08.06.2013

ОИЛАВИЙ ТАДБИРКОРЛИК

аҳоли турмуш фаровонлигининг муҳим омили

Мамлакат қанчалик тараққий этгани, аҳолининг қан­дай шароитларда меҳ­нат қилаётгани, олаётган даромади, бир сўз билан айтганда турмуш фаровонлиги билан ўлчанади. Шу маънода юртимизда амалга оширилаётган ижтимоий-иқтисодий янгиланишлар, чуқур ислоҳотлар фуқароларнинг яхши яшаши, тинч ва фаровон ҳаёт кечиришига, инсон омилига қаратилгандир.

Турмуш ободлиги авваламбор, оиланинг иқтисодий аҳволига, даромадига боғлиқ. Шунинг учун юртимизда аҳолини тадбиркорлик фаолиятига жалб этишга алоҳида эътибор қаратилаяпти. Бунинг учун қулай шарт-шароит ҳамда ҳуқуқий асослар яратилмоқда.

2012 йилда қабул қилинган «Оилавий тадбиркорлик тўғри­сида»ги қонун эса бу борадаги ишларни янги босқичга кўтаришга хизмат қилмоқда.

Ушбу қонуннинг қабул қилиниши мамлакатимиз ижтимоий-иқтисодий ҳамда сиёсий ҳаётида муҳим воқеа ҳисобланади. Чунки, мамлакатимиз қонунчилик тарихида бугунги кунга қадар бизнеснинг «оилавий корхона» тарзидаги бутунлай янги ташкилий-ҳу­қуқий шакли кузатилмаганди.

Қонунда оилавий корхонага қу­йидагича таъриф берилган: Оила­вий корхона унинг иштирокчилари томонидан товарлар ишлаб чиқариш ва реализация қилишни амалга ошириш учун ихтиёрий асосда, оилавий корхона иштирокчиларининг улушли ёки биргаликдаги мулкига бўлган умумий мол-мулк, шу­нингдек, оилавий корхона иштирокчиларидан ҳар бирининг мол-мулки негизида ташкил эти­ладиган кичик тадбиркорлик субъектидир.

Қонун ҳужжатларида оилавий тадбиркорлик билан шуғулланиш учун қатор афзаллик ва қу­лайликлар белгиланган. Хусу­сан, ўз фаолиятини бошламоқчи бўлган тадбиркорлар 3 кун ичида барча ҳужжатларни расмийлаштириб, ишини йўлга қў­йиши мумкин. Шунингдек, оилавий корхона учун қонунчилик­да қатор солиқ имтиёзлари ҳам яратилган.

Жумладан, илгариги қонунларга кўра хонадонда тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўймоқчи бўлган кишилар турар-жой ҳудудини нотураржойга ўтказиши ҳамда коммунал хизматлардан фойдаланганлик учун юридик шахслар учун белгиланган таърифларда ҳақ тўлаши талаб этиларди. Эндиликда, уйида оилавий тадбиркорликни йўлга қўймоқчи бўлган кишилар турар-жойини нотураржойга ўтказиши талаб этилмайди. Қолаверса, коммунал тўловлар учун ҳақ ҳам жисмоний шахслар учун белгиланган миқдорда тўланади. Бу каби енгилликларнинг берилиши аҳолининг тадбиркорлик билан шуғулланишга бўлган қизиқиши янада ортишига, янги иш ўринлари яратилишига ва аҳоли банд­лиги таъминланишига хизмат қи­лади.

«Оилавий тадбиркорлик тўғрисида»ги қонун ихчам, бошқариш осон, содда ва қулай корхона яра­тиш имкониятини беради. Бунда корхонанинг барча мол-мулки қон-қариндош бўлган шахсларга тегишли бўлиб, қайси йўналиш бўйича иш юритиш масаласидан тортиб, дам олиш вақти, кимларга қайси вазифани топшириш­гача уларнинг ўзлари томонидан ҳал қилинади. Улар яъни иштирокчилар ва ёлланма ходимлар қонун ҳужжатларида белгиланган имтиёзли меҳнат ва ижтимоий-иқтисодий шарт-шароитлардан мустақил равишда фойдаланишга ҳақли ҳисобла­нади.

Мазкур қонуннинг ҳаётга татбиқ қилиниши ҳар бир оила аъзосининг реал даромади ошишига замин яратади. Шунингдек, мамлакатда маҳсулот сифати ва ҳажмининг ортишига, ишлаб чиқариш ва хизмат кўр­сатиш борасида рақобат муҳити шаклланишига асос бўлади. Имконияти чекланган шахслар, ногиронлар ёки кексалар меҳнат қилиши учун имконият яратилади. Энг муҳими, бу оилаларимиз фаровонлигига, турмушимиз ободлигига хизмат қилади.

Муродбек ИБРАГИМОВ,

Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Юристлар малакасини ошириш маркази тингловчиси.



DB query error.
Please try later.