Охирги сонда



Кўп ўқилган мақолалар



Долзарб мавзу



Мақолалар архиви

«    Aprel 2019   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 1 2 3 4 5
08.01.2019

НАРХЛАР БАРҚАРОРЛИГИ — МАКРОИҚТИСОДИЙ МУТАНОСИБЛИК АСОСИ

Сўнгги йилларда мамлакатимизда иқтисодиётни эркинлаштириш, тадбиркорлик фаолияти учун янада қулай шароит яратиш, нарх шаклланиш жараёнига бозор тамойилларини жорий қилиш орқали иқтисодиётда рақобат муҳитини шакллантириш, барча субъектларга хом-ашё ва бошқа ресурслардан фойдаланиш учун тенг шароит яратиш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилди.

Ушбу жараёнда энг асосий вазифалардан бири — ички бозорда нархларнинг кескин ошиб кетишига йўл қўймаслик, яъни инфляция даражасини жиловлашдир.

Ҳақиқатан ҳам, нархларни эркинлаштириш шароитида инфляцияни меъёрий даражада сақлаб туриш макроиқтисодий барқарорлик ҳамда аҳоли фаровонлигининг муҳим омили ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Президентининг Олий Мажлисга Мурожаатномасида ушбу масалага алоҳида урғу берилгани ҳам буни исботлаб турибди.

Мурожаатномада 2019 йилда инфляция даражасини жиловлаш учун қайси омилларга эътибор қаратиш лозимлиги, қайси соҳаларда бозор иқтисодиёти тамойилларига мос келадиган туб ислоҳотларни амалга ошириш зарурлиги юзасидан аниқ вазифалар белгилаб берилди.

Маълумки, жорий йилнинг 1 январидан бошлаб, халқаро ҳамжамият томонидан кенг эътироф этилган — янги Солиқ концепцияси жорий қилинди. Бу Концепция мамлакатимиз ижтимоий-иқтисодий ҳаётида муҳим аҳамиятга эга бўлган воқеликдир. Ушбу ҳужжат асосида иқтисодиётда кичик ва йирик корхоналарни солиққа тортиш механизмларини такомиллаштириш орқали рақобат муҳитини ривожлантириш, меҳнатга ҳақ тўлаш фондига солиқ юкини пасайтириш орқали аҳолининг реал даромадларини ошириш, мақсадли жамғармаларга ажратмаларни бекор қилиш, фойда, диведентлар ва бошқа солиқ турлари бўйича ставкаларни пасайтириш орқали корхоналарнинг инвестицион фаоллигини оширишга йўналтирилган узоқ муддатли стратегик мақсадлар ётади.

Маълумки, кичик тадбиркорлик субъектларининг умумбелгиланган солиқларни тўлаш тизимига ўтиши маълум маънода нархларнинг ўсишига салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Шуни инобатга олган ҳолда, Мурожаатномада Молия вазирлиги ва Давлат солиқ қўмитаси солиқ маъмуриятчилиги самарадорлиги ҳамда бюджет ва истеъмол маҳсулотлари нархининг барқарорлигини таъминлашга шахсан масъул этиб белгиланиши қайд этилди. Солиқ маъмуриятчилиги шундай бўлиши керакки, қўшилган қиймат солиғи кенг жорий қилинса ҳам, бу ҳолат истеъмол товарларининг нархи ўсишига олиб келмаслиги шарт ва зарур, деб таъкидланди.

Мурожаатномада мамлакатимиз иқтисодий ҳаётида муҳим аҳамиятга эга бўлган яна бир муҳим йўналишга эътибор қаратилди. Бу — маҳсулот ишлаб чиқариш ҳажми ва унинг нархини белгилаш амалиётини бутунлай қайта кўриб чиқиш ва ушбу жараёнга бозор тамойилларини жорий этиш масаласидир.

Жаҳон тажрибасидан маълумки, нархнинг нобозор механизмлар (маъмурий аралашув усуллари) орқали белгилаш, иқтисодиётда рақобат муҳити ҳамда тадбиркорлик фаолиятининг ривожланишига тўсқинлик қилувчи асосий омиллардан бири ҳисобланади. Шуни инобатга олганда, барча товар ва хизматларга бозор тамойиллари асосида, яъни мазкур маҳсулотга бўлган талаб, таклиф ва рақобат муҳитидан келиб чиққан ҳолда нарх белгилаш муҳим аҳамият касб этади.

Шуни алоҳида қайд этиш лозимки, 2018 йил давомида нархларни эркинлаштириш сиёсати доирасида кўплаб стратегик товарлар, жумладан нон, ун, буғдой, ёқилғи-мойлаш маҳсулотлари, пахта чигити нархлари қайта кўриб чиқилишига қарамай, 2018 йилда инфляция даражаси 14,3 фоизни ташкил этди. Бу, энг аввало, асосий турдаги хом-ашё ресурсларини биржа савдолари орқали реализация қилиш механизмини жорий қилиш натижасида эркин рақобат муҳитининг ривожланиши билан боғлиқдир.

2019 йилда эса инфляция даражаси 15,5 фоизни ташкил этиши прогноз қилинмоқда. Инфляция даражасини ушбу кўрсаткич доирасида сақлаш учун жорий йилда комплекс ёндашув талаб қилиниб, қуйидаги иқтисодий механизмларни қўллаш назарда тутилмоқда:

— солиқ маъмуриятчилигини такомиллаштириш орқали тадбиркорлик субъектларининг маъмурий харажатларини камайтиришга эришиш;

— бюджет тақчиллигини қисқартириш, бюджет маблағларидан самарали фойдаланиш тизимини такомиллаштириш;

— монетар сиёсатни такомиллаштириш орқали муомаладаги пул массасини қисқартириш ва монетар омилларнинг инфляция даражасига салбий таъсирини камайтириш бўйича аниқ чора-тадбирларни амалга ошириш.

Асосийси, бунда солиқ — бюджет сиёсати ҳамда монетар сиёсатни такомиллаштириш ва уларнинг ўзаро мутаносиблигини таъминлаш лозим бўлади. Бу сиёсат иқтисодиётни эркинлаштиради, тадбирокорлар учун янги қулай шароитлар яратади, халқимиз манфатига, юртимиз равнақига хизмат қилади.

 

Акром МУМИНОВ,

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт вазирлиги Макроиқтисодий, солиқ-бюджет ва пул-кредит сиёсатлари мувофиқлигини таъминлаш бўлими бошлиғи ўринбосари.



DB query error.
Please try later.