O'zb  
 

Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Oktabr 2019   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
30 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3
24.04.2018

BIR MARTALIK UMUMDAVLAT AKSIYASI

o‘zboshimchalik bilan qurilgan turar joylarga nisbatan mulk huquqini e’tirof etish 2019 yil 1 mayga qadar amalga oshiriladi

Xalqimiz uyni vatanga qiyoslaydi. Birov uy qursa yoki xarid qilsa, «Vatanli bolibsiz», deb tabriklaymiz. Bizda shunday: uy, xonadon sozlari oliy tushunchalar qatorida turadi.

Mamlakatimizda aholi, xususan, qishloq joylarda istiqomat qiluvchi fuqarolarga munosib uy-joy sharoitini yaratishga qaratligan keng kolamli davlat dasturlari amalga oshirilmoqda. Otgan yillar davomida 82000 ga yaqin uy qurilib, 6600 dan ziyod uy-joy massivi barpo etildi. Zarur muhandislik-kommunikatsiya infratuzilmalari otkazilishi taminlandi. 2016 yildan esa qishloq aholisi uchun namunaviy loyihalar boyicha arzon uy-joylar qurilishini nazarda tutuvchi sifat jihatidan yangi davlat dasturi amalga oshirilmoqda. Birgina otgan yilning ozida 18 mingdan ortiq qulay shart-sharoitga ega uylar qad rostladi.

Shu bilan birga, fuqarolarga meros sifatida qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi asosida ajratilgan yer maydonlarida yakka tartibda uy-joy qurish huquqi qonunan kafolatlangan. Yer tuzish va kadastr organlari tomonidan otkazilgan respublika kochmas mulk fondining yalpi xatlovi yakka tartibda uy-joy qurish sohasida, ayniqsa, qishloq joylarda qonuniylikni taminlash dolzarb masala ekanini korsatdi.

Jumladan, uy-joyga ega bolish va qurishning qonuniy talablari bolishiga qaramasdan, minglab fuqarolar kop yillar davomida egallab olingan yerlarda yakka tartibda uy-joy barpo etishgan. Togrisini aytganda, uyga hujjat kerakligi, aks holda, egalik huquqi haqiqiy bolmasligi ayrim kishilarning xayoliga ham kelmagan. Bu uyni men qurdim, mahalla-koy biladi-ku, deb yuravergan.

Masalaning boshqa muhim tomoni ham bor. Bundan 20-30 yil ilgari ijtimoiy vaziyat boshqacha edi. Otish davrining qiyinchiliklari paytida aholini uy-joy bilan taminlash imkoniyatlari cheklangandi. Yosh oilalarni alohida chiqarish, uyli-joyli qilish masalasi koplab ota-onalarni oylantirardi. Shunday sharoitda tort devorni kotarib, eshik deraza qoyib, u yog bu yogini togirlagan bolib, uy tiklaganlar ham bolgan. Bunday paytda undan ruxsat sora, bunday hujjat tayyorla kabi ovoragarchiliklar kongilga sigmagan, albatta.

— Malumotlarga kora, fuqarolarning uy-joy mulkiga kadastr hujjatlarini berishni sorab Prezident Virtual qabulxonasiga 5 mingdan ortiq, deputatlar, senatorlar, davlat hokimiyati organlari mansabdor shaxslari tomonidan otkazilgan sayyor qabullarda 3 mingdan ziyod murojaatlar bolgan, dedi OzXDP Markaziy Kengashi sektor mudiri Abror Qurbonov. Yana shunday holatlar borki, ayrim kimsalar oz manfaati yolida turli qonunbuzarlikka yol qoygan. Masalan, fermer va dehqon xojaliklari til biriktirib, fuqarolarga yer uchastkalarini uy-joy qurish uchun muayyan tolov evaziga noqonuniy berib yuborishgan. Mazkur muammo butun respublika boyicha ommaviy tus olishi va uy-joy uchun zarur hujjatlarning mavjud emasligi boshqa ijtimoiy muammolarni ham keltirib chiqardi. Yani fuqaroning haqiqatda yashab turgan joyiga royxatga qoyilishi, mulk huquqiga ega bolish shular jumlasidandir. Yillar davomida toplanib qolgan holatlar oqibatida uy-joy mulkiga kadastr hujjatlari berilishini sorab, hozirda minglab fuqarolar murojaat qilmoqda.

Mazkur masalalarni har tomonlama oqilona hal etish maqsadida Prezidentimizning Fuqarolarni ijtimoiy qollab-quvvatlash boyicha qoshimcha chora-tadbirlar hamda ozboshimchalik bilan qurilgan turar joylarga nisbatan mulk huquqini etirof etish boyicha bir martalik umumdavlat aksiyasini otkazish togrisidagi farmoni qabul qilindi. Ushbu hujjat juda dolzarb ijtimoiy ahamiyatga ega ekanini alohida takidlash joiz. Unda uy-joyga doir huquqlarning amalga oshirilishi va aholini ijtimoiy qollab-quvvatlash uchun qulay sharoitlar yaratish, yer uchastkalaridan oqilona hamda samarali foydalanish, fuqarolarga tegishli bolgan turar joylarni davlat royxatidan otkazishga komaklashish masalalari qamrab olingan.

Unga kora, mazkur Farmon qabul qilingan vaqtga qadar qurilish maqsadlari uchun ajratilmagan yer uchastkalarida yoki imorat qurish uchun ruxsatnoma olmasdan, yani ozboshimchalik bilan qurilgan imoratga nisbatan mulk huquqi ushbu obektga oz shaxsiy mulki kabi halol, oshkora va uzluksiz egalik qilayotgan shaxsga qator shartlar asosida etirof etiladi.

Jumladan, mulk huquqini etirof etishda yer uchastkasi (uchastkaning bir qismi) qonun hujjatlariga muvofiq turar joy qurish uchun ajratilishi mumkin bolmagan yer maydonida joylashmagani yoki ozboshimchalik bilan qurilgan imorat shaharsozlik meyorlari, qoidalari talablarini buzmayotgani inobatga olinadi. Uning saqlab qolinishi boshqa shaxslarning huquqlari va qonun bilan qoriqlanadigan manfaatlarini buzmaydigan, fuqarolarning hayoti hamda sogligiga xavf tugdirmaydigan holatlarda ham etirof etiladi.

Ozboshimchalik bilan qurilgan imoratga nisbatan mulk huquqi etirof etilmaydigan aniq holatlar esa hukumat tomonidan belgilanadi.

Farmonga kora, ozboshimchalik bilan qurilgan imoratga nisbatan mulk huquqi Vazirlar Mahkamasining qaroriga asosan tuziladigan Kochmas mulkka nisbatan huquqni etirof etish ishlarini tashkil qilish boyicha komissiyaning taqdimnomasiga kora, tuman (shahar) hokimining qarori bilan amalga oshiriladi, dedi Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi OzXDP fraksiyasi azosi Qahramon Mirzayev. Shuningdek, umumiy mulk huquqi fuqarolik va oila togrisidagi qonun hujjatlarining qoidalariga amal qilish sharti bilan, eng kam ish haqining besh baravari miqdorida bir martalik yigim tolangandan keyin amalga oshiriladi.

Ozboshimchalik bilan qurilgan imoratga nisbatan mulk huquqini etirof etishda mulkdorga u qurilgan yer uchastkasiga (uchastkaning bir qismiga) qonun hujjatlarida belgilangan meyorlar doirasida meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi berilib, ortiqcha qismi Soliq kodeksining 121-moddasida nazarda tutilgan holda jarima solinmasdan zaxira yerlariga olib qoyiladi.

Farmonda bir martalik aksiyaning amal qilish muddati tugagunga qadar, yani 2019 yil 1 maygacha belgilangan tartibda kelishuv bitimlari tuzilishini taminlash nazarda tutilgan.

Afsus bilan takidlash kerakki, ozboshimchalik bilan qurilgan turar joylarga ijtimoiy vaziyatdan kelib chiqib yondashilmagani natijasida otgan yillar davomida qanchadan-qancha imoratlar buzilib ketdi. Qancha oilalar qiyin sharoitda qoldi, sarflangan mablaglar havoga uchdi. Bazida turli oyinlar orqali birov peshona teri bilan qurgan uyni boshqa birovga tortib olib berish hollari ham boldi. Farmonda masalaning bu tomoniga ham alohida etibor qaratilgan.

Unga asosan ozboshimchalik bilan qurilgan imoratlarni buzish boyicha sudlarga kiritilgan davolar toxtatilgan, turar joy sifatida foydalanilayotgan ozboshimchalik bilan qurilgan imoratlarni buzish togrisidagi ijro etilmagan sud qarorlari boyicha murosa shartnomalari tuzilishi belgilangan.

Aksiya muddati tugashi bilan imoratlarni ozboshimchalik bilan qurganlik uchun javobgarlik kuchaytiriladi. Bundan tashqari, bu masala boyicha Ozbekiston bosh prokurori, Qoraqalpogiston Joqorgi Kengesi raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimi, boshqa vakolatli organlar mansabdor shaxslari shaxsan javobgar hisoblanadi.

Demak, oldinda bir yildan ortiq muddat bor. Bu fuqarolar uchun qulaylik bolib, yillar davomida noqonuniy foydalanib kelingan turar joylarni qonuniylashtirish imkonini beradi. Partiyamiz faollari, deputatlar manfaatdor va mutasaddi tashkilotlar bilan birga aholi ortasida targibot-tushuntirish ishlarini kuchaytirishi kerak boladi. Turli anglashilmovchiliklarning oldini olishda bu dolzarb ahamiyatga egadir.

Zilola UBAYDULLAYEVA,

Ozbekiston ovozi muxbiri.


Fikr va mulohazalar

Spam bot protection (CAPTCHA)

Songgi yangiliklar: