18.04.2017

ЭЛЕКТР КОНСТРУКТОР НИМА?

Бу саволга жавоб олиш учун Ислом Каримов номидаги Тошкент давлат техника университетида бўлиб ўтаётган иқтидорли ёшларнинг фан ҳафталигида иштирок этинг

— 2016 йилда телефон орқали бошқариладиган робот ясаб, «Камолот» ЁИҲ томонидан ташкил этилган «Юрт келажаги» танловида биринчи ўринни олганман, — дейди университетнинг интеллектуал-муҳандислик тизимлари факультети 3-бос­қич талабаси Султонбек­ ­Эркинов. — Бу йилги фан ҳафталиги кўргазмасига ўзим ясаган «Deviser», яъни «Ихтиро» деб номланган электр конструктор билан қатнашяпман.

Университет доценти ­Эркин Ўлжаев раҳбарлик қилаётган Микропроцессорли интеллектуал тизимлар тўгарагида тайёрланган бу иш уч босқични ўз ичига олади. Лойиҳанинг мақсади — болаларнинг техникага қизиқишини ошириш. Унга кўра, бола даставвал электр конс­труктор орқали энг оддий электрон схемалардан тортиб мураккабларигача тузишни ўрганади. Кейин дастурлаш жараёнларини ўз­лаштиради ва 3-босқичда микроконтроллар орқали ўзи ихтиро қилган роботни ёки ҳаракатланувчи жисмларни бошқариши мумкин. Ушбу лойиҳам учун ­«Камолот» стипендиясига сазовор бўлдим.

— Инновацион ғоялар, технология ва лойиҳаларнинг амалиётга татбиқ этилиши жамиятни ривожлантиради, — дейди Фан ва тараққиёт ДУК илмий-тадқиқот инс­титути катта илмий ходими Дилшод Маҳкамов. — Бизнинг институтимизда ҳам ана шу йўналиш бош мезон ҳисобланади. Ҳозир маҳаллий ва иккиламчи хомашёлардан фойдаланиб тайёрланган асфальт қопламалари «Ўзавтойўл» ДАКнинг Қўқон филиалига қарашли икки километрлик масофадаги йўлга ётқизилиб, синовдан ўтказилмоқда. Агар бу амалиётда қўлланиладиган бўлса, унинг ҳам таннархи арзонлашади, ҳам йўлни мус­таҳкамлаш хоссалари ошади.

— Фан ҳафталиги кўргазмасида иқтидорли талабаларимизнинг 12 ишланмаси намойиш қилинмоқда, — дейди техника фанлари доктори, профессор Орифжон Ҳошимов. — Энергетика факультети магистранти Маъруфжон Мўминов ўз ишланмасида Учқудуқ конларида ўзгармас электр қуввати билан ишлатилаётган бурғулаш ускуналарини ўзгарувчан ток электроюритмасига алмаштириш таклифини берган. Бу қурилма фойдали иш коэффициентини 20-30 фоизгача ошириш имконини беради.

Мазкур факультетнинг яна бир магистранти Самандар Акрамов Ангрен иссиқлик энергия таъминоти печларига кўмир етказиб берувчи қурилманинг мотор тезлигини ­бошқариш ишланмаси билан қатнашяпти. Бу иссиқликни бир маромда сақлаб туриш имконини беради.

— Ҳозиргача ихтирочилик ишларим 28 тага етди, — дейди техника фанлари доктори, профессор Юрий Шипулин. — Иш жараёнида талабаларга ўз тажрибаларимизни ўргатамиз, янги-янги ғояларни ўртага ташлаймиз. Мана бу оддийгина микропроцессор ичимлик солинадиган идиш сонини назорат қилади, юз минг дона идиш саноғида бор-йўғи биттага адашиши мумкин. Ҳозир 374 ана шундай ускуна мазкур йўналишда фаолият олиб бораётган корхоналарга ўрнатилган.

Энди сув оқими сарфи ва тезлигини ўлчайдиган мана бу ишланмага эътибор беринг. Биз уни такомиллаштириб, ёруғликдан қувват олиб ишлайдиган оптоэлектрон ­датчик ўрнатдик. Бу ускуна амалиётга жорий этилса, сув ўлчови аниқлигини тўрт бараварга оширади.

— Мазкур тадбирда тегишли ташкилот ҳамда ­муассасалар вакиллари, илмий тадқиқот институтлари ва қатор олий ўқув юртлари тад­қиқотчилари ҳамда талабалар қатнашмоқда, — дейди иқтидорли талабалар билан ишлаш бўлими мудири Шавқиддин Зулпонов — Бугунги кунда фаолият кўрсатаётган 39 фан тўгараги, «Ихтирочи ёшлар мактаби» ҳамда «Ёшларнинг инновацион ғоялари» марказида ёш изланувчилар замонавий дастурлар ўрнатилган компьютерлар воситасида нефть-газ, геология-қидирув ва бош­қа йўналишлардаги илмий тадқиқот ишларини олиб боришади ва шу асосда амалий таклиф-тавсиялар тайёрлайди. Бу жараёнда уларга профессор-ўқитувчилар яқиндан кўмак беради.

Илмий-техник анжуманда еттита йўналиш бўйича ялпи ва шўъба мажлислари ўтказилиб, уларда 400 нафардан зиёд иқтидорли талабаларнинг техник лойиҳалари ва ишланмалари бўйича илмий изланишларига оид маърузалари тингланади. Ёшларнинг илмий-ижодий ютуқлари кўргазмаси ташкил этилади.

Фан ҳафталиги доирасида «Энг яхши инновацион ғоя» ҳамда «Энг яхши маъруза» номинацияси бўйича танлов ўтказилади ва ғолиб деб топилган ишланмалар Х Инновацион ғоялар, технологиялар ва лойиҳалар республика ярмаркасида намойиш этиш учун тавсия қилинади. «Интеллектуал мулк объектларининг ҳуқуқий муҳофазаси», «Фундаментал, амалий ва инновация лойи­ҳаларини тайёрлаш ва амалга ошириш» мавзуларида семинар-тренинг­лар ўтказилади.

Фан ҳафталигининг очилиш маросимида универ­ситетнинг илмий ишлар бўйича проректори Ботир ­Мирзаҳмедов, Интеллектуал мулк агентлиги бош директори ўринбосари Мақсуд ­Бобожонов, ЎзР ФА академиги Сойибжон­ Неъматов ва бошқалар иштирок этди.

 

Нуруллоҳ ДОСТОН,

«Ўзбекистон овози» мухбири. 



DB query error.
Please try later.