09.01.2018

УРУҒ СИФАТЛИ ЧИҚСА, БЕРДИ ХУДО, СИФАТСИЗ ЧИҚСА...

Турсунпўлат НОРБОЕВ, Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги ЎзХДП фракцияси аъзоси:

— Бугунги кунда истеъмол бозорини сифатли мева, сабзавот, полиз маҳсулотлари билан таъминлашга алоҳида эътибор қаратиляпти. Бу борадаги энг муҳим масала деҳқон ва фермер хўжаликларини сифатли уруғлар билан таъминлаш, деб ўйлайман.

Ҳозирги кунда боғдорчилик ва деҳқончилик билан шуғулланувчиларнинг асосий талаби хорижда тайёрланган сифатли уруғларни харид қилиш билан боғлиқ. Афсуски, юртимизда уруғ таъминоти талаб даражасида йўлга қўйилмаган. Амалиётда экилаётган уруғларнинг аксарият қисми норасмий йўллар билан, сохта тадбиркорлар томонидан олиб келинмоқда. Уларнинг на мувофиқлик сертификати бор, на бошқа бир кафолати. Бундай уруғдан олган деҳқон хатосини фақат бир йилдан кейин тўғрилаши мумкин. Яъни, уруғ сифатли чиқса, берди худо, сифатсиз чиқса...

Бу масалада менинг таклифим: аҳолини сифатли уруғ маҳсулотлари билан таъминлаш учун ҳар бир туманда ҳеч бўлмаса биттадан уруғчилик дўкони очиш зарур.

Албатта, талабни ўрганган ҳолда, хориждаги уруғ экспорт қилувчи корхоналар билан шартнома тузилса, кафолатланган уруғ таъминоти йўлга қўйилса, мақсадга мувофиқ бўлади.

Шу ишлар тизимли ташкил этилса, истеъмол бозори сифатли маҳсулотлар билан таъминланган, сифатсиз уруғ экиб, катта зиён кўраётган деҳқон ва фермер хўжаликлари касодга учрашининг олди олинган бўлар эди. Бундан ташқари, ноқонуний уруғ олди-сотдиси билан боғлиқ банкдан ташқари валюта муо­маласига чек қўйиларди.

Энди ўзимизга савол берайлик, деҳқону боғбонлар, яъни маҳсулот етказиб берувчилар кўнгилдагидек меҳнат қилиши учун нима керак? Бунинг учун улар аввало кафолатланган сифатли уруғ таъминотига, етиштирган маҳсулотини реализация қилиш имкониятига эга бўлиши лозим.

Лекин бу соҳада агрофирмаларнинг иш фаолияти ҳозирча талаб даражасида эмас. Маҳсулот етказувчиларга шартнома асосида аванс пуллар бериш тизими деярли ишламаяпти. Натижада кўп ҳолларда деҳқонлар қайси маҳсулотни экиш-экмаслик масаласида иккиланиб қолмоқда.

Маълумки, иқлим йил сайин ўзгариб, деҳқончилик ишлари мураккаблашиб бор­япти. Бундай шароитда экин-тикин, мевали дарахтларга бирон-бир зарарли касаллик зиён етказса, профессионал ёрдам кўрсатилиши зарур. Бу соҳада агрокимё ташкилотларининг хизмат кўрсатиш жараёнини талаб даражасига олиб чиқиш ҳаёт тақозосига, кечиктириб бўлмайдиган вазифага айланиб қолди.

Шу ўринда яна бир масала бор. Деҳқончилик, боғдорчилик йўналишида етиштирилган маҳсулотларнинг сифатлиси реализация қилинади, қолган қисмига нима бўлади, деган савол туғилади. Мева, сабзавот, полиз маҳсулотларининг чириндисидан спирт олишни йўлга қўйиш орқали бу масалани самарали ҳал қилиш мумкин, деб ҳисоблайман.



DB query error.
Please try later.