Охирги сонда



Кўп ўқилган мақолалар



Долзарб мавзу



Мақолалар архиви

«    Iyun 2019   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
27 28 29 30 31 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
08.01.2019

ЧИНГИЗ АЙТМАТОВ ЁДГОРЛИГИ ҚОШИДАГИ ЎЙЛАР

«Ўз тақдиримни ўзбек халқининг тақдиридан ажратиб қаролмайман».

«Қадим ўзбек маданиятининг Ўрта Осиёга кўрсатган таъсирини кўҳна Византиянинг Русга кўрсатган таъсири билан қиёслаш мумкин».

«Агар Ўзбекистоннинг ҳамма пахтасини жамулжам қилиб вагонларга ортиладиган бўлса, Ердан то Ойга қадар етадиган эшелон зарур бўларди».

Чингиз Айтматов.

 

Улуғ адиб Чингиз Айтматовнинг бу пурҳикмат сўзларининг ўзиёқ унинг юртимиз, халқимиз, қадриятларимизга чексиз меҳр-муҳаббати далолатидир.

Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг улуғ адиб ва жамоат арбоби Чингиз Айтматов таваллудининг 90 йиллигини нишонлаш тўғрисидаги қарори Ўзбекистон ва Қирғизистонда бирдек катта хурсандчилик билан кутиб олинганди. Қарорнинг ҳамма бандлари вақтида изчил бажарилди. Унинг асарлари қайта-қайта нашр этилаяпти, қисса, романлари асосидаги спектакллар пойтахтимиз Тошкентда, вилоятларимиз театрларида қўйилиб келиняпти, турли анжуманлар ўтказилаётир.

Президентимиз қарорида кўзда тутилган яна бир банд амалга ошди: Юнусобод туманидаги катта, серқатнов, обод кўчалардан бирига Чингиз Айтматов номи берилди, унинг хотирасига атаб ёдгорлик барельеф ўрнатилди. Олти километрлар чамаси чўзилган кўчанинг Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш институтига яқин томони Қирғизистон Республикаси элчихонасига олиб борса, иккинчи томони Бўзсув анҳорига бориб тақалади. Баланд қизғиш мармар бағрига ўрнатилган ёдгорлик бениҳоя чиройли, бежирим. Адибнинг кўркам қиёфаси, юз-кўзлари, ўйчан нигоҳидан нур, донишмандлик ёғилиб турибди, ўнг қўлида энди ёзилган ё ёзмоққа ҳозирланган қоғоз варақлари...

Мен ҳам ушбу ёдгорлик очилганида қатнашиш бахтига муяссар бўлдим. Чингиз оға билан учрашиб, унинг сўзларини жон қулоғим билан эшитган ўша қувончли, тарихий кунлар ёдимга тушди.

Азиз китобхон, муҳтарам меҳмон, адиб ижоди мухлиси, келинг, мен ушбу кўчага туташ кўчада яшовчи сифатида сизни пиёда сайр қилдирай. Аввал, ёдгорликни тўйиб томоша қилиб олинг, сўнгра севимли адиб билан бироз хаёлан суҳбат қурайлик, асарлари, қаҳрамонларини кўз ўнгимизга келтирайлик.

Энди ранго-ранг гуллари, хушқад арчалари билан дилни яйратувчи бу сўлим, кўркам хиёбон бўйлаб сайр қилайлик. Қаршимизда, сал нарироқда кунлик, ҳафталик, ойлик об-ҳаводан маълумот берувчи Гидрометмарказ, юлдузлар оламини ўрганувчи Астрономия институти бинолари жойлашган. Кўчанинг икки тарафида катта-кичик бинолар, турли идора, муассасалар. Қарама-қарши йўналишда елиб бораётган турфа машиналарни кузатиб, ҳойнаҳой, «Асрни қаритган кун» романидаги «Поездлар Шарқдан Ғарбга, Ғарбдан Шарққа пайдар-пай ўтиб турарди», деган жумла хаёлингизга келгандир. Бирор чақиримча юргач, чорраҳа қаршисида тўхтайлик-да, икки тарафга назар ташлайлик. Чап томонда «Бодомзор», светофордан ўтилгач, «Зебузар» тўйхонаси.

Ўнг тарафда, Қазичилар маҳалласи, бу ерда машҳур адиб Одил Ёқубов яшаган. Чингиз оға Тошкентга келганида, қадрдони, ҳамкасби уйида кўп бор меҳмон бўлган, ижод аҳли билан қизғин гурунглар қилган. Мустабид замонда миллий адабиётларда тарихий мавзуларда ёзилган асарлар хуш кўрилмаган, очиқ, пинҳоний тўсиқлар қўйилган даврларда Чингиз Айтматов «Литературная газета»да Одил Ёқубовнинг «Улуғбек хазинаси» романига катта баҳо бергани, буюк олим, темурийзода шоҳ ҳақида баланд фикрлар билдирганини яна бир бор миннатдор бўлиб эслайлик.

Бироз юриб, «Сардоба» ё «Мусаффо» кафеларига кириб, миллий таомлардан кўнгил суйганини тановул қилиб, бир пиёла кўк чой ичиб, ҳордиқ чиқариш мумкин. Сўнг яна йўлда давом этамиз. Қаранг, яна бир оз юрамиз, чап томонда «Мирза Юсуф» жомеъ масжиди. Бу ерда Рўза, Қурбон ҳайити байрамларида тумонот одам қатнашади, жума кунлари гавжум бўлади. Чингиз Айтматов мақолаларида, Дайсаку Икэда, Мухтор Шохонов билан мулоқотларида дин афюн деб эълон қилинган замонларни ачиниш билан эслаган, мустақиллик барча динларга кенг имконият яратганини миннатдор бўлиб таъкидлаган.

Назаримда, анча йўл юрдик. Чарчаган бўлсангиз, шу ерда сайрни тўхтатишимиз мумкин. Бу кўча Анҳоргача боради. Бўзсув бўйлари ободонлаштирилиб, сайлгоҳга айланиб бораяпти. Сайрни, мулоқотни келгуси сафар сув бўйида давом эттирамиз...

 

Сайди УМИРОВ,

Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган ёшлар мураббийси, публицист.


Фикр ва мулохазалар

Защита от автоматических сообщений

Сўнгги янгиликлар: