04.09.2016

ЕНГИЛ САНОАТ: ХОМАШЁДАН ТАЙЁР МАҲСУЛОТГА

Мустақиллик йилларида енгил саноатда амалга оширилган ислоҳотлар натижасида бугун юртимиз хомашёни қайта ишлаш орқа­ли тайёр маҳсулотлар ишлаб чиқарувчи мамлакатга айланиб бормоқда.

Айни пайтда ушбу соҳада 8 мингга яқин корхона фаолият юритиб, уларда 95 минг нафардан зиёд киши меҳнат қилмоқда. Бу корхоналарда бўялган ип калава, газлама ва матолар, хушбичим тикувчилик ва трикотаж маҳсулотлари, замонавий чойшаблар ва гилам каби тайёр маҳсулотларнинг 350 дан ортиқ турини ишлаб чиқариш йўлга қўйилган.

Сўнгги 10 йил ичида тўқимачилик маҳсулотлари ишлаб чиқариш 4,3 баробарга, маҳсулотлар экспорти эса қарийб 4 баробарга ўсди ва ишлаб чиқариш таркибида тайёр маҳсулотларнинг улуши 65 ­фоиздан ортди.

Агарда мустақилликнинг дастлабки йилларида бутун тармоқнинг экспорт салоҳияти бор-йўғи 7 миллион долларни ташкил этган бўлса, айни пайтда енгил саноат маҳсулотларининг экспорти 1 миллиард доллардан зиёддир. Шунингдек, тармоқда ишлаб чиқарилган тўқимачилик ҳамда тайёр кийим-кечак маҳсулотлари жаҳоннинг 60 дан ортиқ давлатига экспорт қилинмоқда. Жумладан, сўнгги йилларда Бразилия, Чили, Хорватия, Нигерия каби мамлакатларга ҳам кўплаб турдаги енгил са­ноат маҳсулотларининг экс­порти йўлга қўйилди.

Бундай юксак натижаларга эришишда тармоқда амалга оширилган туб ўзгаришлар муҳим аҳамиятга эга бўлди. Жумладан, бутунлай тўхтаб қолган эски ип-йигирув комбинатлари ўрнига замонавий технологиялар билан жиҳозланган хорижий ҳамда қўшма корхоналар ташкил этилди. Кўплаб корхоналар модернизация қилиниб, уларда жаҳон андозалари даражасидаги рақобатбардош маҳсулотлар ишлаб чиқарила бошланди. Корхоналарга берилган имтиёз ва преференциялар ҳам уларнинг таш­қи бозорда мустаҳкам ўрин эгаллашига қулай имкон яратди. Ушбу имтиёзлардан самарали фойдаланиш эвазига иқтисод қи­линган маблағлар эса янги қувватларни барпо этишга ҳамда зарур хомашё ва материалларни харид қилишга йўналтирилди.

Ушбу йўналишдаги ишлар изчил давом эттирилмоқда. Айниқса, пахта толасини қайта ишлашни йўлга қўйишга катта эътибор берилаётир. 2015-2019 йилларда ишлаб чиқаришни таркибий ўзгартириш, модернизация ва диверсификация қилиш дастури асосида тўқимачилик саноатида умумий қиймати қарийб 1,0 миллиард АҚШ долларига тенг бўлган 77 муҳим лойиҳа амалга оширилади. Энг эътиборлиси, мазкур инвестиция лойиҳалари асосида вертикал интеграциялашган, яъни қайта ишлашнинг 3 босқичли тизимига таянган ҳолда тайёр маҳсулотлар ишлаб чиқаришга ихтисослашган тўқимачилик мажмуалари бунёд этилади.

Бу тизимнинг моҳияти шундаки, биринчи босқичда пахта толасини қайта ишлаш орқали бирламчи ярим тайёр маҳсулот – ип калава ишлаб чиқарилади. Иккинчи босқич эса ип калавани асосий ярим тайёр материаллар, яъни газлама ва матога айлантириш циклини қамраб олади. ­Учинчи – сўнгги босқичда газлама ва матолардан тайёр маҳсулотлар ҳамда кийим-кечаклар ишлаб чиқарилади.

Натижада юқори сифатли экологик тоза ҳамда харидоргир тайёр маҳсулотлар ишлаб чиқариш йўлга қўйилади. Бу эса, ўз навбатида, Ўзбекистон енгил саноатини янги ривожланиш бос­қичига олиб чиқишга мустаҳкам замин бўлади.

 

Бунёд РАЖАБОВ,

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт вазирлиги бўлим бошлиғи.



DB query error.
Please try later.