Охирги сонда



Кўп ўқилган мақолалар



Долзарб мавзу



Мақолалар архиви

«    Dekabr 2018   
Du Se Cho Pa Ju Sha Ya
26 27 28 29 30 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 1 2 3 4 5 6
24.11.2015

МЕҲНАТ ИНСОННИ

муҳтожликдан халос этади

Халқимиз азал-азалдан меҳнаткаш инсонларни улуғлаган. Ота-боболаримиз инсоннинг турмуши тўкис, фаровон бўлиши учун у ҳалол меҳнат қилиши зарурлигини уқтиришган.

Ҳаётни кузатиб: «Қанчалик тиришқоқлик билан сидқидилдан меҳнат қилсанг, шунчалик омадли бўлиб борасан», — деган фикрнинг нақадар тўғрилигига ишонч ҳосил қиласиз. Ҳар бир одам жамиятдаги ўрнини фидойи меҳнати билан забт этади. Улуғ алломаларнинг таъкидлашича, ҳаётда учраши мумкин бўлган қийинчиликларни фақат бир йўл — меҳнат билан енгиб ўтса бўлади. Шунингдек, меҳнат инсон мавқеини юксалтиради.

Донишмандлардан бири айт­ганидек: «Одамни ҳеч нарса меҳнатчалик баландликка кў­тармайди. Одам меҳнатсиз ўз инсоний қадр-қимматини сақлай олмайди». Фақат меҳнатгина инсон ҳаётига мазмун бағишлайди. Психологларнинг кузатишича, инсон буюк мақсадлар билан яшамаса, эзгу, хайр­ли ишлар қилишга интилмаса, унинг қалбини майда нарсалар эгаллаб олар экан. Ўз нав­батида бундай одамларда ирода ҳам заифлашади.

Кайковус ўзининг «Қобуснома»сида ёзади: «Эй фарзанд, огоҳ бўлким, ҳунарсиз киши ҳамма вақт фойдасиз бўлур ва ҳеч кимга фойдаси тегмайди... Агар киши олий насаб, асл бўлса-ю, ҳунари бўлмаса, халойиқнинг иззат ва ҳурматидан маҳрум бўлади...»

Микдом (р.а.) ривоят қиладилар: «Расулуллоҳ (с.а.в): «Ҳеч ким ўз қўли билан топган ризқдан кўра лаззатлироқ таом емаган. Оллоҳнинг пай­ғамбари ­Довуд алайҳиссалом ҳам ўз меҳнати билан тирикчилик қилганлар», — дедилар. Анас (р.а.) ривоят қиладилар: Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам: «Қайси бир мусулмон бирор дарахт ёхуд бирор экин экса-ю, унинг ҳосилидан инсон, қуш ёки ҳайвон еса, бунинг учун унга ажру савоб ато этилур», — деб марҳамат қилдилар.

Дарҳақиқат, фақат меҳнатгина инсоннинг қалбига тиниқлик, мутаносиблик ва ўз-ўзидан қаноат туйғусини олиб киради. Мактабда ўқиб юрганимда муаллимларим бир гапни кўп такрорларди: агар сиз бирор касб танласангиз ва унга ўзингизни бахш этсангиз, бахт­нинг ўзи сизни излаб келади. Аслида ҳам инсон қилаётган ишини севса, ҳатто энг оғир меҳнат ҳам ижодга айланади. Чунки ҳеч қандай ғалаба машаққатсиз қўлга киритилмайди. Буни мана бу фикрлар ҳам тасдиқлайди. «Меҳ­нат инсонни зерикиш, қусур, муҳтожлик иллатидан халос этади».

Файласуфлар бахтли бўлишнинг қуйидаги йўлларини илгари суради: Кўнглинг ғаш бўлса ишла, бу ғамдан қутулишнинг ягона воситасидир. Изтиробга тушмаслик учун ишла: ишдан бошқа ҳеч нарса бу ғамнок бўшлиқдан сени халос этолмайди. Омадинг юришганда ҳам ишлайвер: омадли одамлар уйқудан эрта туриб, иш кунига бироз вақт қўшиб, ўз орзуларига садоқатини намоён қилиш мақсадида тинимсиз меҳнат қилган вақтда унинг атрофидагилар ё телевизор томоша қилишган ёки ухлашган бўлади. Бу вақтда эса омадли инсонлар ўз исмларини тарихга ёзиб, етарли маънавий бойлик яратишга улгуришади...

Абу Наср Фаробий ўзининг «Рисола фи-т танбиҳ асбоб ас-саодат» (Бахт-саодатга эришув йўллари ҳақида рисола) асарида шундай ёзади: «Фозил жамият ва фозил шаҳар шундай бўладики, шу мамлакатнинг аҳолиси бўлган ҳар бир одам касб-ҳунар билан шуғулланади».

Меҳнат — хурсандчилик ва илҳом манбаи. Қадимги юнон донишманди Эпиктетни эслайлик: «Машқ орқали шаклланган ҳар қандай одат зўрайиб ва мус­таҳкамланиб боради. Масалан, эпчил бўлиш учун тез-тез ва кўп юриш керак, чоп­қир бўлиш учун кўп чопиш керак...»

Тажриба шуни кўрсатадики, ҳар қандай ҳаракат бошида қи­йинчилик билан амалга оширилади. Иккинчи марта енгилроқ ва кейинчалик эса кам куч сарф­ланади. Руҳшуносларнинг ёзишича, ҳар куни қандайдир ҳаракатни амалга ошириш, ўз устида ишлаш инсон иродасини чиниқтириб, уни буюк манзиллар томон етаклайди.

Дунё илм-фани тарихига назар ташлайдиган бўлсак тизимли ва тинимсиз меҳнатсиз ҳеч қандай кашфиёт ёки ихтиро амалга оширилмаган.

Тарихдан маълумки, ота-боболаримиз бизга жуда катта маънавий, маданий, илмий мерос қолдиришган. Бугунги одамларнинг ақли бовар қилмайдиган бу умуминсоний кашфиётлар замирида ҳам жуда катта меҳнат, заҳмат мужассамлашган.

Ватанга хизмат қилиш, келажак авлодлар учун нимадир қолдириш йўлида фидойилик, интилиш, яратиш мақсади билан яшаш инсон маънавиятининг энг юксак чўққиларидан биридир.

 

Исроил ХАЙРИЕВ,

педагогика фанлари номзоди, доцент.



DB query error.
Please try later.