O'zb  
 

Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Oktabr 2019   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
30 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3
08.10.2016

FUQAROLARNING HUQUQ VA ERKINLIKLARINI

ishonchli himoyalash — dolzarb masala

Bugungi kunda xalqaro vaziyatning shiddat bilan o‘zgarishi, yer yuzining turli nuqtalarida yangi nizo ochoqlarining paydo bolishi jahon jamoatchiligida chuqur tashvish va xavotir uygotmoqda. Mamlakatlar iqtisodiyoti orqaga ketmoqda, ish orinlari qisqarmoqda, insonning oliy huquqlari, muqaddas qadriyatlari poymol qilinmoqda. Bu davlatlar tinchligiga, fuqarolar hayotiga katta xavf solyapti.

Ana shunday murakkab sharoitda mamlakatimizda xotirjamlikni ta’minlash, xalqimizning osoyishta turmushini himoya qilish, huquq-tartibot idoralari faoliyati va masuliyatini kuchaytirish dolzarb masaladir. Yaqinda qabul qilingan «Ichki ishlar organlari togrisida»gi Qonun bu borada muhim ahamiyatga ega.

Mazkur Qonunning mazmun-mohiyati, ahamiyati haqida Oliy Majlis Qonunchilik palatasi Mudofaa va xavfsizlik masalalari qomitasi azosi, Ozbekiston XDP fraksiyasi azosi Komila KAROMOVA bilan suhbatlashdik.

Bugun dunyoning turli hududlarida yuz berayotgan mudhish voqea-hodisalar, tahdidlar faqat osha davlat yoki mintaqa hayotiga daxldor degan odam adashadi. Chegara bilmas bu xavf-xatarlar butun insoniyatning, taraqqiyotning dushmanidir. Geosiyosiy oyinlar, diniy ekstremizm, terrorizm, narkobiznes, millatlararo nizolar insoniyatga katta ofatlar keltirishini hammamiz korib, bilib turibmiz.

Huquqni muhofaza qiluvchi organlar, xususan, ichki ishlar tizimi faoliyati bunday qaltis jarayonda mamlakatda tinchlikni taminlashda katta ahamiyat kasb etadi. Bir soz bilan aytganda, yurtda tinchlik, osoyishtalik hukm surishi, fuqarolar xavfsizligi, huquq va erkinliklari taminlanishi kop jihatdan ushbu soha xodimlari masuliyatiga bogliq.

Shuning uchun mamlakatimizda ichki ishlar organlari faoliyatini tartibga soluvchi qonunchilikning yaxlit tizimini joriy etish zarurati tugildi. Ichki ishlar organlari togrisidagi Qonun shu maqsadda ishlab chiqildi va qabul qilindi.

Qonunga kora, fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, jamoat tartibini saqlash va xavfsizligini taminlash, tezkor-qidiruv faoliyatini amalga oshirish, jinoyat ishlari boyicha surishtiruv hamda dastlabki tergovni otkazish ichki ishlar organlari faoliyatining asosiy yonalishlariga kiradi. Shuningdek, ular uyushgan jinoyatchilikka va terrorizmga qarshi kurashish, huquqbuzarliklarning oldini olish, ehtiyot choralari va jazoni ijro etish choralarini qollashni tashkil qilish, yol harakati xavfsizligini taminlash, yongin xavfsizligi, qoriqlashga doir ishlarni amalga oshiradi.

Qonunda ichki ishlar organlari faoliyatining asosiy prinsiplari qonuniylik, yagonalik, fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini hurmat qilish, ochiqlik va shaffoflikdan iborat ekanligi belgilangan.

Shu orinda fuqarolar huquqlarini himoya qilishning qonuniy asoslariga chuqurroq toxtalsangiz...

Qonunda qayd etilishicha, ichki ishlar organlari oz faoliyatini fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini hurmat qilish asosida amalga oshiradi.

Qiynoqlarga solish, zoravonlik qilish, boshqa shafqatsiz yoki inson qadr-qimmatini kamsitadigan tarzda muomalada bolish taqiqlanadi.

Agar Qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan bolsa, ichki ishlar organlari fuqaroning shani, qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obrosiga putur yetkazadigan, uning shaxsiy hayotiga taalluqli bolgan malumotlarni oshkor qilishga haqli emas.

Yana bir muhim tomoni ichki ishlar organi xodimi fuqaroga murojaat etganida oz lavozimini, unvonini, familiyasini, ismini, otasining ismini aytishi, fuqaroning talabiga kora xizmat guvohnomasini korsatishi, shundan song murojaat qilishining sababi va maqsadini malum qilishi kerak. Fuqaroga nisbatan uning huquq va erkinliklarini cheklovchi choralar qollanilgan taqdirda, buning sababini hamda asoslarini, shuningdek, fuqaroning shu munosabat bilan yuzaga keladigan huquqlari va majburiyatlarini unga tushuntirishi shart.

Ichki ishlar organlari xodimlarining majburiyatlari va huquqlari nimadan iborat?

Bu haqdagi meyorlar Qonunning 3-bobida keltirilgan. Xususan, 16-moddada ichki ishlar organlarining majburiyatlari belgilangan. Unga kora, ichki ishlar organlari xodimlari fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini, yuridik va jismoniy shaxslarning mulkini, shaxs, jamiyat va davlat xavfsizligini himoya qilish boyicha oz vakolatlari doirasida barcha zarur choralarni korishi lozim. Jamoat joylarida, shu jumladan, kochalarda, maydonlarda, istirohat boglarida, transport magistrallarida, vokzallarda, aeroportlarda, shuningdek, ommaviy tadbirlarni otkazish chogida ular fuqarolarning xavfsizligini taminlashi kerak. Bundan tashqari, Qonunda jinoyatlarning oldini olish, ularni aniqlash, chek qoyish va fosh etish choralarini korish majburiyatlari qayd etilgan.

Ichki ishlar organlari xodimlarining huquqlari haqida gapiradigan bolsak, ular fuqarolardan qonun hujjatlariga rioya etishni, gayriqonuniy xatti-harakatlarni tugatishni talab qilishi, bu talablar bajarilmagan taqdirda esa majburlov choralarini qollashi mumkin.

Shuningdek, fuqarolarning shaxsiy xavfsizligi va jamoat xavfsizligini taminlash, jinoyatlarning oldini olish, ularni sodir etgan yoki qidiruvda bolgan shaxslarni aniqlash hamda ushlash maqsadida fuqarolarga tegishli bolgan turar-joylarda va boshqa binolarda, ularga qarashli yer uchastkalarida fuqarolarning roziligi bilan, tashkilotlar joylashgan hududda va binolarda esa ularning mamuriyati ruxsati bilan yoki mulkdorning roziligi bilan bolish huquqiga ham ega.

Umuman olganda, ichki ishlar organlari fuqarolar huquq va manfaatlarini himoya qilish, ularning xavfsizligini taminlash, hududlarda, jamoat joylarida tartibni saqlash boyicha qator huquq va majburiyatlarga egaligi qonunda batafsil bayon etilgan.

Ichki ishlar organlari xodimlarining ijtimoiy himoyasini taminlash masalasi ham dolzarbdir. Qonunda bu borada qanday kafolatlar belgilangan?

Albatta, Qonunda bu masalaga alohida etibor qaratilgan. Xususan, ichki ishlar organlari xodimlari sogligini saqlash, mehnatiga haq tolash, uy-joy bilan taminlash, mol-mulkiga yetkazilgan zararning ornini qoplash, xizmat majburiyatlarini bajarish chogida transport vositalaridan imtiyozli foydalanishi mumkinligi belgilangan. Shuningdek, Qonunda ichki ishlar organlari xodimlarining davlat pensiya taminoti, sugurtasi bilan bogliq masalalar ham aks etgan.

Saylovoldi dasturimizda fuqarolarning qonuniy huquqlari va manfaatlarini taminlash, huquq-tartibot islohotlarini takomillashtirish yonalishlariga alohida etibor qaratilganligini inobatga olsak, mazkur Qonun partiyamiz uchun ham prinsipial ahamiyatga ega.

Xulosa qilib aytganda, Ichki ishlar organlari togrisidagi Qonun fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoyalash, yurtimizdagi tinch va osuda hayotni asrab-avaylashga xizmat qiladi.

Ozbekiston ovozi muxbiri

Laziza SHEROVA suhbatlashdi.


Fikr va mulohazalar

Spam bot protection (CAPTCHA)

Songgi yangiliklar: