Охирги сонда



Кўп ўқилган мақолалар



Долзарб мавзу



Мақолалар архиви

«    Mart 2017   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
27 28 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 1 2
29.09.2016

МЕҲНАТГА ОИД ҲУҚУҚЛАР ЯНАДА МУСТАҲКАМЛАНДИ

Инсоннинг устувор ҳуқуқларидан бири — меҳнат қилиш ҳисобланади. Шунинг учун ҳозирги кунда одамларга муносиб иш шароити яратиш, уларнинг меҳнатга оид ҳуқуқларини ҳимоя­лаш долзарб вазифадир. Янги таҳрирда қабул қилинган «Меҳнатни муҳофаза қилиш тўғрисида»ги қонун бу борада муҳим ўрин тутади.

Ушбу қонун 23 сентябрда матбуотда эълон қилинди ва 3 ой муддат ичида кучга киради.

Хўш, Қонуннинг мазмун-моҳияти нимадан иборат? Унда ишчи-ходимларнинг меҳнатини муҳофаза қилиш бўйича қандай янги меъёрлар акс этган?

Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги ЎзХДП фракцияси аъзоларига ана шу саволлар билан мурожаат этдик.

 

Саттор Раҳматов, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати, ЎзХДП фракцияси аъзоси:

— Ҳаммамизга аёнки, кейинги йилларда республикамизда иқтисодиётни эркинлаштириш, бош­қарувнинг бозор механизмларини жорий этиш, қулай ишбилармонлик муҳитини шакллантириш борасида олиб борилаётган тизимли ислоҳотлар натижасида хусусий секторда иш берувчиларнинг сони сезиларли даражада кўпайди, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликнинг мамлакат ялпи ички маҳсулотидаги улуши ортиб бормоқда. Ҳозирги вақтда банд аҳолининг асосий қисми шу соҳада меҳнат қилмоқда. Шулардан келиб чиқиб, Қонуннинг янги таҳририда иш берувчининг, ташкилотлар ходимларининг меҳнатни муҳофаза қилиш талабларини бажариш борасидаги масъулиятини кучайтириш, давлат бошқаруви органлари ва идораларининг меҳнат шароит­лари ва меҳнатни муҳофаза қилишнинг ҳолати бўйича лозим даражадаги назоратини таъминлаш масалалари акс этган.

Қонунда меҳнатни муҳофаза қилиш соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари юзасидан қатор меъёрлар назарда тутилган. Бош­қа давлат бошқаруви органларининг меҳнатни муҳофаза қилиш соҳасидаги ваколатлари, мажбуриятлари ҳам белгиланган.

Масалан, Қонунга асосан, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ходимларнинг дастлабки тарзда (ишга кираётганда) ва даврий (меҳнат фаолияти давомида) мажбурий тиббий кўрикларини ўтказиш тартибини тасдиқлайди. Шунингдек, ишлаб чиқариш муҳити омилларининг зарарлилиги ва хавфлилиги, меҳнат жараёнининг оғирлиги ва тиғизлиги кўрсаткичлари бўйича санитария қоидаларини, нормаларини ва гигиена нормативларини белгилайди. Меҳнат шароитлари ноқулай бўлган ходимларга бериладиган сутни (шунга тенг бўлган бошқа озиқ-овқат маҳсулотларини), даволаш-профилактика озиқ-овқатини, газланган тузли сувни (иссиқ цехларда ишловчилар учун) бериш нормативларини ишлаб чиқади.

Умуман олганда, мазкур Қонун ишчи-ходимларнинг қонуний манфаатларини таъминлашда, меҳнат шароитларини янада яхшилашда, қонун ҳужжатлари бузилишининг олдини олишда муҳим ўрин тутади.

 

Салауатдин Худайбергенов, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати, ЎзХДП фракцияси аъзоси:

— Меҳнат муҳофазаси инсон ҳаёти хавфсизлигини таъминлашнинг муҳим кафолатидир. Демак, бу борадаги қонунчиликнинг мус­таҳкам бўлиши, зарур тадбирларнинг тўғри ташкил қилиниши касб касалликлари, ишлаб чиқаришдаги бахтсиз ҳодисаларнинг олдини олишга хизмат қилади. Шу маънода мазкур қонун мамлакатимизда меҳнатни муҳофаза этишга оид муносабатларнинг мус­таҳкамланишига, фуқароларнинг ҳуқуқ ва манфаатлари кафолатланишига хизмат қилади.

Қонунга кўра, Меҳнат вазирлиги меҳнатни муҳофаза қилиш соҳасидаги махсус ваколатли давлат органидир ва у бу борада ягона давлат сиёсатини амалга оширади. 

Шунингдек, ушбу вазирлик меҳнатни муҳофаза қилиш соҳасидаги давлат дастурлари ва бош­қа дастурларни ишлаб чиқиш ҳамда уларни рўёбга чиқаришда иштирок этади. Меҳнатни муҳофаза қилиш масалалари бўйича техник жиҳатдан тартибга солувчи норматив ҳужжатларни ўз ваколатлари доирасида ишлаб чиқади, келишиб олади ҳамда тасдиқлайди. Бундан ташқари, меҳнатни муҳофаза қилишга оид талабларга риоя этилиши, шу жумладан ноқулай ва алоҳида меҳнат шароитларида ишлаганлик учун ходимларга имтиёзлар, компенсациялар берилиши юзасидан давлат назорати ҳамда текширувини амалга оширади.

 

Алия Юнусова, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати, ЎзХДП фракцияси аъзоси:

— Қонунда мажбурий тиббий кўрик бўйича муҳим меъёр акс этган. Унга кўра, иш берувчи ўн саккиз ёшга тўлмаган шахсларнинг ва умумий белгиланган пенсия ёшига етган кишиларнинг, ногиронларнинг, шунингдек, бир қатор касблар ва ишлаб чиқариш ходимларининг Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланган тартибда дастлабки тарзда (ишга кираётганда) ва даврий (меҳнат фаолияти давомида) мажбурий тиббий кўриклардан ўтказилишини ташкил этиши шарт.

Тиббий кўриклар ташкилотларга тиббий хизматлар кўрсатувчи даволаш-профилактика муассасалари томонидан, бундай муассасалар мавжуд бўлмаган тақдирда эса ташкилот жойлашган ердаги ҳудудий даволаш-профилактика муассасаси томонидан ўтказилади.

Қонун ҳужжатларига мувофиқ, мажбурий тиббий кўриклардан ўтиши лозим бўлган шахслар бошқа ишга ўтказилган тақдирда ҳам тиббий кўрикларни ўтказиш мажбурияти иш берувчининг зиммасига юклатилади. Тиббий кўриклардан ўтилиши муносабати билан ходим чиқимдор бўлмайди ва тиббий кўриклардан ўтишдан бўйин товлашга ҳақли эмас. Агарда шундай ҳолат юзага келса, иш берувчи бу ходимни ишга қўймасликка ҳақлидир. Тиббий кўрикларни ўтказиш вақтида ходимнинг иш жойи (лавозими) ва ўртача ойлик иш ҳақи сақланади.

Юқоридаги мисоллардан кўриниб турибдики, мазкур Қонун фуқароларнинг меҳнатга оид ҳуқуқларини ҳимоя қилиш билан бирга, уларнинг соғлиги, ижтимоий ҳимояси кафолатланишида ҳам муҳим аҳамият касб этади.

 

Лазиза ШЕРОВА,

«Ўзбекистон овози» мухбири.


Фикр ва мулохазалар

Защита от автоматических сообщений

Сўнгги янгиликлар: