O'zb  
 

Oxirgi sonda



Ko'p o'qilgan maqolalar



Dolzarb mavzu



Maqolalar arxivi

«    Iyun 2020   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 1 2 3 4 5
10.11.2015

QOSHIQ MILLAT QALBINING SADOSI, QUDRATLI TARBIYA VOSITASI

Yoki «Laylo opang qani, Zuhro opang qani, jinni qildi sani opang mani...» qabilidagi betayin qo‘shiqlar haqida

Har bir odam oz xalqining milliy musiqasi va qoshiqlaridan ruhiy quvvat olib voyaga yetadi. Musiqaning inson qalbiga, ongiga ta’sir kuchi, qudrati beqiyosdir. Ulug allomalarimiz inson tarbiyasida, manaviyatini yuksaltirishda musiqaning ahamiyati naqadar yuksakligini doimo uqtirib kelishgan.

Mustaqillik yillarida mamlakatimizda musiqa sanatini yanada rivojlantirishga alohida etibor qaratilmoqda. Jumladan, davlatimiz tomonidan milliy estradani rivojlantirish, istedodli ijodkorlarning professional malakasini oshirish, yosh ijrochilarni qollab-quvvatlash uchun Nihol, Yagonasan, muqaddas Vatan!, Ofarin, Etirof singari turli tanlovlar otkazib kelinmoqda. Har yili istedodli sanatkorlarimizning katta guruhi davlat mukofotlari bilan taqdirlanadi.

Biroq bugun yaratilayotgan qoshiqlar orasida mazmunan sayoz, badiiy jihatdan galiz, xorijiy musiqalarga yoki sanatkorlarga taqlid qilinayotgan qoshiqlar kopayib borayotgani sezilmoqda. Chet el musiqalariga yengil-elpi matnni qoyib kuylash ham urf bolyapti. Bazi kliplarda esa milliy madaniyatimiz, axloq mezonlariga mos kelmaydigan lavhalar uchramoqda.

Bunday kuy-qoshiqlar, avvalo, sanatning obrosiga putur yetkazadi. Osib kelayotgan yoshlarda sanat, xususan, estrada sanati togrisida notogri tasavvur uygotadi. Estrada sanati muxlislarining asosiy qismi yoshlardan iborat ekanini hisobga olib fikrlasak, demak, jamoatchilik orasida targibot-tashviqot ishlarini kengroq olib borish, bu sohaga manaviyatimizning muhim halqasi sifatida etiborni yanada kuchaytirishimiz zarur, deb oylaymiz.

Shu bois bugungi estrada sanatining yutuq va kamchiliklari, ayrim yosh ijrochilar qoshiqlari togrisida bir guruh ijodkorlar va sanat muxlislarining fikr-mulohazalari bilan qiziqdik.

Iqbol MIRZO, Ozbekiston xalq shoiri, Milliy estrada sanatini rivojlantirish va muvofiqlashtirish kengashi raisi:

— Bugungi kunda milliy estrada sanatiga bolgan etibor va qiziqish ham, talab ham kuchayib bormoqda. Bu tabiiy, albatta. Chunki xalqimiz sanatga tarbiya vositasi sifatida qaraydi. Umuman, qoshiqchilik, azaldan madaniyat, manaviyatimizning ajralmas qismi bolib kelgan. Afsuski, ayrim ijodkorlar, sanatni shou-biznesga aylantirishga urinishyapti. Buning oqibatida efirda ketayotgan qoshiqlardan, kliplardan kopchilik norozi bolyapti. Masalan, kuni kecha bir yosh xonandaning ijrosini eshitib qoldim. Zeboli yuz, deb kuylayapti. Oylab koring, bu mantiqqa zid emasmi? Aslida Zebo yuzli deganda mano-mazmun boladi.

Yana boshqa bir yosh xonanda Zavqiy domlaning Kulbam aro ey mahliqo, bir yol xirom aylab keling misrasini buzgan holda, Kulbam aro ey mahliqo, bir yil xirom aylab keling, deb radioda kuylayapti. Bu tinglovchida notogri tasavvur oygotadi. Chunki, yorning bir yilda kelishi kerakligini har kim har xil manoda tushunadi. Hatto bazi qoshiqlarning matnlari shunchalik telba-teskariki, eshitib yoqangni ushlaysan.

Ozbek degan juda katta qadimiy xalqning sanati, adabiyoti ham buyuk. Buni har bir inson chuqur tushunib, hurmat qilishi lozim. Aytilayotgan qoshiqlardagi sozlarga jiddiy etibor berilishi shart. Bizda til haqida qonun bor. Sozlarni buzib aytish qonunga zid hisoblanishi barobarida xalqimizga ham hurmatsizlik boladi. Shunday ekan, past saviyadagi qoshiqlarni kuylayotgan xonandalarga etirozimizni bildirishimiz, togri yol-yoriq korsatishimiz, kerak bolsa, chora korishimiz ham mumkin.

Ozbeknavo estrada birlashmasida yangi kengaytirilgan badiiy kengash tuzilib, unga jamoatchilik asosida nuroniylar, mahalla oqsoqollari, olimlar, shoir va jurnalistlar, talabalar jalb etilsa, maqsadga muvofiq bolar edi. Badiiy kengash maqullagan qoshiqlarnigina efirga berish talabi qoyilsa, oylaymanki, mazmunan sayoz qoshiqlar tarqalishining oldi olinadi.

Oydin ABDULLAYEVA, bastakor:

Bolaning ongi asosan besh-etti yoshda shakllanishini in