidlash kerakki, davlat va korporativ xaridlarining hamda tender savdolarini tashkil etishning amaldagi tartibi zamonaviy talablarga javob bermaydi. Turli xil korrupsiya ko‘rinishlari uchun sharoit yaratadigan ko‘plab kelishish bosqichlari, bir-birini takrorlaydigan tartib-taomillar va sansalorlik holatlari mavjud. Bundan tashqari, tender jarayonlarining cho‘zilishi, narx-navoni manipulyatsiya qilish, tovarlarning sifati, tavsifi haqidagi ma’lumotlarni buzib ko‘rsatish va elektron savdoda tuzilgan bitimlar bo‘yicha tovarlarni yetkazib bermaslik holatlari ko‘plab kuzatildi.

Qonun davlat dasturlarini, Prezident farmonlari, qarorlari hamda farmoyishlari, hukumat qarorlarida nazarda tutilgan loyihalar, korxona va tashkilotlarning xo‘jalik faoliyatini ro‘yobga chiqarishda amalga oshiriladigan davlat xaridlariga nisbatan amal qiladi. Qonunni qo‘llashni soddalashtirish uchun ayrim tushunchalarga batafsil izoh berilgan. Masalan, davlat xaridlarining sub’ektlari, davlat xaridlari to‘g‘risidagi shartnoma, xarid qilish tartib-taomili, maxsus axborot portali operatori, elektron davlat xaridlari kabi tushunchalar tushuntirilgan.

Qonundagi muhim masalalardan yana biri shuki, davlat xaridlarining ochiqligi, shaffofligini ta’minlash maqsadida tegishli davlat organlariga, davlat xaridlari sub’ektlariga, jamoatchilikka davlat xaridlari to‘g‘risidagi axborotdan to‘liq, o‘z vaqtida, erkin va bepul foydalanish imkoniyati yaratilmoqda. Bundan tashqari, Qonunda amalga oshiriladigan loyihalarning maqsadga muvofiqligi, asoslantirilgani va rentabelligini tahlil qilish, baholash qoidalari ifoda etilgan. Ularning qiymatini oshirib ko‘rsatish va boshqa suiiste’molchilik alomatlarini aniqlashni ta’minlaydigan me’yorlar kiritilgan.

Qonunda shuningdek, davlat xaridlari tartib-taomilini amalga oshirish, shartnoma tuzish va uni ijro etish qoidalari belgilangan. Yetkazib beruvchi va buyurtmachi o‘rtasida yuz berishi mumkin bo‘lgan nizolar hamda kelishmovchiliklar ustidan shikoyat qilish, ularni hal etish chog‘ida shaffoflikni ro‘yobga chiqarishni nazarda tutuvchi me’yorlar ham o‘rin olgan.

 

— Davlat xaridlari sohasidagi vakolatli organning vazifalari qay yo‘sinda amalga oshiriladi?

 

— Qonunda byudjet mablag‘larining maqsadli va to‘g‘ri sarflanishini nazorat qilish, davlat xaridlari ishtirokchilariga qulay sharoitlar yaratish maqsadida Prezident huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi vakolatli organ etib belgilandi va unga qator vakolatlar berildi.

Vakolatli organ davlat xaridlarini tashkil etish va o‘tkazish tizimini rivojlantirish bo‘yicha davlat dasturlarini ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi. Davlat xaridlarini tashkil etish va o‘tkazish bo‘yicha qoidalar, uning usuli va tartib-taomilini, axborot joylashtirish, oshkor qilish hamda undan foydalanish mezonini belgilaydi.

Ta’kidlash kerakki, davlat xaridlari sohasidagi qonun hujjatlari talablari buzilishining oldini olish dolzarb masala sanaladi. Qonunbuzarlik holatlarini aniqlash va unga chek qo‘yishga qaratilgan chora-tadbirlar Hisob palatasi, Bosh prokuratura, Prezident huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi hamda Moliya vazirligi zimmasiga yuklatilgan. Mazkur davlat idoralari sohani monitoring va nazorat qilishiga ham alohida e’tibor qaratilgan.

Bundan tashqari, Qonunda jamoatchilik nazoratini o‘rnatish belginlandi. Maqsad davlat xaridlarini rivojlantirish va takomillashtirishga ko‘maklashishdan iborat.

 

 

— Davlat xaridlarini amalga oshirishda shaffoflikni ta’minlash masalalari haqida batafsilroq to‘xtalib o‘tsangiz.

 

No‘mon AKBAROV, Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi O‘zXDP fraksiyasi a’zosi:

— Davlat byudjeti xarajatlarining asosiy qismi davlat xaridlari orqali amalga oshiriladi. Byudjet mablag‘lari oqilona sarflanishi mazkur jarayonlarda ochiqlikni ta’minlaydi. Bu korrupsiyaga yo‘l qo‘yilmasligida katta ahamiyatga egadir.

Ta’kidlash joizki, me’yoriy hujjatlarda huquqiy asos aniq, uyg‘un, to‘liq aks ettirilmagan va ko‘pgina qarama-qarshiliklar mavjudligini ko‘rish mumkin edi. Bu kabi kamchiliklar natijasida davlat xaridlarining tejamliligi, samaradorligiga putur yetgan. Barcha ishtirokchilarga nisbatan teng va xolisona munosabatda bo‘linmagan. Insofli yetkazib beruvchilar uchun davlat xaridlari bozorining jozibadorligi hamda raqobatdoshligi ta’minlanmagan edi.

Yangi huquqiy hujjat davlat xaridlarini amalga oshirish jarayonlarini tartibga solish, shu orqali davlat xaridlari ishtirokchilarining ishonchini oshirishga xizmat qiladi. Davlat xaridlari sohasida maxsus vakolatli organni belgilash ushbu jarayonlarni to‘liq nazorat qilish, tahlil yuritish va takomillashtirish imkonini yaratadi.

Davlat buyurtmachilari ikki turga byudjet va korporativ buyurtmachilarga bo‘linadi. Byudjet buyurtmachilar tarkibiga davlat organlari, byudjet tashkilotlari, xarid qilish tartib-taomillarini amalga oshirish uchun yuboriladigan byudjet mablag‘larini oluvchilar kiradi. Korporativ buyurtmachilar davlat korxonalari, ustav fondida 50 foiz va undan ortiq miqdorda davlat ulushiga ega bo‘lgan yuridik shaxslar, shuningdek, ta’sischilar tarkibida ustav fondi 50 foiz va undan ortiq qismini tashkil qiluvchi yuridik shaxslar bo‘lishi mumkin.

Qonunning to‘g‘ridan-to‘g‘ri amal qilishini ta’minlash uchun havolaki me’yorlardan foydalanmaslik maqsadida elektron do‘kon, tanlov, tender va auksion o‘tkazishning tartibi ham belgilab qo‘yilgan.

 

— Yangi qonun amalda nimalarni o‘zgartiradi?

 

— Davlat xaridlari asosan elektron do‘kon orqali amalga oshirilishi eng muhim o‘zgarish bo‘ladi. Bu tadbirkorlik sub’ektlari uchun yangi imkoniyatlar yo‘lini ochadi.

Xarid qilish tartib-taomillari davlat va jamoatchilik nazoratida bo‘lishi juda muhimdir. Monitoring yuritilishi soha samaradorligini tahlil qilish imkonini oshiradi. Xarid qilish tartib-taomillari ustidan jamoatchilik nazorati ochiqlik va shaffoflik orqali amalga oshiriladi.

Mazkur qonun yordamida davlat xaridlarining o‘ziga xos yangi tizimini yaratishga erishiladi. Natijada byudjet mablag‘lari va boshqa markazlashgan manbalar, hukumat kafolati bilan kredit resurslaridan samarali foydalanish imkoni ortadi. Davlat sektori «narx-sifat»ning o‘zaro maqbulligida kerakli miqdorda zarur tovar, ishlar va xizmatlar bilan ta’minlanadi. Xaridlarni raqobat asosida amalga oshirishning ochiq va shaffof mexanizmi yo‘lga qo‘yiladi. Eng muhimi, mazkur jarayonlarda korrupsiyaning oldini olish yo‘lida katta qadam qo‘yiladi.

 

Zilola UBAYDULLAYEVA,

«O‘zbekiston ovozi» muxbiri.



DB query error.
Please try later.