Охирги сонда



Кўп ўқилган мақолалар



Долзарб мавзу



Мақолалар архиви

«    Dekabr 2018   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
26 27 28 29 30 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 1 2 3 4 5 6
02.10.2018

ПОЧТА ХИЗМАТИДАН ОБУНАЧИ РОЗИМИ? ЁКИ...

Яқинда Фарғонада «Ахборот майдонида электрон ОАВ, ижтимоий тармоқлар ва босма нашрлар мутаносиблиги» мавзусида ўтган конференцияда бизни ташвишга солиб турган қатор масалалар ҳақида ҳамкасблар билан фикрлашиб олдик. Тўғриси, бугун газета ва журналлар таҳририятларининг муаммолари ҳар қачонгидан кўпайди.

Асосий муаммо обуна масаласи бўлиб қолмоқда. Конференцияда қайси нашрнинг муассиси кучли бўлса, адади юқори бўлмоқда, муассиснинг қўли катта бўлса, обуна муаммога айланаётгани айтилди. Бу фикрга эътирозлар ҳам билдирилди. Нашрларнинг обунаси кўпроқ унинг савиясига боғлиқ, деганлар бўлди. Агар газетада чуқур таҳлилий, танқидий мақолалар кўп бўлса, ўткир муаммолар кўтарилса, обуна ўз-ўзидан ҳал бўлади, деган фикрлар ҳам билдирилди. Бу қарашларнинг барчасини қисман маъқуллаш ва қисман инкор этиш мумкин. Буни бошига обуна ташвиши тушаётган таҳририятлар ходимлари яхши билишади. Устига-устак, обуначига хизмат кўрсатиш савияси ҳам пастлиги муаммомизни янада оғирлаштирмоқда.

Масалан, шахсан ўзим ўтган йил учун «Матбуот +» деган обуна уюштирувчи ташкилот орқали обуна бўлганман. Бир йилга обуна бўлганимга қарамай, «Ўзбек тили ва адабиёти» журналининг биринчи сонини олдим, холос. Қолган газеталар ҳам олти ой деганда тўхтади. Обунани уюштирган бу хусусий ташкилотнинг манзилини ҳам топиб бўлмади.

Обуна жараёнининг сирли ўйинлари ҳам борки, биз бу масалани жиддийроқ ўрганишимиз керак бўлади. Агар ҳозир мен қайсидир катта корхона обуна учун мўлжалланган маблағини буйруқ билан қайсидир нашрлар учунгина ажратишини айтсам, кимларгадир ёқмаслиги мумкин. Бир корхона обуна учун ажратган маблағини 10 нашрга тақсимлашни ўйлаб турганда, юқоридан топшириқ бўлиб, барча маблағ 4-5 нашрга сарфлаб юборилади, десам жаҳли чиқадиганлар яна ҳам кўпая­ди. Исботланг, қани ўша буйруқ, дейдиганлар топилади. Исботлаш қийин эмас, аммо улар билан баҳс­лашиб вақтинг, асабинг кетади. Майли, бу ҳақда ҳам гапирмайлик. Аммо поч­талар корхоналардан обуна учун тушириб олинган пулларнинг бир қис­мини ўзлари учун манфаатли ­нашрларга йўналтиришларини айтсам-чи, яна исботланг, дейдиганлар чиқади. Шошилманг, шуғуллансак, буни ҳам исботлаймиз. Исботлаб берадиган идоралар топилади. Яна бир масала, биз айрим корхоналар, тиббиёт муассасаларида обуна ҳисобидан келган газеталар тарқатилмай, тахланиб ётганига ҳам гувоҳ бўлдик. Демак, корхона раҳбарлари обуна бўлишга бўлади-ю, нашрларни ишчи-ходимларга тарқатишга келганда лоқайд бўлишмоқда.

Биз бугун босма нашрлар обунаси пасайишига электрон ОАВни сабабчи қилмаслигимиз керак. Улар бир-бирини тўлдиради, жамиятда ижтимоий фикрни шакллантиришда бир-бирига ёрдам беради. Интернет нашрлари тезкорлиги билан ўқувчига қулай бўлса, босма нашрлар чуқур таҳлилий материаллар билан қадрини йўқотмайди. Бундан ташқари, босма нашр 100 йил давомида ҳам сақланиб тураверади. Шунингдек, қонунлар, фармонлар газетада эълон қилинади, уларга кенг шарҳлар берилади. Газетани боғда ҳам, тоғда ҳам, йўлда ҳам бемалол ўқиб кетаверасиз. Унга электр токи ёки батарейка керак бўлмайди. Ана шу нуқтаи назардан ОАВнинг ҳар бири жамиятда ўзига хос ва мос ўринга эга.

Обуна тақдирига таъсир кўрсатувчи учинчи масала ҳам бор. Бу поч­та хизмати. Обуначи газета ва журналларни ўз вақтида олиб турса, табиийки, манфаатдор бўлади, келгусида ҳам обуна бўлади. Афсуски, нашрлар обуначига 3-4 кун, бир ҳафта кечикиб келса, обунадан одамларнинг кўнгли совийди. Бу ҳолат обунага тўғридан-тўғри салбий таъсир кўрсатади. Айниқса, узоқ туманларга газеталар кечикиб олиб борилаётгани тўғрисида шикоятлар оз эмас. Ке­йинги йилларда почта хизматида қандай янгилик бўлди? Ҳеч қандай. Назаримда, яхшиланиш ўрнига хизмат сифати пасайиб кетмоқда. Бу ҳолат обунани уюштиришга салбий таъсир кўрсатади, албатта.

Бундан ҳам ёмони обунани ташкил этувчи хусусий фирмаларнинг кўплари фаолияти талабга умуман жавоб бермайди. Биз бундай ҳолатларга жиддий муносабат билдиришимиз керак, албатта. Аввало, ким билан шартнома тузаётганимиз ва шартнома шартлари устида чуқур бош қотиришимиз зарур. Бу ҳақда биргалашиб ўйлашимиз ва таклифларни ишлаб чиқишимиз керак, деб ҳисоблайман.

 

Гулбаҳор САИДҒАНИЕВА,

«Ферганская правда» газетаси бош муҳаррири.



DB query error.
Please try later.