16.07.2015

БИНОЛАРНИНГ ЁFОЧ КОНСТРУКЦИЯЛАРИ

профилактикаси долзарб масалалардан ҳисобланади

Тарихдан маьлумки, аждодларимиз барпо этган бино ва иншоотларда ёғоч кўп ишлатилган. Ўз ўрнида ота-боболаримиз ёғоч материалларини ишлатиш меъёрлари ва қоидаларини яхши билишган. Бу эса тарихий обидаларимизнинг бизгача етиб келишига хизмат қилган омиллардан бири бўлган.

Ҳозирда ҳам мамлакатимизнинг қишлоқ ва шаҳарларида қурилган ва қурилаётган кўплаб уй-жойларда ёғоч конструкциялар қўлланилиб келинади. Айниқса, пойтахтимиздаги муҳташам саройлар, хиё­бонлар, жомъе масжидларида кенг ёғочдан кенг фойдаланилади. Бу эса мавжуд биноларга ўзгача ҳусн, улуғворлик бағишлаб, турибди.

Ёғочдан ишланган катта дарвоза, нақ­шинкор устунлар кишига ўзгача кайфият бағишлайди. Улардаги гўзал нақшларни томоша қилар эканмиз, уста бунёдкорларнинг иқтидори, ақл-заковатига тасаннолар айтамиз. Мана шу манзараларни катта қизиқиш ва ҳайрат билан кузатаётган хорижлик меҳмон, сайёҳларни кўрганимизда эса фахрланиб кетамиз. Шундай вақтларда гўзал ёғоч ўймакорлиги санъатининг гўзал намуналари узоқ йиллар зиён-заҳматсиз туришини беихтиёр кўнглимиздан ўтказамиз.

Келинг, шу ўринда мутахассис сифатида ёғоч конструкцияларнинг профилактик муҳофазаси ҳақида айрим тавсияларни айтиб ўтсам. Аввало, бино ва иншоотларда ёғоч материалларини ишлатишдан олдин унинг қайси дарахт туридан тайёрланганлигига эътибор қаратиш зарур. Учраган дарахтни ишлатиш мумкин эмас. Чунки мустаҳкамлик даражаси, пишиқлиги, юк кўтариш қобилиятига эга хусусиятлар ҳамма дарахтларда ҳам учрайвермайди.

Масалан, эман, ёнғоқ, чинор ҳамда барча игна баргли дарахтлардан ўта юқори сифатга эга маҳсулотлар олиш мумкин. Мус­таҳкам ва пишиқ ёғоч материали танланганда унинг заиф нуқталари бор ёки йўқлиги, куруқ ёки намлиги ва шу каби бошқа нуқсонли томонларини назоратдан ўтказиб олиш зарур. Айни мана шу омилларни тўғри аниқлаб олиш бино қурилишида ишлатиладиган ёғоч маҳсулотларини узоқ вақт ўз сифатини йўқотмаслигида катта аҳамиятга эга бўлади. Шунингдек, ёғочдан ишланган қурилиш материалларига ёнғин, намлик, биологик шикастланиш ва бошқа таьсирлар зарар етказиши иншоотларнинг вайрон бўлишигача олиб келиши мумкин. Шундан келиб чиқиб айтиш керакки, ёғоч конструкцияларнинг профилактик муҳофазаси муҳим ҳисобланади.

Табиий савол туғилади. Биз юқори сифатга эга ёғоч маҳсулотлари ҳақида батафсил маълумотни қандай олишимиз мумкин? Бунга Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси томонидан ишлаб чиқилган ва тасдиқланган ҚМҚ (қурилиш меъёрлари ва қоидалари) «Ёғоч конструкциялар» адабиётидан жавоб олсак бўлади. Мазкур рисолада ёғоч конструкцияларни лойиҳалашда меъё­рий эксплуатация қилишга қаршилик қилмайдиган, профилактик ишларни (ёнғинга қарши антисептик бўёқ воситалари билан бўяш, намланишини олдини олиш ва ҳоказо) амалга оширишга имкон берадиган ва шу каби бошқа масалалар ҳисобга олиниши ҳақида батафсил маълумотлар берилган.

Хулоса ўринда алоҳида таъкидлашим жоизки, ўзимиз яшаб турган уйимиз ва биноларнинг ҳолатини билишимиз ҳамда уларнинг конструктив элемент­ларига нисбатан белгиланган муддатларда профилактик ишларни амалга оширишимиз мақсадга мувофиқ. Шунда уйимиз, иморатларимиз мустаҳкам, кўнглимиз хотиржам бўлади.

 

Элёр ҚАЮМОВ,

Республика суд экспертизаси маркази суд қурилиш техникавий экспертизаси бўлими эксперти.


Фикр ва мулохазалар

Защита от автоматических сообщений

Сўнгги янгиликлар: