Охирги сонда



Кўп ўқилган мақолалар



Долзарб мавзу



Мақолалар архиви

«    Mart 2017   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
27 28 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 1 2
03.09.2016

ИШЛАБ ЧИҚАРИШ ҲАЖМИНИ ҚАНДАЙ КЎРСАТКИЧЛАР ИФОДАЛАЙДИ?

«Иқтисодиёт сабоқлари» рукни остида берилаётган навбатдаги машғулотни иқтисодчи Акром Мўминов олиб боради.

Савол: Мамлакат миқёсида ишлаб чиқариш ҳажмини қандай кўрсаткичлар ифодалайди?

Жавоб: Ушбу кўрсаткичлар қуйидагилардан иборат:

Ялпи ишлаб чиқариш бу кенг маънода мамлакатда ишлаб чиқарилган барча товар ва хизматларнинг пул қийматидир. Уни ҳисоблаётганда ишлаб чиқаришга сарфланган моддий ва номоддий сарф-харажатлар қиймати (оралиқ истеъмол) чиқариб ташланмайди. Шунинг учун ушбу кўрсаткич таркибида такрорий ҳисоб мавжуд. Ялпи ишлаб чиқариш бошқа макроиқтисодий кўрсаткичларни ҳисоблаш учун асос вазифасини бажаради.

Ялпи ички маҳсулот бу муайян вақт давомида мамлакат резидентлари ва норезидентлари томонидан ишлаб чиқарилган пировард товар ҳамда хизматларнинг бозор баҳосидаги қийматидир.

Ялпи ички маҳсулот (ЯИМ) мамлакатнинг иқтисодий салоҳиятини ифодаловчи асосий микроиқтисодий кўрсаткич ҳисобланади. У муайян даврда резидент ва норезидентлар томонидан мамлакат ҳудудида яратилган пировард товар ва хизматларнинг бозор нархларидаги қийматини акс эттиради.

Резидентлар — халқаро андозаларга биноан (миллий ҳисоблар тизими қоидаларига кўра) иқтисодий қизиқиши шу мамлакат иқтисодий ҳудудида бўлган хўжалик юритувчи субъектлар (институционал бирликлар) бўлиб, улар узоқ вақт давомида (бир йил ва ундан ортиқ) фаолият олиб боради (Ўзбекистон Республикаси солиқ қонунчилигида резидентликка мансублик муддати 183 ва ундан ортиқ кун қилиб белгиланган).

Резидент институционал бирликларга қуйидагилар киради:

— мамлакат ҳудудида доимий яшайдиган жисмоний шахслар (уй хўжалиги аъзолари);

— юридик шахслар ва мамлакат ҳудудидаги юридик шахс мақомига эга бўлмаган тадбиркорлик билан шуғулланувчи субъектлар;

— мамлакатнинг хориждаги дипломатик, консуллик, савдо ишлари вакиллари ва бошқа расмий вакиллар.

Норезидентлар ҳозирги вақт­да муайян бир мамлакат ҳудудида бир йилдан кам бўлган муддатда иқтисодий фаолият билан шуғулланаётган, аммо асосий даромад олиш манбаи ва доимий яшаш жойи бошқа мамлакат ҳисобланган институционал бирликлар.

Ялпи миллий даромад бу ялпи ички маҳсулот ва мамлакат резидентларининг чет элдан олган бирламчи даромадлари сальдоси (қолдиғи)нинг йиғиндисидир.

Ялпи ихтиёрдаги миллий даромад бу ялпи миллий даромад ва чет элдан олинган ҳамда чет элга берилган иккиламчи даромадлар (жорий трансфертлар) сальдосининг йиғиндисидир.

Трансферт — бу бир иқтисодий бирликнинг иккинчи иқтисодий бирликка товар ва хизматлар ёки мулкни қайтариб олмаслик шарти билан беришидир. Трансфертларнинг ҳаракати бир томонламалик хусусиятига эга.

Ялпи жамғариш бу ялпи ихтиёрдаги миллий даромад ва истеъмол харажатлари орасидаги фарқдир. Ялпи ихтиёрдаги миллий даромаддан икки мақсадда — ялпи истеъмол ва ялпи жамғариш мақсадида фойдаланиш мумкин.


Фикр ва мулохазалар

Защита от автоматических сообщений

Сўнгги янгиликлар: