11.06.2019

БОЛА КЎНГЛИ ЎКСИМАСИН

ёки «Онажонимнинг озодликка чиқиши...» мақоласини ўқиб...

«Ўзбекистон овози» газетасида Тошкент вилояти Зангиота туманида жойлашган жазони ижро этиш аёллар муассасаси ва манзил колониясидан озод этилган бир гуруҳ аёлларнинг озодликка чиқарилиши ҳақидаги «Онажонимнинг озодликка чиқиши...» сарлавҳали таҳлилий мақоладан она сифатида жуда таъсирландим.

Муаллиф Президентимиз Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида юртимизда хотин-қизларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш йўлида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар тўғрисида атрофлича тўхталар экан, 2018 йилда жиноят содир этган ва ҳуқуқбузарликка қўл урган 893 нафар хотин-қиз Хотин-қизлар қўмитаси томонидан кафилликка олиниб, жазодан озод этилгани, 113 нафар судланувчига нисбатан озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазо тайинлангани, жазо муддатини ўтаётган 597 нафар аёл жазони ўташдан муддатидан илгари шартли озод қилингани, 100 нафар аёлнинг жазоси енгилроғи билан алмаштирилганини қайд этиб ўтади. Бироқ, қонунчилигимизда инсон омилига ҳар доим ҳам одамийлик нуқтаи назаридан ёндашилмаётганлиги, онага жазо тайинлашда унинг ортидаги норасидаларнинг кўз ёши инобатга олинмаётганлиги ҳақида куюнчаклик билан фикр юритилиб, бу хатти-ҳаракатлар янада мудҳишроқ оқибатларни келтириб чиқариши мумкинлиги ҳақида бонг урилган.

Ҳақиқатан ҳам, аёл адашиб жиноят кўчасига кириб қолди, дейлик. Унга жазо муқаррар. Аслида тегараси текис аёл ҳеч қачон жиноят йўлига кирмаслиги, уни бу йўлга турмушнинг минг битта муштлари мажбур қилиши кўпчиликка маълум. Тўғри, жиноятчи аёллар орасида мафкураси бузуқ, ахлоқи издан чиққанлари ҳам бор. Бироқ аксарият аёллар билиб-билмай ёки ижтимоий муаммо гирдобида қолиб, номақбул ишларга қўл уради. Хуллас, аёл қўлга тушади, унга ҳукм ўқилади. Унинг ортидан зор-зор қақшаб қолаётган гўдаклар эса ҳар доим ҳам хаёлимизга келмайди. Мақолада болаларнинг изтиробларига алоҳида эътибор қаратилади:

«Ўша куни дадам уйга йиғлаб кириб келди. Ўн икки ёшли укам билан қўрқиб кетдик... 9 ой бўлди онам қамалганига. Ҳар куни ўйлайман. Тушларимга киради, уйғониб кетаман, Художон, онамни уйга қайтар, деб йиғлардим. Укам ҳам уйғониб, менга қўшилиб йиғларди. Президентимизга раҳмат, бугун онам озодликка чиқади».

«Акам бор, 16 ёшда. Онам қамалгач, иккаламиз ҳам ерга қараб юрадиган бўлдик. Ўртоқларим олдида кўнглим ўксирди. Ўзимни гуноҳкор сезардим. Худо хоҳласа, бугун онамни уйга олиб кетамиз. Биз учун кутилмаган ҳолат бўлди. Ҳаммага раҳмат. Мен 1 июнда туғилганман. Онамнинг озодликка чиқиши Президентимизнинг туғилган кунимга совғаси бўлди».

Бола қалби... У бамисоли нозик гул. У фақат ва фақатгина она бағрида яшнайди, айро тушганда эса бир нафасда сўлади. Боланинг пойига дунёларни тўкиб ташласангиз-у, ёнида онаси бўлмаса, унга ҳаммаси бир пул. Мен Меҳрибонлик уйларидаги болаларни кўп кузатганман. Она йўқ уй барибир зимистон, одамни, ютаман, дейди. Болалигим ёдимга тушади...

Раззоқ Охун катта отам дунёдан ўтганларида онам таомилимизга кўра, йигирма кун ота уйида бўлганлар. Биз болалар учун ўша кунлар оғир кечгани эсимда. У пайтлар мобиль телефонлар йўқ, йўл узоқ, қачон келишлари номаълум. Ҳар кеч соат бешда беш бола уйимизнинг деразасидан автобус тўхтайдиган бекатга термулиб ўтирардик. Соат олтигача кўзларимизни бир нуқтадан олмай, автобусдан тушаётган одамлар орасидан онамни қидирардик. Автобус юриб кетгач, укаларимнинг кўзлари мўлтираб-мўлтираб деразадан узоқлашишарди. Кечаси билан ичимизни ит таталаб, бутун дунёмиз қоронғу бўлиб, тезроқ тонг отишини сабрсизлик билан кутардик…

Тошкентга малака оширишга бориб келганимдан сўнг ён қўшнимиз Соня опа 7-8 ёшли қизим дадаси ёнида бўлишига қарамай, жуда қийналганини айтиб берганда, ичим эзилиб кетганди. «Сиз кетишингиз билан Нозиманинг кўзлари киртайиб қолади, — деганди Соня опа. — Кўчага чиқиб деворга суянганча мунғайиб тураверади, на биров билан гаплашади, на қизлар билан ўйнайди». Шундан сўнг қизимни доим ўзим билан олиб юрадиган бўлганман.

Бу, бир-икки ҳафтанинг гапи. Энди боланинг 4-5 ёки 8-10 йил онасиз ўтказган кунларини, тунларини тасаввур қилинг. Унинг кўнгли синиб тамом бўлади, одамови бўлиб қолади, шу аҳволда вояга етади… Бу болалар — эртанги кунимиз, бизнинг фуқароларимиз бўлади. Улар тарбияси, тақдири ҳаммамизни ташвишга солиши керак эмасми?..

Фикримча, аёлларга жазо белгилашда, аввало, унинг болалари ҳақида ўйлаш керак. Ахир мақолада айтилганидек, «...судьянинг кўзи кўради, қулоғи эшитади, унинг ҳам юраги бор, чунки у ҳам инсон. Инсон бўлганидан кейин инсондек фикрлаши керак бўлади. Кўр-кўрона эмас, балки инсонпарварлик, бағрикенглик, меҳр-мурувват билан хулоса қилиши, қарор қабул қилиши керак...».

Куни кеча Президентимиз Шавкат Мирзиёев топшириғига биноан Яқин Шарқдаги қуролли можаролар ҳудудига бориб қолган фуқароларимиздан 156 нафари, асосан аёллар ва болалар Тошкентга олиб келинди. Рўзаи Рамазондек муқаддас кунларда жазони ўташ муассасаларидан 575 нафар маҳкумни авф этиш тўғрисидаги Фармонга имзо чекилди. Юзлаб болаларнинг ўксик ва ярим бўлиб қолган кўнгли тўлди, бағри тўлди. Мана, бағрикенглик, саховатпешаликнинг намунаси. Бу қарорлар инсонпарварлик ва меҳр-мурувватнинг олий мақомдаги сабоғи, ўрганилиши, ўрнак олиниши керак бўлган сабоқ.

 

Салима ХОЛДОРОВА,

Навоий кон-металлургия комбинати музейи раҳбари.


Фикр ва мулохазалар

Защита от автоматических сообщений

Сўнгги янгиликлар: