22.08.2015

«ШАРҚ ТАРОНАЛАРИ»ДА ИШТИРОК ЭТИШ — БАХТ,

— дейди маврикийлик продюсер, «CYPER PRODUKTION» фирмаси арт-директори Перси Йип Тонг

20-21 август кунлари Тошкент Халқаро аэропортида «Шарқ тароналари» Х халқаро мусиқа фестивалининг дастлабки меҳмонлари кутиб олинди.

— Менинг «CYPER PRODUKTION» номли фирмам бор. Биз африка қитъасидаги санъаткорларни жаҳон бўйлаб турли концертларда, фестивалларда иштирок этишини таъминлаймиз. «Шарқ тароналари» Х Халқаро мусиқа фестивалига Комор оролларидан «Элисума» гуруҳини олиб келдим.

Ўзбекистон ҳақидаги илк таассуротларингиз билан ўр­тоқлашсангиз.

— Тошкентга келганимга кўп бўлмади. Бироқ таассуротларим бир олам. 30 йилдан бери санъат ичида юрибман. Лекин бирор мамлакатда мени Ўзбекистондагидек кутиб олишмаган. Шуни билдимки, ўзбекистонликлар меҳмонни жуда қадрлайди. Улар санъатни, санъаткорларни севади. Баралла айтаманки, дунёдаги барча давлатлар санъат аҳлига ҳурматни Ўзбекистондан ўргансин.

«Шарқ тароналари» ҳақида нималарни биласиз?

— Мен бу нуфузли фестиваль ҳақида жуда кўп маълумотга эгаман. Аввало, интернет орқали сур­атлар ва видеоларни кўрганман. Бундан ташқари, юртингизга келган кўплаб африкалик санъаткорлар менга «Шарқ тароналари» ҳақида гапириб берганди. Шундан сўнг, Самарқандга бориш, ҳаммасини ўз кўзим билан кўриш истаги пайдо бўлди. «Шарқ тароналари»дек нуфузли фестивалда қатнашиш насиб қилганидан хурсандман.

— «Элисума» гуруҳи ҳақида тўхталсангиз...

— Гуруҳ Комор оролларида истиқомат қиладиган учта яккахон хонандадан иборат. Айтиш жоиз, улар ўз мухлисларига эга бўлган санъаткорлардир. Мен ёш, ўрта ёш ва катта ёшдаги санъаткорларни бирлаштирдим. Мақсад ёшлик ғайрати ва катталардаги тажрибани умумлаштириш эди.

Элиассе Бен Жома гуруҳнинг энг ёш аъзоси бўлиб, 2010 йилда Ҳинд океанининг «Энг яхши қўшиқчиси» деб топилган. Бастакор, хонанда ва гитаранинг моҳир созандаси бўлган Элиассе Комор ороллари ва Ҳинд океани оролларидаги анъанавий таараб, мгодро, шигома, серебвалоло куйларини Ғарб мусиқасининг жаз, фанк, рок услубларидан олинган оҳанглар билан уйғунлаштириб, янги мусиқий йўналиш яратган.

Гуруҳнинг «Соуби» тахаллуси билан машҳур бўлган аъзоси Атҳоумане Соубира бўлиб, миллий анъаналарни сақлаб қолиш, уни кенг оммага намойиш қилиш ишларида жуда фаол. Кўплаб чол­ғу асбобларини маҳорат билан ижро этади.

Гуруҳнинг доимо кулиб турувчи аъзоси Мвегне М’Мади Комор оролларида тобора унутилиб кетаётган қўшиқларни сақлаб қолиш, уларни келажак авлодга етказиш мақсадида кўп изланади.

Комор оролларининг миллий чолғу асбобларидан бири — дзендзени мамлакат бўйича фақат икки киши чала олади. Шулардан бири бизнинг гуруҳимиз аъзоси Мвегне М’Мади. Афсусланарли томони шундаки, бу мусиқий асбобнинг йўқолиб кетиш эҳтимоли йўқ эмас. Шу сабабли ҳам уни чалишни ёш авлодга ўргатиш керак.

«Элисума» гуруҳи фестивалда Комор оролларига хос бўлган миллий маданиятни қай даражада кўрсатиб бера олади, деб ўйлайсиз?

— Гап миллий маданият ҳақида кетар экан, аввало, айтишим керакки, «Шарқ тароналари»да ҳар бир чиқиш учун 15 дақиқа ажратилган. Бу вақт мобайнида бир мамлакат маданиятига хос бўлган барча жиҳатларни кўрсатиб бериш жуда қийин. Лекин шу ўринда фес­тиваль ташкилотчилари айнан 15 дақиқа ажратгани бежиз эмаслигини таъкидламоқчиман. Бу ўз нав­батида санъаткорларни янада кучлироқ тайёрланишга, қисқа вақт давомида бор маҳоратини кўрсатишга ундайди. Сизга бир нарса кўрсатсам майлими?

Марҳамат.

Перси ноутбукини ёқиб, бир суратни кўрсатди. Унда мусиқачилар худди бизнинг доирага ўхшаган чолғу асбобини чалаётгани акс этганди.

— Бу Маврикийнинг миллий чолғу асбоби бўлиб, номи раванн, — деб изоҳ берди Перси. — Мен интернет орқали ўзбек куй-қўшиқлари жамланган видеони кўрганимда худди биздаги раваннга ўхшаган мусиқа асбобини кўриб қолдим. Унинг номи доира экан. Уйга қатаётганимда, албатта, битта доира олиб кетиш ниятим бор...

Шундан сўнг, Перси Йип Тонг­ни суратга тушира бошладик. Дас­т­лаб «юқорига сакрайман, шу ҳолатни суратга оласиз» деди. Айт­гани бажарилди. Кейин у бизга «хоҳлайсизларми, Хитойнинг миллий яккакураш тури — кунгфу услубида сакраб бераман. Ўша ҳолатни ҳам расмга оласизлар». Рози бўлдик, албатта. У кунгфунинг машҳур усулини биз кутганимиздан ҳам аъло даражада бажарди.

Суратга олиш ишлари якунлангач, Перси мендан ўзбек тилида саломлашиш қандай бўлишини сўради. «Салом» ёки «Ассалому алайкум» дейиш кераклигини айт­дим. У ҳайратланиб «Менинг мусулмон дўстларим жуда кўп. Улар ҳам ассалому алайкум деб саломлашади» деди. Унга ер юзидаги барча мусулмонлар шунақа саломлашишини тушунтирдим: «Африкада яшайдими, ёки Ўзбекистондами, фарқи йўқ, бир-бирига ассалому алайкум дейди».

Шундан сўнг меҳмон яна баъзи сўзларни сўради. «Эрталаб нима деб саломлашилади» деган саволига «хайрли тонг» деб жавоб бергандим «менинг фамилиям Тонг-ку. Менинг фамилиям сизларда эрталаб дегани экан-да» деганича ҳайратини яшира олмади. Кейин мутойиба оҳангида «эрталаб мени кўрганда хайрли тонг, жаноб Тонг дейишаркан-да» деб қўшиб қўйди.

Хайрлашар эканмиз, жаноб Перси Йип Тонг бизга ўзининг фирмаси билан ҳамкорлик қиладиган санъаткорларнинг қўшиқлари ёзилган диск совға қилди. Фотомухбиримиз Фаррух Алиев ундан дастхат ёзиб беришини сўради. Перси қуйидаги сўзларни ёзди: «Менинг ўзбекистонлик дўстларимга тропик севги ила».

 

Темур АЪЗАМ,

«Ўзбекистон овози» мухбири.



DB query error.
Please try later.